Ыдыктыг Библия: Саннар
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-09-07T22:31:04.156132+00:00

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

1. Ыдыктыг Библия

1. Саннар

1. Тайылбырлыг Словарь

2. Библейжи Эге Хемчеглер Таблицазы

3. Карталар

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия
тыва дылда

Бирги үндүрүлге

Саналдар чоргузар адрес: ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-163-7

© Институт перевода Библии, Москва, 2011

Эге сөс

Эргим номчукчулар! Силерниң мурнуңарда – Библия деп ыдыктыг номналдың тыва дылче бүрүн очулгазының баштайгы үндүрүлгези.

Библия деп чүл?

Библия болза янзы-бүрү шажын-чүдүлгелиг улустуң санап турары-биле, кижи төрелгетенниң төөгүзүнде эң өндүр улуг номнарның бирээзи. Библия – «номнар» дээн грек сөстен укталган, христиан чаңчылда (база чамдык кезектери-биле иудей болгаш мусульман чаңчылдарда) Ыдыктыг Бижилге деп хүлээп көрүп турар номнар чыындызы-дыр.

Библия ийи кол кезектен тургустунган:

1) Эрги Чагыг-керээ. Бо 39 номдан тургустунган чыынды Христостуң төрүттүнериниң оранчок мурнунда муң ажыг чыл дургузунда эрте-бурунгу еврей болгаш арамей дылдарга бижиттинген, ында Бурган биле еврей чоннуң аразында харылзааже кичээнгейни мөөңнээн. Бо чыындыже еврей чоннуң төөгүзү, израиль ниитилелдиң шажын-чүдүлге хоойлулары болгаш дүрүмнери, Бурганны алдаржыткан кайгамчык уран-чечен шүлүктер болгаш ырлар, мөргүлдер, ханы философчу боданыышкыннар, келир үе дугайында өттүр билген медеглелдер дээш өске-даа хөй чүүлдер кирип турар.

Баштайгы беш номну Моисейниң Беш ному азы Моисейниң Хоойлузу деп адаар. Еврейлерниң бурунгу төөгүзүнге Моисей деп кижиниң Бурган биле Ооң чонунуң аразынга дугуруштурукчу бооп күүсеткени онза чугула ролюн ынчаар демдеглээни ол. Оон аңгыда Эрги Чагыг-керээже Дээрги-Чаяакчының израильчилерге эжелеп алгаш, ээлеп чурттаар кылдыр бергени черге оларның амыдыралының дугайында база израиль чоннуң баштыңчылар, хааннарының чедиишкиннери болгаш буураашкыннарының дугайында бижээн номнар кирген. Ооң соонда Бурганны алдаржыдарынга база кижилерни мерген угаанныг боорунга өөредип турар бөлүк поэтиктиг номнар кирген. Эрги Чагыг-керээ Улуг болгаш Бичии Медээчилерниң (Дээрги-Чаяакчының сөзүн чонга медээлеп, ону Аңаа шынчы чоруун үревес кылдыр кыйгырар салымныг улустуң) номнары-биле дооступ турар.

2) Чаа Чагыг-керээ. Бо 27 номдан тургустунган чыынды Иисус Христостуң төрүттүнгениниң соонда, бистиң эраның 1-ги вегинде бурунгу грек дылга бижиттинген. Чаа Чагыг-керээниң кол өзээ – Иисус Христостуң, делегейниң Камгалакчызының амыдыралы, өөредии, өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында төөгүп турар дөрт Буянныг Медээ болур. Оон «Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы» деп номда Иисус дээрже көдүрлүп үне берген соонда, христиан ниитилелдиң баштайгы чылдарының дугайында база Ооң өөреникчилериниң Буянныг Медээни Рим империязынга канчаар нептередип эгелээниниң дугайында чугаалап турар. Оон аңгыда Чаа Чагыг-керээже Христостуң өөреникчилериниң христиан ниитилелдер болгаш хуу кижилерге оларның бүзүрелин деткиири-биле база Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг амыдырал дугайында сургаал кылыры-биле бижээн чагаалары кирген. Чаа Чагыг-керээниң сөөлгү ному – Иоаннга Бургандан Ажыдыышкын, ында символиктиг дыл ажыглап, Бурганның ам Аңаа удур туржуп турар күштерни долузу-биле тиилээрин илереткен.

Библияның тыва дылче очулгазы

Бо ыдыктыг ном бижиттинип тургустунганындан бээр, ону делегейниң дыка хөй дылдарынче очулдурган. Амгы делегейде чеди муңдан бичии-ле эвээш дылдар бар. Библияны бүрүнү-биле барык дөрт чүс бежен дылче, а ооң аңгы кезектерин ийи муң хире дылче очулдурган.

Бо номну Библия очулгазының институдунуң (БОИ) бөлүк ажылдакчыларыочулдуруп, редакторлаан. Бөлүк профессионал тыва чогаалчылардан болгаш очулга база библеистика эртемнериниң российжи болгаш даштыкы тускай эртемниглеринден тургустунган. Сөзүглел утка-шынар болгаш хевир талазы-биле хөй чадалыг шыңгыы хыналданы эрткен. Очулга бөлүүнүң кол сорулгазы болза еврей, арамей болгаш грек үндезин сөзүглелдерниң утказын шын дамчыдарытурган.Сөзүглелдиң чамдык черлериниң утказын шын билип аары дыка берге, чүге дээрге чамдык бурунгу сөстерниң утказы хөй үе эрткеш, уттундура берген азы Библияның амгы үедеги шинчилекчилериниң эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүктүң төөгүлүг болгаш культурлуг байдалын ылаптыг билиринге хамаарыштыр четпес чүүлдер бар бооп турар. Очулга бөлүү кол сорулганы боттандырары-биле янзы-бүрү арга-дузаны, ооң иштинде Библияның шаандагы болгаш амгы үедеги өске очулгалары-биле шүүштүрүлгелерни ажыглаан. Эң баштайгы утканы шын дамчыдарындан аңгыда, бис ол утканы амгы үедеги, улуска билдингир, аянныг-чараш чечен чогаал дылы-биле илередирин кызыткан бис. Ындыг-даа болза, бис очулгага номчукчуларның чамдыызынга эргижирээн ышкаш сагындырып болур сөстерни чамдыкта арттырар ужурга таварышкан бис, чүге дээрге ол сөстерниң амгы хевири чок болуп турар, оон аңгыда үе эртерге, ол сөстер катап база чоннуң ажыглап турары дириг тыва дылче эглип кирип шыдаар дээрзинге идегээн бис.

Бо Номнуң тыва дылче очулгазы 1990 чылдан эгелээш, барык чээрби чыл үргүлчүлеп келген. Ажыл чоруп турда, БОИ дараазында аңгы номнар болгаш Библиядан үзүндүлерниң шенелде үндүрүлгелерин кылган: Марктан Буянныг Медээ (1996 ч.), Лукадан Буянныг Медээ болгаш Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы (1997 ч.), Иисустуң амыдыралы (Дөрт Буянныг Медээден үзүндүлер) (1997 ч.), Чаа Дугуржулга-чагыг (2001 ч.), Бичии уругларга Библия (2001 ч.), Эрте-бурунгу Израильден дөрт ном (2003 ч.), Моисейниң хоойлузу – Ыдыктыг ырлар – Угаадыглыг чугаалар (2005 ч.). Бүрүн Библияның очулгазынче киирер бетинде, үстүнде адаттынган шенелде үндүрүлгелерни шуптузун эде көрген. Очулга бөлүү ол үндүрүлгелерде эскертинген частырыгларны, кагдынган черлерни эткен. Оон аңгыда номчукчуларның саналдарын айтырганывыс түңнелинде, очулганың билдингир, ылаптыг болгаш аяннашкак боорун чедип аары-биле, чамдык терминнерни өскерткен бис. Чижээлээрге, шенелде үндүрүлгелерде «Дугуржулгачагыг» деп сөс бо үндүрүлгеде «Чагыг-керээ» деп, «белдир-крес» деп сөс «белдир-ыяш» деп, а «шүүгү» деп эргижирээн сөс «шииткел, шииткел чери» деп өскертинген.

Сөзүглелди эгелер болгаш шүлүктерге чарган хуваалда колдуунда Библияның орус Синодалдыг очулгазында чаңчыккан хуваалданы эдерип турар. Ынчалза-даа чамдык таварылгаларда болуушкуннарның утказын азы дес-дараалашкаан тыва дылга чүгле домактарның чурумун эде тургускаш, тода билип ап болур, ынчангаш ийи азы үш шүлүктүң дугаарлаашкынын каттыштырып каан болур (чижээ, Э. д. 2:2-3). Ол ышкаш Чаа Чагыг-керээниң Синодалдыг очулгазында чамдыкта тыва очулганың үндезини болган бижимелдерден орай тывылган грек дылда бижимелдерден алган шүлүктер база таваржып турар. Кажан ындыг шүлүктерни тыва очулгаже киирбейн, немелде тайылбырже киирген таварылгада, ийи азы үш шүлүктү база каттыштырып турар (чижээ, Лк. 9:55-56).

Хуу аттар болгаш чер аттарының хевирин орус Синодалдыг очулгага черле чоок кылдыр арттырарын кызыткан бис, чүге дээрге ол аттарның элээн хөйү тыва номчукчуга орус культура болгаш чечен чогаалбиле харылзаа дамчыштыр билдингир. Ындыг-даа болза, дараазында таварылгаларда аттың хевирин өскертири чугула деп санаан бис:

– аттың орус хевири ону адаарын бергедедип турар таварылгада (чижээ, Феглафелласар);

– орус очулганың бодунда чөрүшкектер барда, өскээр чугаалаарга, чаңгыс-ла ол еврей аттың элээн каш орус хевири таварышканда (чижээ, орус очулгада чаңгыс-ла ол кижиниң адын бир номда «Нимрод» деп, а өске номда «Немврод» деп бижээн);

– ол аттың орус хевири тыва номчукчуну еврей сөзүглелде чок бодалче сагыш алындырып турар болза (чижээ, Нойнуң биче оглу Хам хамнарга кандыг-даа хамаарылга чок).

Ындыг таварылгаларда аттың тыва хевирин еврей азы грек үндезин сөзүглелде хевири-биле чоокшулаштырып, аргалыг-ла болза, Библияның Синодалдыг очулгазынга чаңчыга берген номчукчуга ол ат таныттынгыр боор кылдыр арттырарын кызыткан бис. Ынчангаш «Хам» деп ат «Хаам», «Немврод» – «Нимрод», «Феглафелласар» – «Тиглат-Пилесер» апарган.

Орус Синодалдыг очулгада төнчүзүнде чымчак демдек салган хуу аттарныэрте-бурунгу еврей-даа, тывадаа дылдарда чымчадыр адавайн турарын барымдаалааш, элээн хөйындыг таварылгаларда аттарнычымчак демдек ажыглавайн бижээн бис. Чижээлээрге, Иезекииль эвес, а Иезекиил, Руфь эвес, а Руфдеп бижиттинген.

Дузалал аргалар

Очулга бөлүү бо үндүрүлгеде чамдык дузалал аргаларны немей ажыглаан. Ол немелделер Библияның үндезин сөзүглелиниң кезээ эвес, оларныбо бурунгу, чамдык черлеринде нарын Бижилгени билип аарынга дузаламчы кылдыр киирген. Ном бүрүзүнүң эгезинде турар киирилде номнуң кол темаларын тодарадып, ооң автору болгаш бижиттинген үезиниң дугайында допчузу-биле чугаалап турар. Сөзүглелди үзүндүлерниң утказын азы темазын айтып турар иштики эгелер дузазы-биле аңгылаан. Кол ужур-утказы өске номда база таваржып турар үзүндүлер мурнунда (чижээ, Буянныг Медээлерде азы Хаанныг чагыргалар болгаш Чылдар демдеглелдеринде) иштики эгелер аттарының адаанда скобкаларда айтыгларны немээн бис. Оон ыңай дараазында дузалал аргалар бар:

– Чергелешкек черлерже айтыглар

Арыннар кыдыгларында чергелешкек черлерже айтыглар Библияда ол-ла тема дугайында чугаалап, чаңгыс-ла ол сөс-домакты ажыглап турар, чок-ла болза демги черден цитата азы аллюзия болур өске черлерже айтып турар.

Иисус Христос болгаш Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери Эрги Чагыг-керээниң шүлүктеринден цитаталарны болганчок-ла ажыглаар турганнар. Бо очулгада Эрги Чагыг-керээден цитаталарны курсив-биле демдеглээн болгаш арынның кыдыында Эрги Чагыг-керээниң сөзүглелинче айтыгныкылган. Чижээлээрге, Матфейниң бижээни Буянныг Медээниң 1:23-кү шүлүүнде Исайя медээчиниң номунуң 7:14-кү шүлүү таваржып турар. Номчукчу дараазында чүүлдү билип аар болза эки: Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери колдуунда Эрги Чагыг-керээниң үндезин еврей сөзүглелин эвес, а ооң «Септуагинта» деп грек очулгазындан цитаталаар турганнар. Ынчангаш Чаа Чагыг-керээде чамдык цитаталар Эрги Чагыг-керээниң тыва дылче очулгазын үндезилеп кылган еврей сөзүглелден утка талазы-биле ылгалдыг. Курсивтээн кезектер хөй санныг айтыгларже эвес, а чүгле Эрги Чагыг-керээден дорт цитаталарже айтып турар. Бо эге сөстүң соонда Эрги болгаш Чаа Чагыг-керээлерниң бүгү номнарының аттарын хурааңгайлап бижээн даңзы кирген. Ол даңзы номчукчуга чергелешкек черлерже айтыглар болгаш Эрги Чагыг-керээден алган цитаталарны көргүскен айтылгаларны ажыглаарынга дузалаар.

– Немелде тайылбырлар (сноскалар)

Сөзүглелде сылдысчыгаш (*) таваржыр болза, арынның адаанда ол шүлүктүң утказынга хамаарышкан немелде тайылбыр барын көргүскени ол.Чамдык немелде тайылбырлар билдинмес аттарны, сөстерни база библейжи үелерниң культуразының онзагайларын тайылбырлап турар. Чамдыктары ук шүлүктүң болгу дег өске билиишкинин көргүзүп турар, а өскелери эрте-бурунгу бижимелдерде ылгалдыг номчуттунар черлерже айтып турар (эрте-бурунгу бижикчилер Библияны чара бижип тура, чамдыкта частырыглар кылып турган, ынчангаш очулга бөлүүнүң сорулгазы болза номнуң авторунуң бижээни эң бүзүрелдиг болгу дег хевирни сөзүглелче киирери болур).

– Словарь

Чамдык чугула, үргүлчү таваржыр сөстер база чаа чогааткан сөстер болгаш сөс каттыжыышкыннарының утказын номнуң соонда киирген словарьда тайылбырлап турар. Сөзүглелде ол сөстер одуруг кырында бичежек точка-биле демдеглеттинген (чижээ, ·Аллилуйя).

– Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Таблицаже Чоокку Чөөн чүкке ажыглап турган деңзи хемчээлин, узуну болгаш ишкириниң эге хемчеглерин база оларның амгы үедеги дең үнелерин киирген. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

– Карталар

Номнуң сөөлүнде библейжи үелерде Чоокку Чөөн чүктү тодарадып чураан карталар бар.

Түңнел

Библия болза делегейниң чечен чогаалының классиказы, ооң овур-хевирлери российжи болгаш европейжи уран чогаадылганың янзы-бүрү адырларында чугула черни ээлеп турар. Ынчаарга ол чүгле төөгү талазы-биле үнелиг документ боорундан аңгыда, ыдык-бедик ужур-уткалыг, чүге дээрге Библияда Дээрги-Чаяакчының кижи төрелгетен-биле харылзаазын, Бурганның улуска Бодун база Бодунуң күзелсоруун ажытканын бижээн болгай. Библияда биске Иисус Христостуң амыдыралы болгаш өөредииниң дугайында херечилээшкин илереттинген. Ыдыктыг Бижилгениң алыс ужуру ону чүгле төөгү тураскаалы кылдыр номчуур азы чогаал шынары дээш мактаар улуска эвес, а Чаяакчының бүгү улуска чүнү чугаалаксаанын билип аар күзел-биле номчуп турар улуска ажыттынар. Бо очулга тыва чонга Бурганның үнүн, Буянныг Медээниң четче-долузун дыңнадыр боор деп база Аңаа бүзүреп, ол медээ ёзугаар чурттаарынга дузалаар боор деп идегеп, ол дээш чүрээвис ханызындан мөргүп турар бис.

Библия очулгазының институду (БОИ) бо ыдыктыг Номнуң бүгү очулдурукчуларынга база редакторларынга улуу-биле өөрүп четтиргенин илередип тур. Институт ол ышкаш бо очулганы үндүреринге янзы-бүрү талазындан дуза каткан бүгү-ле кижилерге өөрүп четтирип тур.

Библия очулгазының институдунуң ажылдакчылары

Саннар

Саннар

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

29. 29

30. 30

31. 31

32. 32

33. 33

34. 34

35. 35

36. 36

Киирилде

Моисейниң Беш номунуң дөрткүзү болүр бо ном «Саннар» деп адын израиль чон Египеттен Ханаанче орукка бар чыдырда кылган чизе-даңзы ёзугаар алган. А еврей дылда ук ном «Ээн кургаг ховуда» деп аттыг. Номда болуушкуннарның кайда болуп турарын ол ат тода көргүзүп турар.

Бурган кол хоойлу-дүрүмнү израиль чонга Синай дагга берген соонда, Моисей дайылдажып шыдаар эр израильчилерниң (левиттерни база аңгы санааш) шуптузун санап каан. Оон Бурганның айтыышкынын ёзугаар чамдык хоойлужудулга дүрүмнеринге немелде кииргеш, израильчилерни Дээрги-Чаяакчының оларга бээр бооп аазаан черинче көжеринге белеткеп каан (1–9 эгелер).

Ынчалза-даа израиль чон Кадес-Варниге (Ханаанның мурнуу кызыгаарының чанында чер) чеде бергеш, хайгыылчыларның чугаазынга бүзүреп, ханаан черни эжелеп аарындан корткан. Ол дээш, израильчилер ээн кургаг ховуга барык дөртен чыл дургузунда көжүп чоруур кеземче алган (10–20 эгелер). Израильчилерниң Бурганны тооп дыңнавас салгалы бүрүнү-биле кырлып калган соонда, чон чоорту Ханаанның чанында черлерни эжелеп ап эгелээш, Иордан хемниң чөөн талазында Моав дээр чуртка чедип келген (21–36 эгелер).

Ол бүгү үениң дургузунда израиль чон Моисейге удур хөй катап хомудап, хыйланып, Бурганга удур үймээн үндүрүп, кижилерниң аажы-чаңынга аайлажыр сорук чок болгаш өскерлиичел чоруун үргүлчү көргүзүп келген. Ынчалза-даа Дээрги-Чаяакчы, шак ол чагырга билбес улусту кезедип тургаш безин, Бодунуң шилип алган чонунга шынчы бооп арттып, ол дээш сагыш човап, Израильдиң дайзыннарының кара сагыштыг бодалдарынга удур хөделип, дайзыннарны базар арганы аңаа берип турган. Чоннуң баштыңнары Моисей биле Аарон безин Бурганга бүрүнү-биле дыңнангыр эвес бооп турда-ла, Ол израильчилерниң өгбелеринге бээр бооп аазааны черже израиль чонну эккээр дээн Бодунуң бодалын соксатпайн күүседип турган.

1

Израиль чоннуң баштайгы чизе-бүрүткели

1^1Дээрги-Чаяакчы Моисейге Синай ховузунга+, Ужуражылга майгынынга+, израильчилерниң Египеттен хосталып үнгениниң ийиги чылында, ийи айның бирээде мынча деп дужааган: 2-3«Сен Аарон-биле бүгү израиль ниитилелдиң санаашкынын төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап кылып калыңар, шупту эр улусту санаашкынче киирип, кымны-даа арттырбайн даңзылаңар+. Израиль шеригге албан-хүлээлге эрттирип шыдаар, чээрби хардан өрү назылыг шупту эр улусту чурум-чыскаалдыг бөлүктер аайы-биле санап калыңар. 4Аймак бүрүзүнден-не бодунуң аймааның баштыңы болур кижи санаашкынны силер-биле кады чорутсун. 5Силерге дузалажыр эр кижилерниң аттары бо-дур:

Рувимниң аймаандан – Шедеурнуң оглу Элицур+;

6Симеоннуң аймаандан – Цури-Шаддайның оглу Шелумиил+;

7Иуданың аймаандан – Аминадавтың оглу Наассон+;

8Иссахарның аймаандан – Цуарның оглу Нафанаил+;

9Завулоннуң аймаандан – Хелоннуң оглу Элиав+;

10Иосифтиң оглу Эфремниң аймаандан – Аммиудтуң оглу Элишама+;

Иосифтиң оглу Манассияның аймаандан – Педацурнуң оглу Гамалиил;

11Вениаминниң аймаандан – Гидеонийниң оглу Авидан+;

12Данның аймаандан – Амми-Шаддайның оглу Ахиезер+;

13Асирниң аймаандан – Охранның оглу Пагиил+;

14Гадтың аймаандан – Регуилдиң оглу Элиасаф+;

15Неффалимниң аймаандан – Энанның оглу Ахира+».

16Ол эр кижилер дээрге израиль ниитилелден шилиттинген, ада-өгбе төрел бөлүктериниң – Израильдиң аймактарының баштыңнары улус турган. 17Моисей биле Аарон шак ол аттарын адаан улусту кыйгырып эккелгеш, 18ийи айның бирээде бүгү израиль ниитилелди чыып алганнар. Чээрби хардан өрү назылыг эр улус боттарының төрел бөлүктерин, ада-өгбезин айыткаш, санаашкынче боттарын киирип, кижи арттырбайн даңзыладып алганнар. 19Моисей израильчилерниң санаашкынын Синай ховузунга Дээрги-Чаяакчының дужааганын ёзугаар күүсеткен.

20Израильдиң дун оглу Рувимниң үре-салгалын – дөргүл-төрелин, төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап, чээрби хардан өрү назылыг, шериг албаны эрттирип шыдаар шупту эр улусту санаашкынче киирип – кымны-даа арттырбайн санап кааннар. 21Рувимниң аймаанда эр улусту санаарга, 46 500 кижи болган+.

22Симеоннуң үре-салгалын – дөргүл-төрелин, төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап, чээрби хардан өрү назылыг, шериг албаны эрттирип шыдаар шупту эр улусту санаашкынче киирип – кымны-даа арттырбайн санап кааннар. 23Симеоннуң аймаанда эр улусту санаарга, 59 300 кижи болган+.

24Гадтың үре-салгалын – дөргүл-төрелин, төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап, чээрби хардан өрү назылыг, шериг албаны эрттирип шыдаар шупту эр улусту санаашкынче киирип – санап кааннар. 25Гадтың аймаанда эр улусту санаарга, 45 650 кижи болган+.

26Иуданың үре-салгалын – дөргүл-төрелин, төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап, чээрби хардан өрү назылыг, шериг албаны эрттирип шыдаар шупту эр улусту санаашкынче киирип – санап кааннар. 27Иуданың аймаанда эр улусту санаарга, 74 600 кижи болган+.

28Иссахарның үре-салгалын – дөргүл-төрелин, төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап, чээрби хардан өрү назылыг, шериг албаны эрттирип шыдаар шупту эр улусту санаашкынче киирип – санап кааннар. 29Иссахарның аймаанда эр улусту санаарга, 54 400 кижи болган+.

30Завулоннуң үре-салгалын – дөргүл-төрелин, төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап, чээрби хардан өрү назылыг, шериг албаны эрттирип шыдаар шупту эр улусту санаашкынче киирип – санап кааннар. 31Завулоннуң аймаанда эр улусту санаарга, 57 400 кижи болган+.

32Иосифтиң оглу Эфремниң үре-салгалын – дөргүл-төрелин, төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап, чээрби хардан өрү назылыг, шериг албаны эрттирип шыдаар шупту эр улусту санаашкынче киирип – санап кааннар. 33Эфремниң аймаанда эр улусту санаарга, 40 500 кижи болган+.

34Иосифтиң оглу Манассияның үре-салгалын – дөргүл-төрелин, төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап, чээрби хардан өрү назылыг, шериг албаны эрттирип шыдаар шупту эр улусту санаашкынче киирип – санап кааннар. 35Манассияның аймаанда эр улусту санаарга, 32 200 кижи болган+.

36Вениаминниң үре-салгалын – дөргүл-төрелин, төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап, чээрби хардан өрү назылыг, шериг албаны эрттирип шыдаар шупту эр улусту санаашкынче киирип – санап кааннар. 37Вениаминниң аймаанда эр улусту санаарга, 35 400 кижи болган+.

38Данның үре-салгалын – дөргүл-төрелин, төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап, чээрби хардан өрү назылыг, шериг албаны эрттирип шыдаар шупту эр улусту санаашкынче киирип – санап кааннар. 39Данның аймаанда эр улусту санаарга, 62 700 кижи болган+.

40Асирниң үре-салгалын – дөргүл-төрелин, төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап, чээрби хардан өрү назылыг, шериг албаны эрттирип шыдаар шупту эр улусту санаашкынче киирип – санап кааннар. 41Асирниң аймаанда эр улусту санаарга, 41 500 кижи болган+.

42Неффалимниң үре-салгалын – дөргүл-төрелин, төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап, чээрби хардан өрү назылыг, шериг албаны эрттирип шыдаар шупту эр улусту санаашкынче киирип – санап кааннар. 43Неффалимниң аймаанда эр улусту санаарга, 53 400 кижи болган+.

44Санаашкынны эрткен улус ол-дур. Моисей, Аарон болгаш Израильдиң он ийи баштыңының – бир аймактан-на бир кижиниң санап кааны улус ол-дур. 45Шупту израильчилерни – чээрби хардан өрү назылыг, израиль шеригге албан эрттирип шыдаар бүгү улусту – төрел бөлүктер барымдаалап санап кааннар. 46Санаашкынны эрткен шупту эр улус 603 550 кижи болган+.

47А левиттерни санаашкын эрткен чон аразынче, ада-өгбезиниң аймаан барымдаалап, киир санавайн барган. 48Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп дужааган турган: 49«Чүгле Левийниң аймаан чизе-даңзыже киирбе, оларны өске израильчилер-биле кады санава. 50Сен левиттерге Ужуражылга майгынын, ооң хамык херекселдерин болгаш ооң иштинде турар бүгү чүүлдү хүлээндирип каг – олар майгынны болгаш ооң хамык херекселдерин дажыглазын, аңаа бараан болзун, ооң чанынга турлагжып алзын. 51Ужуражылга майгынын көжүрүп турда, ону левиттер дүрүп, буссун, а майгынны тигер апарганда, ону олар тиксин. Өске-бир кижи майгынче чоокшулап кээр болза, ону өлүрүп каар ужурлуг. 52Израильчилер боттарының туктарының чанынга чурум-чыскаалдыг бөлүктер ёзугаар турлагжып алыр ужурлуг. 53А левиттер израиль чоннуң ниитилелинче Бурган килеңневезин дээш+, майгынны долгандыр турлагжып алгаш+, ол дээш ээ-харыысалгалыг болур ужурлуг».

54Израиль чон бүгү чүвени Дээрги-Чаяакчы Моисейге канчаар дужааганыл, ынчаар күүсеткен.

2

Турлагжыырының дүрүмнери

2^1Дээрги-Чаяакчы Моисей биле Ааронга мынча деп чугаалаан: 2«Израиль кижи бүрүзү бодунуң аймааның сүлде демдектериниң база тугунуң чанынга турлагжыыр ужурлуг; олар Ужуражылга майгынын долгандыр, бичии ырадыр турлагжып алзыннар.

3Майгынның мурнунга, ооң чөөн талазынга турлагжыыр улус бо-дур. Аңаа Иуданың аймаа чурум-чыскаалдыг бөлүктер аайы-биле турлагжызын, оларның тугун аңаа ассын; ол аймактың баштыңы – Аминадавтың оглу Наассон+. 4Ол аймакта санаашкынны эрткен аг-шериг – 74 600 эр кижи.

5Иуданың аймаа-биле кады Иссахарның аймаа турлагжып алзын, ол аймактың баштыңы – Цуарның оглу Нафанаил. 6Ол аймакта санаашкынны эрткен аг-шериг – 54 400 эр кижи.

7Завулоннуң аймаа база аңаа турлагжып алзын; ол аймактың баштыңы – Хелоннуң оглу Элиав. 8Ол аймакта санаашкынны эрткен аг-шериг – 57 400 эр кижи.

9Иуданың аймаа баштаан турлагда санаашкынны эрткен, чурум-чыскаалдыг бөлүктерге үскен эр улустуң ниити саны – 186 400 кижи. Олар көш үезинде бирги ээлчегде шимчеп үнер ужурлуг+.

10Мурнуу чүкке Рувимниң аймаа чурум-чыскаалдыг бөлүктер аайы-биле турлагжызын, оларның тугун аңаа ассын; ол аймактың баштыңы – Шедеурнуң оглу Элицур. 11Ол аймакта санаашкынны эрткен аг-шериг – 46 500 эр кижи.

12Рувимниң аймаа-биле кады Симеоннуң аймаа турлагжып алзын; ол аймактың баштыңы – Цури-Шаддайның оглу Шелумиил. 13Ол аймакта санаашкынны эрткен аг-шериг – 59 300 эр кижи.

14Гадтың аймаа база аңаа турлагжып алзын; ол аймактың баштыңы – Регуилдиң оглу Элиасаф. 15Ол аймакта санаашкынны эрткен аг-шериг – 45 650 эр кижи.

16Рувимниң аймаанга баштаткан турлагда санаашкынны эрткен, чурум-чыскаалдыг бөлүктерге үскен эр улустуң ниити саны – 151 450 кижи. Олар ийиги ээлчегде шимчеп үнер ужурлуг+.

17Ооң соонда Ужуражылга майгыны шимчеп үнүптер, левиттерниң турлаа өске турлагларның ортузунга чоруур. Олар турлагга канчаар турганыл, ол-ла туруштарын ёзугаар бар чыдар, кижи бүрүзү чыскаалды сагып, тугунуң чанындан ыравас ужурлуг+.

18Барыын чүкке Эфремниң аймаа чурум-чыскаалдыг бөлүктер аайы-биле турлагжызын, оларның тугун аңаа ассын; ол аймактың баштыңы – Аммиудтуң оглу Элишама. 19Ол аймакта санаашкынны эрткен аг-шериг – 40 500 эр кижи.

20Эфремниң аймаа-биле кады Манассияның аймаа турлагжып алзын; ол аймактың баштыңы – Педацурнуң оглу Гамалиил. 21Ол аймакта санаашкынны эрткен аг-шериг – 32 200 эр кижи.

22Вениаминниң аймаа база аңаа турлагжып алзын; ол аймактың баштыңы – Гидеонийниң оглу Авидан. 23Ол аймакта санаашкынны эрткен аг-шериг – 35 400 эр кижи.

24Эфремниң аймаа баштаан турлагда санаашкынны эрткен, чурум-чыскаалдыг бөлүктерге үскен эр улустуң ниити саны – 108 100 кижи. Олар үшкү ээлчегде шимчеп үнер ужурлуг+.

25Соңгу чүкке Данның аймаа чурум-чыскаалдыг бөлүктер аайы-биле турлагжызын, оларның тугун аңаа ассын; ол аймактың баштыңы – Амми-Шаддайның оглу Ахиезер. 26Ол аймакта санаашкынны эрткен аг-шериг – 62 700 эр кижи.

27Данның аймаа-биле кады Асирниң аймаа турлагжып алзын; ол аймактың баштыңы – Охранның оглу Пагиил. 28Ол аймакта санаашкынны эрткен аг-шериг – 41 500 эр кижи.

29Неффалимниң аймаа база аңаа турлагжып алзын; ол аймактың баштыңы – Энанның оглу Ахира. 30Ол аймакта санаашкынны эрткен аг-шериг – 53 400 эр кижи.

31Данның аймаа баштаан турлагда санаашкынны эрткен эр улустуң ниити саны – 157 600 кижи. Олар боттарының туктарын көдүргеш, сөөлгү ээлчегде шимчеп үнер ужурлуг+».

32Төрел бөлүктер барымдаалап санаашкынны эрткен израиль чон ол-дур. Турлагларда чурум-чыскаалдыг бөлүктер аайы-биле санаашкынны эрткен эр улустуң ниити саны – 603 550 кижи+. 33А левиттер Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар израиль чон-биле кады санаашкынны эртпейн барган+.

34Израиль чон ол бүгүнү Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар күүседип, туктарының чанынга турлагжып, кижи бүрүзү бодунуң төрел бөлүү-биле, дөргүл-төрели-биле кады көжүп чоруп турган.

3

Левиттерниң чизе-бүрүткели болгаш албан-хүлээлгелери

3^1Аарон биле Моисейниң төрел бөлүүнден укталган улус бо-дур. Дээрги-Чаяакчы Моисей-биле Синай дагга чугаалажып турган үеде, 2-3Аарон дараазында оолдарлыг болган: дун оглу Надав, Авиуд, Элеазар болгаш Ифамар+. Оларны Бурганга бараан боор кылдыр ыдыктап, шилип чаап каан турган. 4Ынчалза-даа Надав биле Авиуд ийи Синай ховузунга Дээрги-Чаяакчының таарымчалыг деп көрбээни отту Аңаа эккеп салгаш, Ооң мурнунга өлүп калган+, а оларның соон салгаар оолдары турбаан. Чүгле Элеазар биле Ифамар ачазы Аарон-биле кады Дээрги-Чаяакчының бараалгакчылары бооп арткан+.

5Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 6«Левийниң аймаан, Бурганның бараалгакчызы Ааронга дузалаар кылдыр+, ооң мурнунга эккеп каг. 7Левиттер ыдыктыг черге кылыр ужурлуг ажылдар кылып, Аароннуң база шупту чоннуң өмүнээзинден Ужуражылга майгынының мурнунга албан-хүлээлгени күүсетсиннер. 8Олар майгынның хамык эт-херекселдери дээш ээ-харыысалгалыг болуп, ыдыктыг черге ажылдар кылып, израильчилерниң албан-хүлээлгелерин күүсетсиннер. 9Левиттерни Ааронга болгаш ооң оолдарынга хүлээдип бер – израиль чоннуң аразындан Ааронга хүлээдип бээр ужурлуг улус ол-дур+. 10А Ааронга болгаш ооң оолдарынга боттарының бараалгакчы хүлээлгезин күүседир даалгадан берип каг – өске-бир кижи ол бараан болуушкунга киржи бээр болза, ону өлүрүп каар ужурлуг+».

11Оон Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп дужааган: 12«Мен левиттерни израиль чоннуң баштай төрүттүнген бүгү оолдарының орнунга ап алган мен, ынчангаш олар ам Меңээ хамааржыр. 13Дун төл бүрүзү-ле Мээңии болгай; шупту египет дун төлдерни узуткап каан хүнүмде израиль чонда кижиниң-даа, мал-маганның-даа дун төлдерин Бодумга аңгылап, ыдыктап алган мен – олар ам Меңээ хамааржыр+. Мен – Дээрги-Чаяакчы-дыр мен».

14Дээрги-Чаяакчы Моисейге Синай ховузунга мынча деп чугаалаан: 15«Левийниң үре-салгалын оларның төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап, чизелеп сана. Бир айдан өрү назылыг шупту эр улусту санап каг». 16Моисей оларны Дээрги-Чаяакчының дужаал берген сөзүнүң аайы-биле санап каан.

17Левийниң оолдарының аттары бо-дур: Гирсон, Кохат болгаш Мерари+. 18Гирсоннуң оолдарының аттары: Ливни биле Шимей+, олардан төрел бөлүктер укталган. 19Кохаттың оолдары Амрам, Ицгар, Хеврон болгаш Узиил олардан база төрел бөлүктер укталган+. 20Мерариниң оолдары Махли биле Мушиден база төрел бөлүктер укталган+. Левийден укталган, ада-өгбе барымдаалап адаан төрел бөлүктер ол-дур.

21Гирсондан укталган төрел бөлүктер: ливни биле шимей; олар Гирсоннуң төрел бөлүктери-дир. 22Оларны санаарга, бир айдан өрү назылыг эр улустуң ниити саны 7500 кижи болган. 23Гирсондан укталган төрел бөлүктер майгынның артынга, ооң барыын талазынга турлагжып аар турган+. 24Гирсоннуң үре-салгалының баштыңы – Лаелдиң оглу Элиасаф. 25Ужуражылга майгынынга Гирсоннуң үре-салгалынга хайгаараар кылдыр дагзып турар чүүлдер бо-дур+: майгынның боду, ооң шывыы, майгынче кирер черниң көжегези, 26майгынны болгаш өргүл салыр бедигээшти долгандыр турар херимниң шывыглары, херимче кирер черниң хаалга-шывыы база майгынның шупту ажылдарын кылырынга херек хендирлер.

27Кохаттан укталган төрел бөлүктер: амрам, ицгар, хеврон болгаш узиил; олар Кохаттың төрел бөлүктери-дир+. 28Оларда бир айдан өрү назылыг эр улустуң ниити саны 8600[*] кижи болган. Олар ыдыктыг чүүлдер дээш ээ-харыысалгалыг турган. 29Кохаттан укталган төрел бөлүктер майгынның мурнуу чүкче көрүнген талазынга турлагжып аар турган. 30Кохаттың үре-салгалының баштыңы – Узиилдиң оглу Элицафан. 31Оларга хайгаараар кылдыр дагзып турар чүүлдер бо-дур: ыдыктыг аптара, ширээ, чырыткы, өргүл салыр бедигээштер, Бурганга бараан болурда ажыглаар ыдыктыг савалар база көжеге. Оларның кылыр ажылы шак ол чүүлдер-биле холбаалыг+.

32А левиттерниң баштыңнарының даргазы – Аарон бараалгакчының оглу Элеазар. Ыдыктыг чүүлдер дээш ээ-харыысалгалыг улус ооң хайгааралының адаанда турар+.

33Мерариден укталган төрел бөлүктер: махли биле муши; олар Мерариниң төрел бөлүктери-дир. 34Оларны санаарга, бир айдан өрү назылыг эр улустуң ниити саны 6200 кижи болган. 35Мерариниң үре-салгалының баштыңы – Авихаилдиң оглу Цуриил. Ол төрел бөлүктер майгынның соңгу чүкче көрүнген талазынга турлагжып аар турган. 36Мерариниң үре-салгалынга хайгаараар кылдыр дагзып турар чүүлдер бо-дур+: майгынны тудуп турар рамкалар, доора оорга ыяштар, адагаштар, дөжектер болгаш майгынның эт-херекселдери; оларның кылыр ажылы ол чүүлдер-биле холбаалыг. 37Ол ышкаш даштыкы херимниң бүгү талаларында адагаштарны, оларның дөжектерин, өргеннерин болгаш хендирлерин база хайгаарап турганнар.

38А Ужуражылга майгынының мурнунга, ооң чөөн чүкче көрүнген талазынга Моисей база Аарон оолдары-биле турлагжып аар турган. Оларга израиль чоннуң өмүнээзинден ыдыктыг өргээге албан-хүлээлге күүседирин хүлээндирген; ыдыктыг черже чоокшулап келген өске кижини өлүрүп каар ужурлуг.

39Моисей биле Аароннуң Дээрги-Чаяакчының дужааганын ёзугаар санап кааны, бир айдан өрү назылыг эр левиттерниң ниити саны 22 000 кижи болган+.

Дун оолдарны садып хостааны

40Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Израиль чоннуң бир айдан өрү назылыг шупту дун оолдарын санаашкынче киирип, даңзылап каг. 41А левиттерни Меңээ аңгылап бараалгат, израиль чоннуң шупту дун оолдарының орнунга – левиттерни, израильчилерниң шупту дун бооп төрүттүнген мал-маганының орнунга – левиттерниң мал-маганын алыр мен» – деп чугаалаан.

42Моисей Дээрги-Чаяакчының дужааганын ёзугаар израиль чоннуң шупту дун оолдарын санап каан. 43Санаашкын кылырга, бир айдан өрү назылыг дун оолдарның ниити саны 22 273 кижи болган.

44Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 45«Израиль чоннуң шупту дун оолдарының орнунга левиттерни, а мал-маганының орнунга – левиттерниң мал-маганын аңгылап ал, левиттер Меңээ хамаарышсын. Мен – Дээрги-Чаяакчы-дыр мен. 46А израиль чоннуң дун оолдары дээш алыр, левиттерниң санындан артып турар 273 кижи дээш садыызы мындыг болур: 47бир кижи дээш-ле беш шекел мөңгүнден чыып аар сен+ – ыдыктыг черге ажыглаар шекелди ажыглап, деңзиле[*]. (Бир шекелдиң деңзизи чээрби герага дең болур.)+
48Ол мөңгүннү Ааронга болгаш ооң оолдарынга израиль чонда артып турар улусту садып хостаар кылдыр бериптер сен».

49Моисей левиттер-биле солуурга, саны артып турар дун оолдар дээш садыызы кылдыр берген мөңгүннү ап алган. 50Ол израильчилерниң дун оолдары дээш ыдыктыг черге ажыглаар 1365 шекел деңзилиг мөңгүннү чыып алган. 51Моисей Дээрги-Чаяакчының аңаа дужаал берген сөзүнүң аайы-биле садыызы болган мөңгүннү Ааронга болгаш ооң оолдарынга хүлээдип берген.

4

Кохаттың үре-салгалының ажыл-үүлези

4^1Дээрги-Чаяакчы Моисей биле Ааронга мынча дээн: 2«Левийниң аймааның аразындан Кохаттың үре-салгалын оларның төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап санап каг – 3үжен хардан бежен хар чедир назылыг+, Ужуражылга майгынынга ажылдаар албан-хүлээлгезин күүседип шыдаар шупту эр улусту санап каг. 4Кохаттың үре-салгалының майгынга кылыр ажылдары аажок ыдыктыг чүүлдер-биле харылзаалыг болур.

5Турлагда чон көжүп үнер деп турда, Аарон оолдары-биле майгынче киргеш, көжегени дүжүргеш, ооң-биле ыдыктыг аптараны шып кагзын. 6Оон аптараны тахаш кештеринден+ даараан шывыг-биле шыпкаш, ооң кырынга көк өңнүг, бүдүн кезектен бүткен пөстү чаткаш, көдүрткүүш-мергелерни кедирип кагзын.

7Ыдыктаан хлебтер салыр ширээге көк өңнүг шывыг чаткаш, аңаа тавактар, хымыштар, арага кудуп, чажар аяктар болгаш дашкаларны салып кагзын; ширээ кырынга үргүлчү эккеп салыр ужурлуг өргүл хлебтерин салып каан турзун. 8А ол бүгүнү кызыл өңнүг шывыг-биле, оон тахаш шывыг-биле шыпкаш, көдүрткүүш-мергелерни кедирип кагзын.

9Көк өңнүг шывыгны ап алгаш, чырыткыны база ооң деңнерин, дең өзээ үзе ызырар кыскаштарны, дең кыпсырда ажыглаар саваларны, чырыткыга ажыглаар олива үзү кудар хамык саваларны шып кагзын. 10Оон чырыткыны база ооң хамык херекселдерин тахаш шывыг-биле ораай шыпкаш, көдүрткүүш-мергеге ааттындыр азып кагзын.

11Айдызаар алдын бедигээшке көк өңнүг шывыгны чаткаш, ону тахаш шывыг-биле шыпкаш, бедигээштиң көдүрткүүш-мергелерин кедирип кагзын.

12Олар ыдыктыг майгынга ажыглаар хамык эт-херекселдерни ап алгаш, көк өңнүг шывыг-биле ораагаш, тахаш шывыг-биле шыпкаш, көдүрткүүш-мергеге азып кагзын.

13Өргүл салыр бедигээштиң хүлүн аштап каапкаш, ону кызыл-хүрең өңнүг шывыг-биле шып кагзын. 14Өргүл бедигээжинге ажыглаар хамык эт-херекселдерни: көс дажыглаар хүүрекчигештерни, илбектерни, хүл-узарларны, хан кудар аяктарны бедигээш кырынче салып кааш, ону тахаш шывыг-биле шыпкаш, ооң көдүрткүүш-мергелерин кедирип кагзын.

15Турлагда чон көжүп үнер деп турда, Аарон оолдары-биле ыдыктыг майгынны база ооң хамык эт-херекселдерин шып каан соонда, Кохаттың үре-салгалы ол бүгүнү дажыглаар дээш чедип келзин, ынчалза-даа олар ыдыктыг чүүлдерге дегбезин – оон башка өлүп каарлар+.

16Аарон бараалгакчының оглу Элеазарның хайгааралында турар чүүлдер бо-дур: чырыткыже кудар олива үзү, айдызаар чаагай чыттыг холуксаа, үргүлчү эккеп салыр ужурлуг далган-тараа өргүлү болгаш шилип чаар олива үзү. Элеазарның хайгааралынга бүгү ыдыктыг майгын болгаш ында бар хамык эт-херекселдер турар+».

17Дээрги-Чаяакчы Моисей биле Ааронга мынча деп чугаалаан: 18«Кохаттың төрел бөлүү левиттер аразынга узуткаттырып аар кылдыр кылбаңар. 19Харын улус аажок ыдыктыг чүүлдерже чоокшулап тура, дириг артып, өлбезин дээш, мынчалыңар: Аарон оолдары-биле майгынче киргеш, оларны кылыр ажылының база дажыглаар чүъгүнүң чанынга тургузуп кагзын. 20А ыдыктыг чүүлдерни шарып турда, Кохаттың үре-салгалы ынаар көрбезин – оон башка өлүп каарлар+».

Гирсоннуң үре-салгалының ажыл-үүлези

21Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 22«Гирсоннуң үре-салгалын оларның төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап санап каг – 23үжен хардан бежен хар чедир назылыг, Ужуражылга майгынынга ажылдап-даа, аңаа албан-хүлээлгезин күүседип-даа шыдаар эр улустуң шуптузун санап каг.

24Гирсоннуң үре-салгалының чүък дажыглап ажылдап тургаш, кылыр чүүлдери бо-дур+. 25Олар майгынның бодун база шывыгларын, ооң дээвиир-шывыын, кырынга салыр тахаш шывыын, майгынче кирер черни дуглаар көжегени дажыглазын. 26Майгынны база өргүл салыр бедигээшти долгандыр турар херимниң шывыгларын, ынаар кирер хаалга-шывыгны, шупту шывыгларның хендирлерин база оларга хамааржыр хамык эт-херекселди дажыглазын. Гирсоннуң төрел бөлүү ол бүгү чүүлдерге хамаарыштыр кылыр ужурлуг шупту ажылдарны кылзын. 27Гирсоннуң үре-салгалы чүък дажыглаар база өске-даа хамык ажылдарны Аароннуң болгаш ооң оолдарының айытканын ёзугаар кылзын. Оларга дажыглап турар бүгү чүүлдери дээш ээ-харыысалганы хүлээндирип калыңар. 28Гирсоннуң үре-салгалының төрел бөлүү Аарон бараалгакчының оглу Ифамарның хайгааралы-биле Ужуражылга майгынынга ол ажылдарны кылыр ужурлуг».

Мерариниң үре-салгалының ажыл-үүлези

29«Мерариниң үре-салгалын оларның төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап санап каг – 30үжен хардан бежен хар чедир назылыг, Ужуражылга майгынынга ажылдап, албан-хүлээлгезин күүседип шыдаар шупту эр улусту санап каг. 31Оларның майгынга ажыл-албан кылып, дажыглаар чүүлдери бо-дур+. Олар майгынны тудуп турар рамкаларны болгаш доора оорга ыяштарны, адагаштарны болгаш дөжектерни дажыглазын. 32Майгынны долгандыр турар херимниң бүгү талаларында адагаштарын, оларның дөжектерин, өргеннерин, хендирлерин, ол бүгүге ажыглаар хамык эт-херекселдерин база дажыглазын. Кижи бүрүзүнге ооң дажыглаар ужурлуг эт-херекселин тодарадып бериңер. 33Мерариниң үре-салгалының төрел бөлүү Ужуражылга майгынынга Аарон бараалгакчының оглу Ифамарның хайгааралы-биле ол бүгү ажылдарны кылыр ужурлуг».

Албан-хүлээлге күүседип шыдаар левиттерни санааны

34Моисей, Аарон болгаш израиль ниитилелдиң баштыңнары Кохаттың үре-салгалын оларның төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап санааш, 35үжен хардан бежен хар чедир назылыг, Ужуражылга майгынынга ажылдаар албан-хүлээлгезин күүседип шыдаар шупту эр улусту санап кааннар. 36Оларның төрел бөлүүн санаарга, 2750 эр кижи бар болган. 37Кохаттың төрел бөлүүнден санаттынган, майгында бараан болуп турар улус шупту ол-дур; Моисей биле Аарон оларны Дээрги-Чаяакчының Моисейни дамчыштыр берген айтыышкынын ёзугаар санап каан.

38Гирсоннуң үре-салгалын оларның төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап санааш, 39үжен хардан бежен хар чедир назылыг, Ужуражылга майгынынга ажылдаар албан-хүлээлгезин күүседип шыдаар шупту эр улусту санап кааннар. 40Оларның төрел бөлүүн ада-өгбезин барымдаалап санаарга, 2630 эр кижи бар болган. 41Гирсоннуң үре-салгалының төрел бөлүүнде санаттынган, майгында бараан болуп турар улус шупту ол-дур; Моисей биле Аарон оларны Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын ёзугаар санап каан.

42Мерариниң үре-салгалын оларның төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап санааш, 43үжен хардан бежен хар чедир назылыг, Ужуражылга майгынынга ажылдаар албан-хүлээлгезин күүседип шыдаар шупту эр улусту санап кааннар. 44Оларның төрел бөлүүн санаарга, 3200 эр кижи бар болган. 45Мерариниң үре-салгалының төрел бөлүүнде санаттынган улус ол-дур; Моисей биле Аарон оларны Дээрги-Чаяакчының Моисейни дамчыштыр берген айтыышкынын ёзугаар санап каан.

46Моисей, Аарон болгаш израиль чоннуң баштыңнары шупту левиттерни оларның төрел бөлүктерин, ада-өгбезин барымдаалап санап каан. 47-48Үжен хардан бежен хар чедир назылыг, Ужуражылга майгынынга ажылдап-даа, аңаа албан-хүлээлгезин күүседип-даа шыдаар шупту эр улусту санаарга, 8580 кижи бар болган. 49Дээрги-Чаяакчының дужаалын ёзугаар, Моисейниң хайгааралының адаа-биле левит кижи бүрүзүнүң кылыр ажылдарын, дажыглаар чүъгүн тодараткаш, оларның шуптузун Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар санап каан.

5

Арыг эвес улус дугайында дүрүм-хоойлу

5^1Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 2«Кеш аарыглыг+, мага-бодундан чүве сыстып турар+ база өлген кижиге деггеш, арыг эвес апарган улустуң шуптузун турлагдан шөлүптерин израиль чонга дужаа+. 3Эр-даа, херээжен-даа улус болза, турлагдан шөлүптүңер – Мээң чон аразында чурттап турарым турлагны олар бужартатпазын+».

4Израиль чон ынчалдыр кылып, шак ындыг улусту турлагдан шөлүпкен; израильчилер Дээрги-Чаяакчы Моисейге канчаар дужааганыл, ынчаар күүсеткен.

Кем-буруу дээш төлевир

5Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 6«Израиль чонга мону чугаала. Бир эр азы херээжен кижи өске кижиге удур кандыг-бир бачыт үүлгеткени-биле Дээрги-Чаяакчыга удур кемниг херек кылыр болза, ол дээш буруулуг-дур+. 7Ынчангаш ол эр азы херээжен кижи үүлгеткен бачыдын миннип чугаалазын, чедирген когаралы дээш төлевирниң бүрүн өртээнге ол эт-хөреңгиниң өртээниң бештиң бирин немээш, когараан кижиге төлезин+. 8Когараан кижи боду өлүп калган, а ооң чоок төрелдери турбаан дижик. Чедирген когарал дээш төлевирни алыр кижи чок болза, ол Дээрги-Чаяакчыга хамааржыр – ынчангаш бараалгакчының буруулуг кижини арыглап турары кем-буруу дээш өргүүр кошкарга немей ол төлевир бараалгакчыныы болзун.

9Израиль чоннуң бараалгакчыга эккеп турар ыдыктыг онза өргүлдери шуптузу база бараалгакчыга хамааржыр. 10Кандыг-даа кижиниң ыдыктыг өргүлү бараалгакчыга хамааржыр; кандыг-даа кижиниң бараалгакчыга эккеп берип турар чүвези аңаа хамааржыр».

Хүннээшкин дугайында дүрүм-хоойлу

11Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 12«Израиль чонга мону дыңнадып чугаала. Кандыг-бир эр кижиге кадайы өскерлип, ашаанга шынчы эвес апарган дижик. 13Өске эр кижи ол кадай-биле хойгашкаш, үре төгерге, ол чорук херээженниң ашаанга билдинмейн барып, демги херээжен чажыды-биле бужар болу бээрге, аңаа херечи болур кижи турбаан, херээженниң мегези туттурбаан дижик+. 14Ашаа хүннээчел сагышка алзып, бодунуң арыг эвес кадайын хүнней берген азы арыг эвес апарбаан-даа кадайын хей черге хүнней берген дижик. 15Ашаа ынчан кадайын Бурганның бараалгакчызынга эккелгеш, ол дээш өргүл кылдыр бир эфа иштиниң оннуң бир кезээ арбай далганын салзын, ынчалза-даа далганче олива үзү кутпазын база ладан салбазын+, чүге дээрге ол далган-тараа – хүннээшкин өргүлү-дүр, кем-буруу дугайында сагындырап турар сактыышкын өргүлү-дүр.

16А бараалгакчы ол херээженни Дээрги-Чаяакчының мурнунче чоокшулады берзин. 17Оон дой савага ыдыктыг суг куткаш, Ужуражылга майгынының иштинде черден довурактан ап алгаш, ол сугже урупсун. 18Бараалгакчы демги херээженни Дээрги-Чаяакчының мурнунга тургускаш, ооң бажының дүгүн часкаш, сактыышкын өргүлүн ооң холунга тутсуп берзин – ол дээрге хүннээшкин өргүлү-дүр, а бараалгакчының холунга херээжен кижиже каргыш халдадыр ажыг суг[*] турар.

19Ооң соонда бараалгакчы демги херээженниң аксы-сөзүн алыр дээш: „Сээң-биле кым-даа хойгашпаан болза, сен арыг хевээр артып, ашааңга өскерилбээн болзуңза, каргыш халдадыр бо ажыг суг сеңээ хора чедирбес. 20А бир эвес ашааңга өскерлип, бужар апарган болзуңза, ашааңдан өске эр кижи-биле хойгажыпкан болзуңза...“ – дээр. 21Бараалгакчы оон ол херээженге каргыш салып, мынча деп чугаалаар: „Дээрги-Чаяакчы сени бодунуң чонунга каргаттырып, бак сөглеттирген кижи кылып кагзын – сээң урууң савазы кургап, хырның сиңе берзин. 22Каргыш халдадыр бо суг ишти-хырныңче киир аксын+ – сээң урууң савазы кургап, хырның сиңе берзин“. А херээжен кижи: „Аминь, ындыг-ла болзун“ – деп даңгыраглазын. 23Бараалгакчы ол каргыш сөстерин дүрүг-номга бижээш, ажыг сугже балалдыр чуп каапсын, 24оон каргыш халдадыр ажыг сугну демги херээженге ижиртир ужурлуг – аңаа ажыг-човалаң көргүзер ол суг ооң иштинче кире берзин.

25Бараалгакчы ол херээженниң холундан хүннээшкин өргүлүнүң далган-тараазын ап алгаш, ону онза өргүл кылдыр Дээрги-Чаяакчының өргүл бедигээжинче салып кагзын. 26Бараалгакчы далган-тараа өргүлүнден бир адыш ишти – сагындырыг болур кезээн ап алгаш, ону өргүл бедигээжинге өрттедипсин, а ооң соонда демги херээженге сугну ижиртсин. 27Сугну херээженге ижирткен соонда, ол бужар бооп, ашаанга өскерилген болза, каргыш халдадыр суг ооң иштинче киргеш, ажыг-човалаң көргүзер – ооң уруг савазы кургап, хырны сиңе бээр, ол херээжен чонунуң аразынга каргаттырар. 28А бир эвес ол херээжен бужар чүве кылбаан, арыг хевээр болза, аңаа хора халдавас, харын ажы-төл божуп шыдаар аргалыг болур.

29Хүннээшкин дугайында дүрүм-хоойлу бо-дур: кадайы ашаанга өскерилгеш, арыг эвес болу бергенде 30азы ашаа кижи хүннээчел сагышка алыскаш, кадайын хүнней бергенде, ону ажыглаар. Ашаа ол таварылгада кадайын Дээрги-Чаяакчының мурнунга эккеп тургузуптарга, бараалгакчы ол бүгүнү бо дүрүм-хоойлу ёзугаар кадайынга хамаарыштыр күүседир. 31Ашаа кижи буруудан арыг болур, а кадайы буруузун боду чүктээр».

6

Назорейлер дугайында дүрүм-хоойлу

6^1Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 2«Израиль чонга мону дамчыдып чугаала. Бир эвес эр азы херээжен кижи назорей[*] болурунуң онза даңгыраан берип, бодун Дээрги-Чаяакчыга бараалгадыр деп турар болза+, 3ол кижи арага болгаш өске-даа эзиртир суксун ижеринден ойталаар, виноградтан кылган ажыг хандыны азы кандыг-даа өске суксунну ишпес ужурлуг база чаа виноград каттарын-даа, кадырып каан үзүмнү-даа чивес ужурлуг. 4Назорей бооп аңгыланган хуусаазының дургузунда ол кижи виноградтан кылган кандыг-даа аъш-чем чивес ужурлуг; виноград сөөкчүгештерин-даа, ооң картын-даа чивезин.

5Назорей бооп даңгыраглаан хуусаазының дургузунда ол кижи бажының дүгүн шуут таарып, чүлүвес ужурлуг. Дээрги-Чаяакчыга бодун бараалгаткан хуусаазы эрткижеге чедир, ол кижи ыдыктыг бооп артар, бажының дүгүн узадыр өстүрер ужурлуг+.

6Дээрги-Чаяакчыга бодун бараалгаткан хуусаазының дургузунда ол кижи секче чоокшулавас ужурлуг+. 7Бодунуң ада-иези азы бодунуң акы-дуңмазы, азы угба-дуңмазы өлү бээрге безин, ол кижи оларже чоокшулавазын – арыг эвес апарбазын – Бурганга бараалгаттырганының демдээ[*] ооң бажында көскү болгай. 8Назорей бооп турары хуусааның дургузунда ол кижи Дээрги-Чаяакчының мурнунга ыдыктыг болур ужурлуг.

9А назорейниң чанынга кандыг-бир кижи хенертен өлүп каарга, ооң назорей болганын демдеглеп турар бажы* бужартай берген дижик. Ол назорей кижи ооң соонда чеди хүн эрткенде – бодун арыглаар ужурлуу хүнде – бажының дүгүн дөңгүрертир чүлүп алзын. 10Сески хүнде ол кижи ийи көге-буганы азы ийи көгээзинни Бурганның бараалгакчызынга, Ужуражылга майгынынче кирер черге эккээр ужурлуг+. 11Бараалгакчы ол ийи куштуң бирээзин бачыт дээш өргүл кылдыр, а өскезин – бүрүн өрттедир өргүл кылдыр салгаш, өлүг кижиниң чанынга тургаш, арыг эвес апарган назорейни арыглап, ооң бажын ол-ла хүн ыдыктап кагзын. 12Демги кижи бодун Дээрги-Чаяакчыга бараалгадып, назорей болган хуусаазын катап эгелеп алгаш, кем-буруу дээш өргүл кылдыр бир харлыг эр хураганны эккеп салыр ужурлуг; а биеэги хуусаа хилис барган, чүге дээрге ооң баштай назорей бооп аңгыланганы бужар апарган-дыр.

13Назорей бооп турар хуусаазы төне берген назорей кижи дугайында дүрүм бо-дур. Ол кижини Ужуражылга майгынынче кирер черге эккээрге, 14Дээрги-Чаяакчыга дараазында өргүлдерни: четпес-дудуу эвес бир харлыг эр хураганны бүрүн өрттедир өргүл кылдыр, четпес-дудуу эвес бир харлыг кыс хураганны бачыт дээш өргүл кылдыр, четпес-дудуу эвес бир кошкарны эп-найырал өргүлү кылдыр эккеп салыр ужурлуг+. 15Бир аргаан хааржак ишти – кызыл-тас далганындан ажыткы-биле хөөтпейн быжырган, олива үзү холаан хлебтерни база олива үзү-биле кырын чаап каан чуга хаарган далганнарны эккеп салзын. Ол бүгү өргүлдер-биле кады далган-тараа база арага өргүлдерин салзын+.

16Бурганның бараалгакчызы ол бүгүнү Дээрги-Чаяакчының мурнунга эккелгеш, назорейниң бачыт дээш өргүлүн база бүрүн өрттедир өргүлүн салзын. 17Бараалгакчы оон эп-найырал өргүлүнүң кошкарын бир аргаан хааржак ишти далганнар база хлебтер-биле кады Дээрги-Чаяакчыга өргүл кылдыр салзын. Оон далган-тараа өргүлүн болгаш арага өргүлүн база салзын.

18Назорей кижи майгынче кирер черге ол назорей дээрзин демдеглеп турган бажын дөңгүрертир чүлүп алзын база бажының дүгүн ап алгаш, эп-найырал өргүлүнүң адаанда отче каапсын. 19Бараалгакчы дүлүп каан кошкар өштүн база аргаан хааржактан бир хлебти, бир чуга хаарган далганны ап алгаш, бажын дөңгүрертир чүлүдүп алган назорейге тутсуп берзин+. 20Оон бараалгакчы ол бүгүнү Дээрги-Чаяакчыга онза өргүлдер кылдыр бараалгатсын. Шак ол ыдыктыг өргүлдер Дээрги-Чаяакчыга өргүп салган төш болгаш дөңмек-биле кады бараалгакчыга хамааржыр+. Ооң соонда назорей кижи арага ижип болур.

21Назорей болурунуң даңгыраан берген кижи дугайында дүрүм ол-дур. Ооң назорей болганы дээш Дээрги-Чаяакчыга салыр ужурлуг өргүлү ол-дур. Оон аңгыда ол кижи бодунуң шаа-биле өске өргүлдерни база салып болур. Ол кижи назорей болурунуң дугайында дүрүм ёзугаар канчаар даңгыраглааныл, ынчаар күүседир ужурлуг».

Бараалгакчыларның чонну алгап-йөрээгени

22Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 23«Ааронга болгаш ооң оолдарынга мону дамчыдып чугаала. Олар израиль чонну йөрээп тура+, мынча дизин:

24„Дээрги-Чаяакчы сеңээ ачы-буян хайырлап, сени кадагалазын!+

25Дээрги-Чаяакчы Бодунуң чырыткылыг арны-биле
сени херелдендир чырытсын, сенче ээ көрүнзүн!+

26Дээрги-Чаяакчы көрүжүн сенче ээлдирзин,
чаагай чорукту сеңээ хайырлазын!“

27Аарон болгаш ооң оолдары Мээң адым-биле израильчилерни йөрээзин, Мен ынчан оларга ачы-буяным хайырлаар мен».

7

Чоннуң баштыңнарының өргүлдери

7^1Моисей Ужуражылга майгынын тудуп дооскаш+, ону, ооң хамык херекселдерин олива үзү-биле чаап, ыдыктап каан база өргүл салыр бедигээшти, ооң хамык херекселдерин чаап, ыдыктап каан+. 2Ынчан Израильдиң аймактарының баштыңнары аңаа чедип келгеннер. Төрел бөлүктерниң улуг кижилери, санаашкынны эргелеп-башкарып турган улус ол чүве-дир. 3Олар боттарының дараазында өргүлдерин Дээрги-Чаяакчының мурнунга эккелгеннер. Кыры шывыглыг алды терге биле он ийи буганы: ийи баштыңдан-на – бир терге база бир баштыңдан-на – бир буга кылдыр өргээ-майгынның мурнунга эккеп кааннар.

4Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 5«Баштыңнарның өргүп турар чүүлдерин хүлээп ал – ол бүгүнү майгынга ажылдар кылырда ажыглаар кылдыр левиттерге, кылып турар ажылын барымдаалап, бериптер сен».

6Моисей тергелер биле бугаларны хүлээп алгаш, левиттерге дамчыдып берген. 7Ийи терге биле дөрт буганы Гирсоннуң үре-салгалынга, оларның кылып турар ажылының хевирин барымдаалап, хүлээдип берген+; 8дөрт терге биле сес буганы Мерариниң үре-салгалынга, кылып турар ажылын барымдаалап, хүлээдип берген+; ол эт-херексел Аарон бараалгакчының оглу Ифамарның хайгааралында турган. 9А Кохаттың үре-салгалынга чүнү-даа бербээн, чүге дээрге оларның ажылы – ыдыктыг чүүлдерни боттарының эгиннеринге салгаш, дажыглаары турган+.

10Чоннуң баштыңнары өргүл салыр бедигээшти олива үзү-биле чаап каан хүнде бедигээшти ыдыктаанынга бараалгаткан өргүлдерни ооң мурнунга эккеп салып кааннар. 11Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Бир хүнде-ле бир баштың кижи бедигээшти ыдыктаанынга бараалгаткан өргүлүн эккеп турзун» – дээн.

12Бирги хүнде бодунуң өргүлүн эккелген кижи – Аминадавтың оглу, Иуданың аймааның баштыңы Наассон болган+. 13Ооң өргүлү бо-дур: 130 шекел деңзилиг бир мөңгүн тавак, 70 шекел деңзилиг бир мөңгүн хува аяк (оларның деңзизин ыдыктыг черге ажыглаар шекел ёзугаар тодараткан) – ол ийи саваны далган-тараа өргүлү болур, олива үзү холаан эң шынарлыг кызыл-тас далганы-биле долдуруп каан болган; 14айдызаар чүүлдер-биле+ долдуруп каан, 10 шекел деңзилиг бир алдын дагыл[*]: 15бүрүн өрттедир өргүл кылдыр+ – бир бугажык, бир кошкар, бир харлыг эр хураган; 16бачыт дээш өргүл кылдыр+ – бир дүктүгүр хуна; 17эп-найырал өргүлү кылдыр+ – ийи буга, беш кошкар, беш хуна, бир харлыг беш эр хураган. Аминадавтың оглу Наассоннуң өргүлү ол-дур.

18Ийиги хүнде Цуарның оглу, Иссахарның аймааның баштыңы Нафанаил өргүлүн эккелген+. 19Ол бодунуң өмүнээзинден дараазында өргүлдерни эккелген: 130 шекел деңзилиг бир мөңгүн тавак, 70 шекел деңзилиг бир мөңгүн хува аяк (оларның деңзизин ыдыктыг черге ажыглаар шекел ёзугаар тодараткан) – ол ийи саваны далган-тараа өргүлү болур, олива үзү холаан эң шынарлыг кызыл-тас далганы-биле долдуруп каан болган; 20айдызаар чүүлдер-биле долдуруп каан, 10 шекел деңзилиг бир алдын дагыл; 21бүрүн өрттедир өргүл кылдыр – бир бугажык, бир кошкар болгаш бир харлыг эр хураганны; 22бачыт дээш өргүл кылдыр – бир дүктүгүр хунаны; 23эп-найырал өргүлү кылдыр – ийи буга, беш кошкар, беш хуна болгаш бир харлыг беш эр хураганны. Цуарның оглу Нафанаилдиң өргүлү ол-дур.

24Үшкү хүнде Хелоннуң оглу, Завулоннуң үре-салгалының баштыңы Элиав чедип келген+. 25Ооң өргүлү бо-дур: 130 шекел деңзилиг бир мөңгүн тавак, 70 шекел деңзилиг бир мөңгүн хува аяк (оларның деңзизин ыдыктыг черге ажыглаар шекел ёзугаар тодараткан) – ол ийи саваны далган-тараа өргүлү болур, олива үзү холаан эң шынарлыг кызыл-тас далганы-биле долдуруп каан болган; 26айдызаар чүүлдер-биле долдуруп каан, 10 шекел деңзилиг бир алдын дагыл; 27бүрүн өрттедир өргүл кылдыр – бир бугажык, бир кошкар, бир харлыг эр хураган; 28бачыт дээш өргүл кылдыр – бир дүктүгүр хуна; 29эп-найырал өргүлү кылдыр – ийи буга, беш кошкар, беш хуна, бир харлыг беш эр хураган. Хелоннуң оглу Элиавтың өргүлү ол-дур.

30Дөрткү хүнде Шедеурнуң оглу, Рувимниң үре-салгалының баштыңы Элицур чедип келген+. 31Ооң өргүлү бо-дур: 130 шекел деңзилиг бир мөңгүн тавак, 70 шекел деңзилиг бир мөңгүн хува аяк (оларның деңзизин ыдыктыг черге ажыглаар шекел ёзугаар тодараткан) – ол ийи саваны далган-тараа өргүлү болур, олива үзү холаан эң шынарлыг кызыл-тас далганы-биле долдуруп каан болган; 32айдызаар чүүлдер-биле долдуруп каан, 10 шекел деңзилиг бир алдын дагыл; 33бүрүн өрттедир өргүл кылдыр – бир бугажык, бир кошкар, бир харлыг эр хураган; 34бачыт дээш өргүл кылдыр – бир дүктүгүр хуна; 35эп-найырал өргүлү кылдыр – ийи буга, беш кошкар, беш хуна, бир харлыг беш эр хураган. Шедеурнуң оглу Элицурнуң өргүлү ол-дур.

36Бешки хүнде Цури-Шаддайның оглу, Симеоннуң үре-салгалының баштыңы Шелумиил чедип келген+. 37Ооң өргүлү бо-дур: 130 шекел деңзилиг бир мөңгүн тавак, 70 шекел деңзилиг бир мөңгүн хува аяк (оларның деңзизин ыдыктыг черге ажыглаар шекел ёзугаар тодараткан) – ол ийи саваны далган-тараа өргүлү болур, олива үзү холаан эң шынарлыг кызыл-тас далганы-биле долдуруп каан болган; 38айдызаар чүүлдер-биле долдуруп каан, 10 шекел деңзилиг бир алдын дагыл; 39бүрүн өрттедир өргүл кылдыр – бир бугажык, бир кошкар, бир харлыг эр хураган; 40бачыт дээш өргүл кылдыр – бир дүктүгүр хуна; 41эп-найырал өргүлү кылдыр – ийи буга, беш кошкар, беш хуна, бир харлыг беш эр хураган. Цури-Шаддайның оглу Шелумиилдиң өргүлү ол-дур.

42Алдыгы хүнде Регуилдиң оглу, Гадтың үре-салгалының баштыңы Элиасаф чедип келген+. 43Ооң өргүлү бо-дур: 130 шекел деңзилиг бир мөңгүн тавак, 70 шекел деңзилиг бир мөңгүн хува аяк (оларның деңзизин ыдыктыг черге ажыглаар шекел ёзугаар тодараткан) – ол ийи саваны далган-тараа өргүлү болур, олива үзү холаан эң шынарлыг кызыл-тас далганы-биле долдуруп каан болган; 44айдызаар чүүлдер-биле долдуруп каан, 10 шекел деңзилиг бир алдын дагыл; 45бүрүн өрттедир өргүл кылдыр – бир бугажык, бир кошкар, бир харлыг эр хураган; 46бачыт дээш өргүл кылдыр – бир дүктүгүр хуна; 47эп-найырал өргүлү кылдыр – ийи буга, беш кошкар, беш хуна, бир харлыг беш эр хураган. Регуилдиң оглу Элиасафтың өргүлү ол-дур.

48Чедиги хүнде Аммиудтуң оглу, Эфремниң үре-салгалының баштыңы Элишама чедип келген+. 49Ооң өргүлү бо-дур: 130 шекел деңзилиг бир мөңгүн тавак, 70 шекел деңзилиг бир мөңгүн хува аяк (оларның деңзизин ыдыктыг черге ажыглаар шекел ёзугаар тодараткан) – ол ийи саваны далган-тараа өргүлү болур, олива үзү холаан эң шынарлыг кызыл-тас далганы-биле долдуруп каан болган; 50айдызаар чүүлдер-биле долдуруп каан, 10 шекел деңзилиг бир алдын дагыл; 51бүрүн өрттедир өргүл кылдыр – бир бугажык, бир кошкар, бир харлыг эр хураган; 52бачыт дээш өргүл кылдыр – бир дүктүгүр хуна; 53эп-найырал өргүлү кылдыр – ийи буга, беш кошкар, беш хуна, бир харлыг беш эр хураган. Аммиудтуң оглу Элишаманың өргүлү ол-дур.

54Сески хүнде Педацурнуң оглу, Манассияның үре-салгалының баштыңы Гамалиил чедип келген+. 55Ооң өргүлү бо-дур: 130 шекел деңзилиг бир мөңгүн тавак, 70 шекел деңзилиг бир мөңгүн хува аяк (оларның деңзизин ыдыктыг черге ажыглаар шекел ёзугаар тодараткан) – ол ийи саваны далган-тараа өргүлү болур, олива үзү холаан эң шынарлыг кызыл-тас далганы-биле долдуруп каан болган; 56айдызаар чүүлдер-биле долдуруп каан, 10 шекел деңзилиг бир алдын дагыл; 57бүрүн өрттедир өргүл кылдыр – бир бугажык, бир кошкар, бир харлыг эр хураган; 58бачыт дээш өргүл кылдыр – бир дүктүгүр хуна; 59эп-найырал өргүлү кылдыр – ийи буга, беш кошкар, беш хуна, бир харлыг беш эр хураган. Педацурнуң оглу Гамалиилдиң өргүлү ол-дур.

60Тоску хүнде Гидеонийниң оглу, Вениаминниң үре-салгалының баштыңы Авидан чедип келген+. 61Ооң өргүлү бо-дур: 130 шекел деңзилиг бир мөңгүн тавак, 70 шекел деңзилиг бир мөңгүн хува аяк (оларның деңзизин ыдыктыг черге ажыглаар шекел ёзугаар тодараткан) – ол ийи саваны далган-тараа өргүлү болур, олива үзү холаан эң шынарлыг кызыл-тас далганы-биле долдуруп каан болган; 62айдызаар чүүлдер-биле долдуруп каан, 10 шекел деңзилиг бир алдын дагыл; 63бүрүн өрттедир өргүл кылдыр – бир бугажык, бир кошкар, бир харлыг эр хураган; 64бачыт дээш өргүл кылдыр – бир дүктүгүр хуна; 65эп-найырал өргүлү кылдыр – ийи буга, беш кошкар, беш хуна, бир харлыг беш эр хураган. Гидеонийниң оглу Авиданның өргүлү ол-дур.

66Онгу хүнде Амми-Шаддайның оглу, Данның үре-салгалының баштыңы Ахиезер чедип келген+. 67Ооң өргүлү бо-дур: 130 шекел деңзилиг бир мөңгүн тавак, 70 шекел деңзилиг бир мөңгүн хува аяк (оларның деңзизин ыдыктыг черге ажыглаар шекел ёзугаар тодараткан) – ол ийи саваны далган-тараа өргүлү болур, олива үзү холаан эң шынарлыг кызыл-тас далганы-биле долдуруп каан болган; 68айдызаар чүүлдер-биле долдуруп каан, 10 шекел деңзилиг бир алдын дагыл; 69бүрүн өрттедир өргүл кылдыр – бир бугажык, бир кошкар, бир харлыг эр хураган; 70бачыт дээш өргүл кылдыр – бир дүктүгүр хуна; 71эп-найырал өргүлү кылдыр – ийи буга, беш кошкар, беш хуна, бир харлыг беш эр хураган. Амми-Шаддайның оглу Ахиезерниң өргүлү ол-дур.

72Он бирги хүнде Охранның оглу, Асирниң үре-салгалының баштыңы Пагиил чедип келген+. 73Ооң өргүлү бо-дур: 130 шекел деңзилиг бир мөңгүн тавак, 70 шекел деңзилиг бир мөңгүн хува аяк (оларның деңзизин ыдыктыг черге ажыглаар шекел ёзугаар тодараткан) – ол ийи саваны далган-тараа өргүлү болур, олива үзү холаан эң шынарлыг кызыл-тас далганы-биле долдуруп каан болган; 74айдызаар чүүлдер-биле долдуруп каан, 10 шекел деңзилиг бир алдын дагыл; 75бүрүн өрттедир өргүл кылдыр – бир бугажык, бир кошкар, бир харлыг эр хураган; 76бачыт дээш өргүл кылдыр – бир дүктүгүр хуна; 77эп-найырал өргүлү кылдыр – ийи буга, беш кошкар, беш хуна, бир харлыг беш эр хураган. Охранның оглу Пагиилдиң өргүлү ол-дур.

78Он ийиги хүнде Энанның оглу, Неффалимниң үре-салгалының баштыңы Ахира чедип келген+. 79Ооң өргүлү бо-дур: 130 шекел деңзилиг бир мөңгүн тавак, 70 шекел деңзилиг бир мөңгүн хува аяк (оларның деңзизин ыдыктыг черге ажыглаар шекел ёзугаар тодараткан) – ол ийи саваны далган-тараа өргүлү болур, олива үзү холаан эң шынарлыг кызыл-тас далганы-биле долдуруп каан болган; 80айдызаар чүүлдер-биле долдуруп каан, 10 шекел деңзилиг бир алдын дагыл; 81бүрүн өрттедир өргүл кылдыр – бир бугажык, бир кошкар, бир харлыг эр хураган; 82бачыт дээш өргүл кылдыр – бир дүктүгүр хуна; 83эп-найырал өргүлү кылдыр – ийи буга, беш кошкар, беш хуна, бир харлыг беш эр хураган. Энанның оглу Ахираның өргүлү ол-дур.

84Өргүл салыр бедигээшти олива үзү-биле чаап турган хүнде, ону ыдыктаанынга бараалгадып, Израильдиң баштыңнарының салган өргүлдери бо-дур: он ийи мөңгүн тавак, он ийи мөңгүн хува аяк, он ийи алдын дагыл. 85Бир мөңгүн тавак-ла 130 шекел деңзилиг, бир мөңгүн хува аяк-ла 70 шекел деңзилиг – ол мөңгүн савалар ниитизи-биле 2400 ыдыктыг шекел деңзилиг турган. 86Айдызаар чүүл-биле долдуруп каан он ийи алдын дагылдың бирээзи-ле 10 ыдыктыг шекел деңзилиг, а оларның ниити деңзизи 120 шекел болган.

87Бүрүн өрттеткен өргүл кылдыр салган мал шупту бо-дур: он ийи бугажык, он ийи кошкар, бир харлыг он ийи эр хураган. Олар-биле кады далган-тараа өргүлүн база бачыт дээш өргүл кылдыр он ийи дүктүгүр хунаны салган. 88Эп-найырал өргүлү кылдыр салган мал шупту бо-дур: бода малдан – чээрби дөрт буга, алдан кошкар, алдан хуна, бир харлыг алдан эр хураган. Өргүл бедигээжин олива үзү-биле чаап каарга, ону ыдыктаанынга бараалгадып салган өргүлдер ол-дур.

89Моисей Дээрги-Чаяакчы-биле чугаалажыр дээш Ужуражылга майгынынче кирип келгеш, ыдыктыг аптараның халывының кырында турар ийи херувимниң аразындан ооң-биле чугаалашкан үннү дыңнап турган+: Дээрги-Чаяакчы аңаа ынчалдыр чугаалап турган.

8

Чырыткыны шын кыпсыры

8^1Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 2«Ааронга дыңнадып: „Чырыткының деңнерин кыпсып каарыңга, чеди дең чырыткының мурнунда черни чырыдар ужурлуг“ – деп чугаалап каг». 3Аарон шак ынчаар кылып, Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар, деңнерни чырыткының мурнунче чырыдар кылдыр тургускаш, кыпсып каан. 4Чырыткының тургузуу бо-дур: ону сывындан эгелээш, чечек бүрүлеринге чедир[*], Дээрги-Чаяакчының Моисейге көргүскен хевири олчаан кылдыр, алдындан хевилей соктап кылып каан.

Левиттерни Дээрги-Чаяакчыга бараалгатканы

5Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 6«Израиль чоннуң аразындан левиттерни аңгылап алгаш, оларны арыглап каг. 7Левиттерни мынчалдыр арыглаар сен: оларже бачыт арыглаар сугну+ бызай чаш; олар мага-бодун бүрүнү-биле тазартыр чүлүп, хептерин чуп алзын. Ынчан левиттер арыгланы бээр.

8Олар бугажыкты база ооң-биле кады салыр далган-тараа өргүлүн – олива үзү холаан, эң шынарлыг кызыл-тас далганын ап алзын+: бачыт дээш өргүл кылдыр өске бугажыктан база ап аар сен. 9Оон левиттерни Ужуражылга майгынының мурнунга эккелгеш, израиль чоннуң бүгү ниитилелин чыыптар сен. 10Левиттерни Дээрги-Чаяакчының мурнунга эккээриңге, израильчилер оларга холун дегзир ужурлуг. 11А Аарон левиттерни израиль чоннуң өмүнээзинден салган онза өргүл кылдыр Дээрги-Чаяакчыга бараалгатсын – олар ынчан Аңаа бараан болуушкунун күүседир.

12Левиттер холдарын бугажыктарның бажынга салзын; бир бугажык – Дээрги-Чаяакчыга салган бачыт дээш өргүл, өскези – бүрүн өрттедир өргүл болур. Ол өргүлдер левиттерни арыглап каар. 13Аароннуң болгаш ооң оолдарының мурнунга левиттерни тургускаш, оларны Дээрги-Чаяакчыга салган онза өргүл кылдыр бараалгат. 14Левиттер Мээңии болу берзин дээш, оларны израиль чоннуң аразындан аңгылап каг+.

15Олар ооң соонда – сен оларны арыглааш, Меңээ онза өргүл кылдыр салганың соонда – Ужуражылга майгынынга ажылдар кылыр дээш, ынаар кире бээрлер. 16Чүге дээрге оларны Меңээ израиль чоннуң аразындан бүрүнү-биле хүлээдип берген, оларны Мен израиль чоннуң кандыг-даа баштай төрүттүнген оолдарының орнунга Бодумга ап алган мен+. 17Израильде кандыг-даа дун төл – кижиниң-даа, мал-маганың-даа дун төлү – Мээңии болур, египет черде бүгү дун төлдерни узуткап каан хүнүмде израиль чоннуң дун төлдерин Бодумга аңгылап ыдыктап алган мен. 18Мен израиль чоннуң бүгү дун төлдериниң орнунга левиттерни Бодумга ап алган мен. 19Левиттерни израиль чоннуң аразындан аңгылап алгаш, Ааронга болгаш ооң оолдарынга хүлээдип бердим+ – левиттер шупту израиль чоннуң өмүнээзинден Ужуражылга майгынынга ажылдар кылып, Мээң килеңимни чондан чайладып турзун+. Ынчан ыдыктыг майгынче чоокшулап-даа турза, израильчилерже айыыл-халап салбас мен».

20Моисей, Аарон база бүгү израиль чон левиттерге хамаарыштыр Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар кылган. 21Левиттер бачыттан арыгланып, хептерин чуп алган; Аарон оон оларны Дээрги-Чаяакчыга онза өргүл дег кылдыр бараалгаткан болгаш левиттерни арыг кылып каар дээш арыглаашкын ёзулалын күүсеткен. 22Ооң соонда левиттер Аароннуң болгаш ооң оолдарының хайгааралы-биле ажылдар кылыр дээш Ужуражылга майгынынче кире бергеннер. Аарон оолдары-биле левиттерге хамаарыштыр Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар кылган.

23Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 24«Левиттерге хамаарышкан дүрүм бо-дур: чээрби беш хардан өрү назылыг левит кижи бүрүзү майгынга ажылдаар албан-хүлээлгени күүседир ужурлуг+: 25а бежен харлаан соонда, албан-хүлээлгезин күүседиринден хосталып, оон ыңай ажылдавас ужурлуг. 26Ол ынчан ха-дуңмазынга майгынга албан-хүлээлге күүседиринге дузалашсын, ынчалза-даа боду ажылдар кылбазын. Левиттерниң күүседир албан-хүлээлгезин тодарадып тура, ол дүрүмнү сагып чор».

9

Хосталыышкын байырлалының дугайында дүрүмнер

9^1Дээрги-Чаяакчы израильчилерниң египет черден хосталып үнгениниң ийиги чылының бирги айында Синай ховузунга Моисей-биле чугаалашкаш: 2«Израиль чон Хосталыышкын байырлалын доктааткан үеде демдеглеп эрттирзин+. 3Бо айның он дөртте, имир дүшкенде, ону эрттирер кылдыр доктаадып каан үеде, ооң бүгү ёзулал-чаңчылдарын сагывышаан, демдеглеп байырлаңар» – дээн.

4Моисей оон израиль чонга Хосталыышкын байырлалы эрттирерин дужааган. 5Улус ону Синай ховузунга бир айның он дөртте, имир дүшкенде, демдеглеп эрттирген. Израиль чон бүгү чүвени, Дээрги-Чаяакчы Моисейге канчаар дужааганыл, ынчаар күүсеткен.

6Чамдык улус өлүг кижилерниң мага-бодунче чоокшулааш, арыг эвес апарган болгаш+, Хосталыышкын байырлалын ол хүн демдеглеп эрттирип шыдавайн барган. Олар Моисей биле Ааронга ол-ла хүн чедип келгеш, 7Моисейден: «Өлген кижилерниң мага-бодунче чоокшулааш, арыг эвес апардывыс; израиль чоннуң аразынга Дээрги-Чаяакчыга өргүлдү доктааткан үеде эккеп салыр аргавысты казаан херээ чүл?» – деп айтырганнар.

8Моисей оларга: «Манап туруңар, Дээрги-Чаяакчының силерге хамаарыштыр чүү деп дужаарын дыңнаптайн» – дээн.

9Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 10«Израиль чонга мону чугаала. Силерниң кайы-бирээңер азы үре-салгалыңар секче чоокшулааш, арыг эвес апарган азы ырак орукка чораан-даа болза, ол кижи база Дээрги-Чаяакчыга бараалгаткан Хосталыышкын байырлалын демдеглеп эрттирер ужурлуг. 11Ийи айның он дөртте, имир дүшкенде, ол кижи ону демдеглеп эрттирзин+, байырлал малының эъди-биле кады ажыткы-биле хөөтпейн хаарган далганнар болгаш ажыг оът холуу чизин. 12Малдың эъдин даартагы эртенге чедир арттырбазын база ооң сөөктерин сыкпазын+; Хосталыышкын байырлалын демдеглеп эрттирерде, ооң шупту дүрүмнерин сагызын. 13А арыг болгаш орукка чорбаан кижи Хосталыышкын байырлалын демдеглеп эрттирбээн болза, ол кижини чонунуң аразынга амылыг арттырбас, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчыга салыр өргүлүн доктааткан үеде эккелбээн-дир, ол кижи бачыдын боду чүктээр.

14Дээрги-Чаяакчыга бараалгаткан Хосталыышкын байырлалын демдеглеп турар кижи силерниң араңарда чурттай берген даштыкы кижи болза, ол кижи шупту ёзулал-чаңчылдарны барымдаалап, ону демдеглеп эрттирер ужурлуг. Өскээртен келген кижиге-даа, үндезин чурттакчыга-даа чаңгыс аай дүрүм турзун+».

Майгын кырында булут биле от

15Ужуражылга майгынын – ыдыктыг өргээни тип каан хүнде ону булут шыва апкан. Кежээден эгелээш, эртенге чедир майгын кырынга от ышкаш чүве чырып хонар турган+. 16Үргүлчү ындыг бооп келген: хүндүс[*] майгынны булут бүргей дуглаар, а дүне ооң кырынга от ышкаш чүве чырып хонар. 17Кажан булут майгынның кырындан көдүрлү бээрге, израиль чон ооң соондан көжүп үнер, а булут каяа доктаар-дыр, олар база аңаа доктаар болу берген+. 18Израиль чон шак ынчаар, Дээрги-Чаяакчының дужаалын ёзугаар, көжүп үнер база турлагжып доктаар турган; кажан булут майгынның кырынга шимчевейн турар үеде, олар база ол черге турар турган. 19Бир эвес булут майгынның кырынга үр үеде шимчевейн турар болза, израильчилер база Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын эдерип, көжүп үнмес турганнар; 20чамдыкта булут майгынның кырынга каш хонук иштинде турар болган: олар ынчан Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын ёзугаар доктаап, база-ла Ооң айтыышкынын ёзугаар көжүп үнүп турган. 21Чамдыкта булут чүгле дүннү өттүр доктаап турупкаш, эртен көдүрлүрге, олар база көжүп үнүп турган, чамдыкта булут хондур-хүнзедир шимчевейн туруптар болган, а ол көдүрлүрге-ле, олар көжүп үнүп турган. 22Бир эвес булут майгын кырынга ийи хонук азы бир ай дургузунда, азы оон үр үеде шимчевейн турар болза, израиль чон көжүп үнмейн, манап артар турган, а ол көдүрлүрү билек, шимчеп үнүптер турган. 23Израильчилер Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын ёзугаар турлагжып доктаап, көжүп үнүп турганнар – олар Дээрги-Чаяакчының Моисейни дамчыштыр берген дужаалын ёзугаар Ооң айтыышкынын сагып келгеннер.

10

Мөңгүн трубалар

10^1Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 2«Бодуңга ийи мөңгүн трубадан хевилей соктап кылып ал – оларны чонну чыылдырарда база турлагларны көдүрүп, медээлээрде ажыглаар сен. 3Оларны иелдирзин этси бээрге+, бүгү чон Ужуражылга майгынынче кирер черге, сээң чаныңга чыглып кээр. 4Трубаларның чүгле бирээзин этсирге, Израильдиң аймактар баштыңнары сээң чаныңга чыглып кээр. 5А онза аялга ойнаарыңарга, чөөн чүкче көрүндүр тиктинген турлаглар көдүрлүп үнер+; 6онза аялганы ийи дугаар ойнаарыңарга, мурнуу чүкче көрүндүр тиктинген турлаглар көдүрлүп үнер+. Чоннуң көжүп үнерин онза аялга медээлезин. 7А чонну чыылдырарда база трубалар этсиңер, ынчалза-даа онза аялга ойнаваңар. 8Трубаларны этсир ужурлуг улус – Аароннуң оолдары, Бурганның бараалгакчылары-дыр: силерниң келир салгалдарыңарга кезээ мөңгеде доктаадып каан хоойлу ол-дур+.

9Бодуңарның чериңерге силерже халдаан дайзын-биле чаалажып үнүп тура, трубаларны этсиңер+, ол аялга Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарга силерни сагындырар – Ол силерни дайзыннарыңардан камгалап каар. 10Ол ышкаш өөрүп-хөглеп тура, байырлалдарыңар үезинде, ай чааларында база трубаларыңар этсиңер+, бүрүн өрттедир өргүлдер биле эп-найырал өргүлдерин салып тура+, этсиңер – ол дээрге Бурганыңарга боттарыңар дугайыңарда сагындырыг болур. Мен – Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар-дыр мен».

Израиль чоннуң Синайдан көжүп үнгени

11Ийиги чылдың ийи айның чээрбиде булут ыдыктыг өргээден көдүрлү берген. 12Израиль чон Синай ховузундан көжүп чорупкан; булут оон ээн кургаг Фаран ховузунга доктаай берген+. 13Дээрги-Чаяакчының Моисейни дамчыштыр берген айтыышкынын ёзугаар оларның бир дугаар көжүп үнгени ол.

14Иуданың үре-салгалының тугу эң мурнунга, чурум-чыскаалдыг бөлүктер аайы-биле көдүрлүп чорупкан+; ол мөөң улусту Аминадавтың оглу Наассон баштап бар чыткан+. 15Иссахарның аймааның бөлүүн Цуарның оглу Нафанаил баштап бар чыткан. 16Завулоннуң аймааның бөлүүн Хелоннуң оглу Элиав баштап бар чыткан.

17Оон өргээ-майгынны бузуп каапкан соонда, ону көдүрүп дажыглаар улус – Гирсон биле Мерариниң үре-салгалы шимчеп үнүпкен+.

18Рувимниң үре-салгалының тугу чурум-чыскаалдыг бөлүктер аайы-биле көдүрлүп чорупкан+; ол мөөң улусту Шедеурнуң оглу Элицур баштап бар чыткан. 19Симеоннуң аймааның бөлүүн Цури-Шаддайның оглу Шелумиил баштап бар чыткан. 20Гадтың аймааның бөлүүн Регуилдиң оглу Элиасаф баштап бар чыткан. 21Ооң соо-биле ыдыктыг чүүлдерни дажыглаан Кохаттың үре-салгалы бар чыткан+. (А өргээ-майгынны оларның чаа турлагга чеде бээриниң бетинде тургузуп каар ужурлуг турган.)

22Эфремниң үре-салгалының тугу чурум-чыскаалдыг бөлүктер аайы-биле көдүрлүп чорупкан+; ол мөөң улусту Аммиудтуң оглу Элишама баштап бар чыткан. 23Манассияның аймааның бөлүүн Педацурнуң оглу Гамалиил баштап бар чыткан. 24Вениаминниң аймааның бөлүүн Гидеонийниң оглу Авидан баштап бар чыткан.

25Шупту ол бөлүктерниң эң соондан Данның үре-салгалының тугу чурум-чыскаалдыг бөлүктер аайы-биле көдүрлүп чорупкан+; ол мөөң улусту Амми-Шаддайның оглу Ахиезер баштап бар чыткан. 26Асирниң аймааның бөлүүн Охранның оглу Пагиил баштап бар чыткан. 27Неффалимниң аймааның бөлүүн Энанның оглу Ахира баштап бар чыткан. 28Израиль чоннуң бөлүктер аайы-биле көжүп үнүп турган чурум-чыскаалы ол-дур. Олар шак ынчаар көжүп чоруп турганнар.

29Моисей Мадианның чурттакчызы, бодунуң каты Рагуилдиң+ оглу Ховавка: «Дээрги-Чаяакчының биске бээр бооп аазааны черже көжүп үнүп тур бис+. Бистиң-биле кады чорувут, сеңээ эки хамаарылгалыг боор бис, Дээрги-Чаяакчы израиль чонга ачы-буянны аазаан-на болгай+» – дээн.

30Ынчалза-даа Ховав аңаа: «Чорбас мен, бодумнуң черимче, төрел улузумче чанарым ол-дур» – деп харыылаан.

31А Моисей мынча дээн: «Бисти кагбайн көрем, ээн кургаг ховуга турлагжыырывыска таарымчалыг черлерни билир-ле болгай сен, биске карак боор сен; 32бистиң-биле кады баар болзуңза, Дээрги-Чаяакчының биске көргүзер ачы-буянындан сеңээ база көргүзер бис+».

33Израильчилер Дээрги-Чаяакчының даандан үш хүннүң оруунче үнүпкеннер; Дээрги-Чаяакчы оларның турлагжып доктаар черин көрүп берзин дээш, Ооң ыдыктыг аптаразы үш хүн дургузунда оларга орук баштап бар чыткан. 34Олар хонган черинден көжүп үнерге, Дээрги-Чаяакчының булуду хүндүс оларны кырындан шыва ап чораан+.

35Ыдыктыг аптараны орукче үндүрүп турда, Моисей: «Туруп келем+, Дээрги-Чаяакчы, Сээң дайзыннарың тарай маңнажы берзин, Сени көөр хөңнү чок улус Сенден дезип ыңай болзун!» – деп турган. 36А ыдыктыг аптара доктаай бээрге, ол: «Дээрги-Чаяакчы, Израильдиң муң-сая чонунче ээп кел!» – деп турган.

11

Чоннуң хыйланганы

11^1Израиль чон түрегдели дээш Дээрги-Чаяакчыга дыңналдыр хыйланып эгелээн. Дээрги-Чаяакчы ону дыңнааш, килеңи кыптыга берген. Оларның аразынга Ооң оду чалбыышталдыр хып, турлагның кыдыын өрттендир чипкен+. 2Чон Моисейден дуза дилеп кыйгырарга, ол Дээрги-Чаяакчыга мөргүл кылган соонда, от өже берген+. 3Ол черни Тавера[*] деп адап каан, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчының оду оларның аразынга кыва берген.

4Израиль чоннуң аразынга өскээртен келген өөдежок улус бар турган+. Олар алыксак-чиксек чоруун көргүзүп эгелээрге, израиль чон олар-биле кады база катап ыглап-сыктап: «Бисти эът-биле чемгерзин!+
5Египетке халаска чип турган балыывысты утпаан бис, а ол ышкаш огурецтер, дыняларны, кулча, согуна, чеснокту база; 6а бо чемден хөңнүвүс кала берди+ – маннадан өске, каракка илдигер чүү-даа чок-тур!» – дижи берген. 7(Манна дээрге кориандр үрезиннери дег, хевири бдолах деп ыяш чугу ышкаш тараа турган. 8-9Дүне турлагже шалың дүжерге, манна база ынаар дүжүп кээр турган+. Чон ыңай-бээр кылаштап, маннаны чыып алгаш, азы дээрбеге дээрбелеп, азы согаашка соктап ап, оон пашка хайындыргаш, боовалар быжырып чип турган; ооң амданы олива үзү холаан боова ышкаш болган.)

10Чон өг-бүлелер аайы-биле, кижи бүрүзү чадырының мурнунда ыглажып орарын Моисей дыңнап каан; Дээрги-Чаяакчының килеңи күштүү-биле кыптыга берген, Моисейниң хөңнү база ол бүгүден баксырай берген. 11Ол ынчан Дээрги-Чаяакчыга мынча деп чугаалаан: «Дээрги-Чаяакчы, чүге чалчаң мени мынчаар бак аажылаарың ол? Бүгү чонну менче чүдүрүп каан ужуруң чүл, Сээң карактарың чүге менче ээ көрүнмези ол? 12Мен бо бүгү чон-биле иштиг-сааттыг чораан эвес мен азы ону божуп алган эвес мен, ол хиреде-ле: „Чаш төлдү холунда көдүрүп алган бар чыдар уруг эмзирер херээжен дег, ол чоннуң ада-өгбезинге бээр бооп аазааным черже ону холуңга көдүрүп алгаш, чедире бер“ – деп чооруң ол? 13Бо чоннуң шуптузунга бээр эътти кайыын эккээр мен?! Олар мээң мурнумда ыглап-сыктап: „Биске чиир эъттен бер!“ – дижип турлар. 14Мен чааскаан бо чон дээш сагыш човап шыдавас мен, ол чүък меңээ хөлүн эрттир аар-дыр+. 15Меңээ хамаарылгаң ындыг чүве болза, мени өлүрүп кааның дээре боор+, а бир эвес Сээң карактарың менче ээ көрнүп турар болза, човалаңым менден адырылзын».

Бурганның харыызы

16Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча дээн: «Израильдиң баштыңнарының аразындан Меңээ чоннуң удуртукчулары дээрзин билириң чеден кижиден чыып бер+. Оларны Ужуражылга майгынының чанынга эккел, аңаа сээң-биле кады турзуннар. 17Мен дүжүп келгеш, аңаа сээң-биле чугаалажыр мен; сени бүргээн Сүлдемден оларга база берип каар мен+ – олар чонну сээң-биле кады көдүржүр, сен ону чааскаан көдүрүп алгаш чорбас сен.

18А чонга мынча дээр сен: „Даартагы хүн дээш, ыдыктанып алыңар+, ынчан эът чиир силер, чүге дээрге ‘Бисти эът-биле чемгерзин! Египетке эки-ле чурттап чордувус ийин’ дижип, Дээрги-Чаяакчыга дыңналдыр ыглап-сыктап турган-дыр силер; Ол ам эът бээрге, чиир силер. 19Чаңгыс хүн эвес, ийи, беш, он-даа хүн эвес, чээрби хүн безин эвес, 20а бүдүн ай дургузунда ону чиир силер – араңарда турар Дээрги-Чаяакчыны тоовайн, Ооң мурнунга ыглап-сыктап, ‘Египеттен чүге үнүп чоруй барган бис?’ деп турганыңар ужун – ол эът аксы-думчууңардан дедир үнүп, кустуккуже, силерге ческинчиг болу бергиже, ону чиир силер“».

21Моисей Дээрги-Чаяакчыдан: «Мээң ам аразында турарым чон 600 000 чадаг эр кижилиг-дир+, а Сен болза: „Мен эът бээримге, олар бүдүн ай дургузунда чиир“ – деп тур сен. 22Шээр база бода малывысты кодан-коданы-биле дөгерип-даа берзивиссе, оларга четчир деп бе? Далайның хамык балыын-даа оларга тудуп берзе, четчир деп бе?» – деп айтырган.

23Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Дээрги-Чаяакчының холу чолдая берген деп бодадың бе?+ Сеңээ чугаалаан сөзүмнүң бүдер-бүтпезин ам көөр сен+» – дээн.

24Моисей баргаш, Дээрги-Чаяакчының сөстерин чонга дамчыткаш, ооң баштыңнарындан чеден кижини чыып алгаш, Ужуражылга майгынын дескиндир тургузуп каан. 25Дээрги-Чаяакчы ынчан булут аразынга дүжүп келгеш, Моисей-биле чугаалашкан. Оон Моисейни бүргээн Сүлдеден чеден баштыңга база берип каан. Олар Сүлдеге бүргедипкен дораан-на өттүр билип медеглеп эгелээннер, а оон соксап кааннар.

26Шилиттинген чеден баштыңның ийизи турлагга артып калган турган. Оларның аттары Элдад биле Модад чүве-дир. Олар майгын чанынче үнмээн-даа болза, Сүлде оларны база бүргей апкан. Ынчангаш олар турлагга өттүр билип медеглеп эгелээн. 27Бир элээди оол маңнап келгеш, Моисейге сөс чедирип: «Элдад биле Модад турлагда өттүр билип медеглеп турлар» – дээн.

28Нуннуң оглу Иисус – аныяандан бээр Моисейниң дузалакчызы[*]: «Мээң дээргим Моисей! Оларны хоруп көрүңерем» – деп чугаалаан. 29А Моисей аңаа: «Мени дээш хүннеп турарың ол бе? Дээрги-Чаяакчы бүгү чонга Бодунуң Сүлдезин чорудуп берген болза! Олар шупту Ооң медээчилери болу берген болза!» – дээн. 30Моисей оон турлагже Израильдиң баштыңнары-биле ээп келген.

31Дээрги-Чаяакчының дужааганын ёзугаар далайдан хат көдүрүлгеш, ол черже матпадактарны хадып эккелгеш, турлаг чанынга тарадыр октап каапкан: матпадактар турлаг чанында черни бир талаже бир хүннүк чоруур хире ырадыр, өске талаже бир хүннүк чоруур хире ырадыр база кылыны ийи кыры дурту хире кылдыр шыва апкан+. 32Чон барып, ол хүннү бадыр, ол дүннү өттүр база дараазында хүннү бадыр матпадактарны чыып ап турган, эң эвээшти чыып алган кижи безин он хомер[*] иштин долдуруп алган! Израильчилер матпадактарны турлагны долгандыр чада салып алганнар. 33Эът ам-даа оларның диштеринде хевээр артып, хырын иштинче кирип четтикпээнде, Дээрги-Чаяакчының килеңи чонче кыптыгып, Ол хөй улусту аажок күштүг айыыл-халап-биле чок кылып каан. 34Шак ол черге Киброт-Гаттаава[*] деп ат тывыскан, чүге дээрге аңаа алыксак-чиксек улусту ажаап каан чүве-дир.

35Чон оон Киброт-Гаттаавадан көжүп үнгеш, Асиротка четкеш, доктаай берген+.

12

Мариам биле Аароннуң Моисейге удурланганы

12^1Моисей кадай кылдыр эфиоп херээжен ап алган турган чүве-дир. Мариам биле Аарон аңаа удур чүве чугаалап: «Эфиоп кадай ап алган сен!» – деп турган. 2Олар оон ыңай: «Дээрги-Чаяакчы чаңгыс-ла Моисейни дамчыштыр чон-биле чугаалажып турган чүве бе? Ол бисти дамчыштыр база чон-биле чугаалажып турду чоп!» – дээннер. Дээрги-Чаяакчы ол бүгүнү дыңнап каан.

3А Моисей болза чер кырында кижи төрелгетенниң иштинде эң биче сеткилдиг кижи турган.

4Дээрги-Чаяакчы ынчан хенертен Моисей, Аарон болгаш Мариам оларга: «Силер үжелээ Ужуражылга майгынының чанынче үнүп келиңер» – деп чугаалаан. Олар ынчан үжелээ ынаар чеде берген. 5Дээрги-Чаяакчы булут чагы аразынга дүжүп кээп, майгынче кирер чер чанынга туруп алгаш, Аарон биле Мариамны кый дээрге, олар иелээ чоокшулап келген. 6Оларга Дээрги-Чаяакчы: «Мээң сөстеримни дыңнаңар: бир эвес силерниң араңарда медээчи кижи турар болза, Дээрги-Чаяакчы мен онза көстүүшкүн кылып, аңаа ажыттынар мен; дүжүнге кирип, ооң-биле чугаалажыр мен+. 7А Мээң чалчам Моисей-биле ындыг эвес – бүгү чонум аразында дыка бүзүрелдиг кижи ол болгай+. 8Мен ооң-биле удур-дедир көржүп алгаш+, элдээртип чажырбаан, тодаргай уткалыг чугаа кылып турар мен, Дээрги-Чаяакчының овурун+ ол көрүп турар болгай. Ынчангаш Мээң чалчам Моисейге удур чүве чугаалаарын канчап диттир силер?!» – дээн.

9Дээрги-Чаяакчы Мариам биле Ааронга удур килеңи кыптыгып, оларны каапкаш барган. 10Булут майгын кырындан көдүрлү бээрге, Мариам кеш аарыы-биле – хар дег ак чүүл-биле – шыптына берген болган+! Аарон кеш аарыглыг апарган Мариамче көргеш, 11Моисейге: «Дээргим, бистиң мелегейзип, бачыт үүлгеткенивис дээш, буруувусту бисче чүдүрбейн көрем. 12Иезиниң иштинден үнүп кээрге-ле, мага-бодунуң чартыы ирип калган болур өлүг төрүттүнген чаш төлге Мариам дөмейлешпезин!» – деп чугаалаан.

13Моисей Дээрги-Чаяакчыдан дуза дилеп: «Бурганым, ону экиртип көрем!» – деп кыйгырган. 14Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Бир эвес ачазы ооң арнынче дүкпүрүпкен болза, ооң ады чеди хүн дургузунда баксыравас чүве бе? Ындыг болганда, ону чеди хүн дургузунда турлагдан үндүрүп, улустан аңгылап каапсын+, а ооң соонда ол ээп кээп болур» – деп харыылаан.

15Мариам чеди хүн дургузунда турлагның даштынга, улустан аңгы черге турган, а чон ол ээп келгижеге чедир көжүп үнмээн.

13

Хайгыылчыларның Ханаанче чорааш келгени

(Ы. х. к. 1:19-25)

13^1Израиль чон ооң соонда Асироттан көжүп үнгеш, Фаран ховузунга турлагжып алган+. 2Дээрги-Чаяакчы Моисейге: 3«Мээң израиль чонга берип турарым ханаан черни шинчип көрзүн дээш элээн каш кижиден айбылап чорудувут. Оларның ада-өгбезиниң аймак бүрүзүнден-не бир кижи кылдыр+, баштың улустан чорудар силер» – деп чугаалаан.

4Моисей Дээрги-Чаяакчының дужаалын ёзугаар израиль чоннуң баштыңнарындан тургустунган бөлүк улусту Фаран ховузундан Ханаанче чорудупкан+. 5Оларның аттары бо-дур:

Рувимниң аймаандан – Заккурнуң оглу Шаммуй;

6Симеоннуң аймаандан – Хорийниң оглу Сафат;

7Иуданың аймаандан – Иефоннийниң оглу Халев+;

8Иссахарның аймаандан – Иосифтиң оглу Игал;

9Эфремниң аймаандан – Нуннуң оглу Осия;

10Вениаминниң аймаандан – Рафунуң оглу Фалтий;

11Завулоннуң аймаандан – Содийниң оглу Гаддиил;

12Иосифтиң оглу Манассияның аймаандан – Сусийниң оглу Гаддий;

13Данның аймаандан – Гемаллийниң оглу Аммиил;

14Асирниң аймаандан – Михаилдиң оглу Сефур;

15Неффалимниң аймаандан – Вофсийниң оглу Нахбий;

16Гадтың аймаандан – Махийниң оглу Геуил.

17Ханаан черни шинчип көрзүн дээш, Моисейниң айбылап чорудупкан улузу ол-дур. Моисей Нуннуң оглу Осияны Иисус[*] деп адап алган+.

18Моисей оларны Ханаанны шинчип көрзүн дээш чорудуп тура: «Негев деп ээн кургаг ховуну таварып эртиңер, дагларже үнүңер; 19ол черниң кандыызын топтап көрүңер, ында кандыг чон чурттап турарын, ооң күштүүн азы кошкаан, эвээжин азы хөйүн көрүп билип алыңар; 20ол улустуң чурттап турар чериниң кандыызын: эки азы багайын, оларның чурттап турар хоорайларының кандыызын: чоннуң быжыглаттынмаан турлагларда азы быжыглалдыг шивээлерде чурттап турарын көрүп билип алыңар; 21ол черниң дүжүткүрүн азы дүжүткүр эвезин, ында ыяштар бар азы чогун көрүп билип алыңар. Дидим болуңар, ол черниң чимистерин бээр эккелиңер» – деп чагаан. (А ол үе дээрге виноградтың баштай бышкан чимистерин чыыр үе турган.)

22Олар хайгыыл кылып чорупкаш, мурнуу чүкте ээн кургаг Цин ховузундан эгелээш, соңгу чүкте Лево-Хамат чоогунда Реховка чедир черлерни шинчип көргеннер. 23Негевти таварып эрткеш, Хевронга чеде бергеннер. Ол хоорайга Энактың үре-салгалы[*]: Ахиман, Шешай болгаш Талмай чурттап турган+. (Хевронну Египетте Цоан хоорайдан+ чеди чыл мурнай туткан чүве-дир.) 24Хайгыылчылар ооң соонда Эшкол[*] деп шынаага чедип келгеш, бир салбак каттыг виноград будуун сыптан кезип алганнар+ – ону ийи кижи мергеге аскаш, көдүрүп чораан, аңаа немей гранат биле фига чимистери ап алганнар. 25Ол черни израильчилер Эшкол деп адап алган, чүге дээрге оон виноград салбаа кезип алган чүве-дир.

26Хайгыылчылар ол черни шинчип көрүп алгаш, дөртен хонук эрткенде, ээп келгеннер. 27Олар Моисей биле Ааронга база бүгү израиль ниитилелге Фаран ховузунга, Кадес деп черге чедип келгеш, оларга харыы тудуп чугаалааш, чедип чорааны черниң чимистерин көргүскеннер. 28Хайгыылчылар Моисейге мынча деп чугаалап турганнар: «Сээң бисти айбылап чорудупканың черге четкеш келдивис. Шынап-ла, сүт биле ары чигири агып чыдар байлак чер болду, ооң чимистери бо-дур. 29Ынчалза-даа ол черде чурттап турар чон күштүг-дүр, ооң хоорайлары быжыглалдыг болгаш аажок улуг-дур; Энактың үре-салгалын база аңаа көрдүвүс. 30Амалик чон+ ол черниң мурнуу талазында, хет, иевус болгаш амор чоннар – дагларда, а хананей чон далай чанында база Иордан хемниң кыдыын дургаар чурттап турар болду».

31А Халев Моисейниң мурнунга чонну оожургадып: «Баргаш, ол черни эжелеп аалы, оларны тиилеп шыдаар бис» – деп турган+.

32Ынчалзажок ооң-биле кады хайгыылдап чораан кижилер: «Ол улуска удур тулчуп шыдавас бис, олар бистен күштүг-дүр!» – дижир болган+. 33Олар израиль чоннуң аразынга шинчип көрүп чорааны чер дугайында бак чугаа-соот тарадып: «Топтап көөр дээш таварып эрткенивис чер дээрге ында чурттаан улустуң бажын чип турар чер-дир+; аңаа көргенивис шупту улус бедик-чаагай чорду; 34Энактың үре-салгалы болур, кончуг улуг-шыырак уктуг, боттары база кайгамчык улуг улусту+ аңаа көрдүвүс, оларның мурнунга бодувусту шартылаага деңней көөр чордувус, олар бисче база шартылааже дег+ кылдыр көрүп турду» – деп турганнар.

14

Чоннуң Египетче ээп чоруксааны

(Ы. х. к. 1:26-32)

14^1Ол дүне бүгү израиль ниитилел алгы-кышкы көдүрүп турган, чон ыглап-сыктап турган. 2Шупту израильчилер, бүгү ниитилел, Моисей биле Ааронга удур хыйланып, оларга: «Египет черге өлү бээривис кай азы бо ээн кургаг ховуга өлү бээривис кай!+
3Дээрги-Чаяакчы бисти ханаан черже чүге эдертип бар чыдарыл – хылыштан кырлып калзын дээш бе? Кадайларывыс, ажы-төлүвүс дайзынның олчазы болу берзин дээш бе? Египетче ээп чорупканывыс дээре эвес бе?!» – деп турганнар. 4Улус бот-боттарынга: «Өске баштыңчыдан томуйлап алгаш, Египетче дедир чоруй бараалы» – дижип турган+.

5Моисей биле Аарон бүгү израиль ниитилел көрүп турда, доңгая кээп дүшкеннер+. 6А Нуннуң оглу Иисус+ биле Иефоннийниң оглу Халев+ – ханаан черни шинчип көрүп чораан улустуң ийизи – хептерин ора соп каапкаш+, 7бүгү израиль ниитилелге мынча дээннер: «Бистиң топтап көрүп чораан черивис дыка эки чер чүве, 8бир эвес Дээрги-Чаяакчының сеткилинге кирер болзувусса, Ол бисти демги черже чедирип, сүт биле ары чигири агып чыдар байлак черни биске бээр-дир ийин. 9Чүгле Дээрги-Чаяакчыга удур үймээн үндүрбеңер база ол черниң чурттакчыларындан кортпаңар, чүге дээрге бис оларны аъш-чем дег сыырыптар бис: оларда ам камгалал чок болгай, а Дээрги-Чаяакчы бистиң талавыста-дыр+. Олардан кортпаңар!»

10Бүгү ниитилел: «Бо ийи кижини даштар-биле соп кааптар-дыр!» – дей берген+. Ынчалза-даа Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы израиль чонга Ужуражылга майгынының кырынга чырып көстүп келген.

11Дээрги-Чаяакчы Моисей-биле чугаалажып: «Бо чон Мени кажанга дээр херекке албазыл? Оларның аразынга эңдерик көскү демдектер көргүзеримге-даа, олар Меңээ чежеге дээр бүзүревезил? 12Мен бо чонну, аарыг-хай халдаткаш, узуткап кааш, сенден оон-даа хөй санныг болгаш күштүг чон укталыр кылып каайн+» – дээн.

13Моисей Дээрги-Чаяакчыга харыылаан: «Сен бо чонну египет чоннуң аразындан Бодуңнуң күчү-күжүң-биле үндүре бердиң чоп. Египетчилер ам боттандырар деп турар кеземчең дугайында дыңнап кааш, 14ол дугайында ханаан черниң чурттакчыларынга чугаалаптар. А ол улус Сээң израильчилер аразында турарыңны, олар-биле удур-дедир көржүп алгаш, Бодуңну көргүскениңни, Сээң булудуңнуң оларның кырында турарын, Сээң оларның мурнунда: хүндүс боорга – булут чагы, дүне боорга – от чагы аразында бар чыдарыңны дыңнаан болгай, Дээрги-Чаяакчы+. 15Бир эвес Сен бо чонну, чаңгыс кижини дег, узуткап каар болзуңза, ат-алдарың дугайында дыңнаан чоннар: 16„Дээрги-Чаяакчы бээр бооп аазап, даңгыраглаан черинче бо чонну чедирип шыдавады, ынчангаш ону ээн кургаг ховуга узуткап кагды“ – дижир+.

17-18Ынчангаш Дээргиниң өндүр бедик күчү-күжү илерезин. Сээң: „Дээрги-Чаяакчы килеңнээчел эвес, элбек энерелдиг+, улустуң кем-буруузун, кемниг херектерин өршээп турар, ынчалза-даа буруулугларны кеземче чокка арттырбас база адаларының кем-буруузу дээш үре-салгалын үшкү болгаш дөрткү салгал чедир кезедип турар+“ – деп чугаалааның ёзугаар болзун. 19Өндүр улуг энерелдииң-биле бо чоннуң кем-буруузун, ону Египеттен эгелээш, маңаа чедир өршээп келгениң дег, өршээп көрем».

Кеземчениң дөртен чылын доктаатканы

(Ы. х. к. 1:34-40)

20Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча дээн: «Сээң сөзүң ёзугаар өршээп тур мен, 21ындыг-даа болза, Бодумнуң амы-тыным-биле база Бодумнуң чер-делегейни бүргээн алдарым-биле+ даңгыраглап тур мен: 22Мээң өндүр чырыымны көрген база Египетке болгаш ээн кургаг ховуга кылып турган көскү демдектеримни көрген, Мени ам мырыңай он катап шенээн, сөзүмнү дыңнавайн турган бүгү улус 23оларның ада-өгбезинге бээр бооп аазап, даңгыраглаан черимни көрбейн баар+. Мени херекке албайн турган бүгү улус ол черни көрбес. 24А Мээң чалчам Халевти, ооң сеткил-сагыжы оларныындан аңгы болганы дээш база ооң Меңээ бүрүнү-биле чагыртканы дээш+, шинчип көрүп чораан черинче ам бир катап чедирер мен; ооң үре-салгалы ол черни салгап алыр+.

25Амалик биле хананей чоннар шак ол шынаада чурттап турар, ынчангаш силер даарта дедир ээп, Кызыл далай баар орук-биле ээн кургаг ховуже чоруй барыңар».

26Дээрги-Чаяакчы Моисей биле Ааронга мынча деп чугаалаан: 27«Бо бузуттуг ниитилел чежеге дээр Менче хыйланып кээрил? Израиль чоннуң Менче хыйланган чугаа-соодун дыңнадым. 28Оларга Дээрги-Чаяакчы мээң дараазында сөстеримни дамчыт. Бодумнуң амы-тыным-биле даңгыраглап тур мен: Мээң дугайымда дыңналдыр хомудап турганыңар дег, силер-биле база ылап-ла ынчаар кылыр мен; 29бо ээн кургаг ховуга мөчү-сөөктериңер чыдып каар+ – силерниң араңарда чээрби хардан өрү назылыг, санаашкын эрткен улус шупту+ Менче хыйланып турганы дээш маңаа кырлып каар. 30Иефоннийниң оглу Халев биле Нуннуң оглу Иисустан аңгыда, силерниң кайыңар-даа силерни чурттадып каар бооп даңгыраглап турган черимче кирбес+. 31„Дайзыннарга олча-тывыш болу бээр улус-тур“ деп турган ажы-төлүңерни Мен ынаар киире бээр мен, олар силерниң тоовааныңар черге чурттай бээр. 32Силерниң мөчү-сөөгүңер бо ээн кургаг ховуга чыдып каар, 33а ажы-төлүңер ээн кургаг ховуга дөртен чыл дургузунда көжүп тояап+, силер шупту бо ээн кургаг ховуга сектер бооп чыдып калбаан шааңарда, силерниң Меңээ өскерилгениңер дээш кеземче көрүп кээр. 34Бо черни шинчип көрүп турганыңар дөртен хүннүң саны-биле бачыттарыңар дээш дөртен чыл дургузунда – бир хүн дээш-ле, бир чыл – кеземче көөр силер+, Мээң силерге удур болу бергеним деп чүл ол дээрзин ынчан билип аар силер.

35Дээрги-Чаяакчы мен чугаалап тур мен: Меңээ удур сүлчээ кылган бо бузуттуг ниитилелди шак ынчаар кезедир мен – олар шупту бо ээн кургаг ховуга амызы үстүп, өлүп каар».

36-37Ол черни шинчип көрзүн дээш Моисейниң айбылап чорудупкан улузу – оон ээп келгеш, демги чер дугайында бак чугаа-соот тарадып, бүгү ниитилелди Моисейге удур хыйланырынче албадапкан улус – Дээрги-Чаяакчының ыдыпканы айыыл-халапка алзып, өлүп калган. 38Чүгле Нуннуң оглу Иисус биле Иефоннийниң оглу Халев ол черни шинчип көрүп чораан улус аразындан дириг арткан+.

Израильчилерниң Ханаанче кирерин шенээни

(Ы. х. к. 1:40-46)

39Моисей ол сөстерни бүгү израиль чонга дамчыдып чугаалаарга, чон аажок муңгарай берген. 40Даартазында эртен олар эртежик туруп келгеш: «Дээрги-Чаяакчының чугаалап турган черинче бараалы, бачыт үүлгеткенивис шын-дыр» – дижип, даглыг черже чоруур деп турган.

41Моисей ынчан мынча дээн: «Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын чүге тооп дыңнавайн тур силер? Ындыг чорууңар чедимче чок болур. 42Дээрги-Чаяакчы силерниң араңарда эвес-тир, ынаар үнмеңер – оон башка дайзыннарыңар силерни чылча шаап кааптар. 43Амалик биле хананей чоннар силерни ында манап турар болгай+, хылыштан кырлып каар силер, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчыдан ойталаан-дыр силер, ынчангаш Ол силерниң талаңарга чаалашпас».

44Ынчалза-даа израильчилер бардамнаны бергеш, даглыг черже чорупканнар; а Дээрги-Чаяакчының ыдыктыг аптаразы биле Моисей турлагга артып калган. 45Ол дагларга чурттап турган амаликтер биле хананейлер дүжүп келгеш, израильчилерни чылча шапкаш, Хормага чедир сывыртаан+.

15

Өргүлдер дугайында немелде дүрүм-хоойлулар

15^1Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 2«Израиль чонга мону дамчыдып чугаала. Мээң силерге берип турарым, ээлеп чурттаарыңар черже кире бергеш, 3Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг өргүлдерден салыр силер+. Бүрүн өрттедир өргүл+ база өске-даа: азы онза даңгырак күүседирде салыр, азы эки тура-биле салыр+, азы байырлалдарыңарда салыр+ өргүлдер кылдыр бода-даа, шээр-даа малыңарны эккээр силер.

4-5Бир эвес өргүп турар малы хураган болза, Дээрги-Чаяакчыга ону салып турар кижи ооң-биле кады далган-тараа өргүлүн: бир гинниң дөрттүң бири хире олива үзү холаан, бир эфаның оннуң бири хире эң шынарлыг кызыл-тас далганын база өргүзүн. Бүрүн өрттедир өргүлдү азы өске-даа өргүлдү салып тура, хураган бүрүзү-биле кады бир гинниң дөрттүң бири хире арага өргүлүн база эккеп чаш.

6Бир эвес өргүп турар малы кошкар болза, ооң-биле кады далган-тараа өргүлүн: бир гинниң үштүң бири хире олива үзү холаан, бир эфаның оннуң ийизи хире эң шынарлыг кызыл-тас далганын база эккеп сал, 7ол ышкаш бир гинниң үштүң бири хире арага өргүлүн база эккеп чаш – Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг өргүл ол-дур.

8Бир эвес азы бүрүн өрттедир, азы онза даңгырак күүседир, азы эп-найырал өргүлү+ кылдыр Дээрги-Чаяакчыга буга эккеп салып турар болзуңза, 9ооң-биле кады далган-тараа өргүлүн: чартык гин хире олива үзү холаан, бир эфаның оннуң үжү хире эң шынарлыг кызыл-тас далганын база эккеп сал, 10ол ышкаш чартык гин хире арага өргүлүн эккеп чаш – Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг, отка өрттедир өргүл ол-дур+. 11Дээрги-Чаяакчыга буганы, кошкарны, хойну, өшкүнү өргүп турар саныңарда-ла, ынчалдыр кылыңар. 12Чеже малды эккеп өргүп турар-дыр силер, оларның баш бүрүзү-биле ынчалдыр кылыңар.

13Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг, отка өрттедир өргүлдү эккеп салып тура, Израильдиң үндезин чурттакчызы болур кижи бүрүзү ынчалдыр кылыр ужурлуг. 14Бир эвес силерниң араңарда түр када чурттап чоруур даштыкы кижи азы силерниң араңарда салгалдан салгал дамчып чурттап чоруур өске сөөк кижи Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг өргүл салып турар болза, силерниң кылып турарыңар дег, база ынчалдыр кылыр ужурлуг. 15Израиль чон, силерге-даа, араңарда чурттап чоруур даштыкы кижиге-даа чаңгыс-ла хоойлу+ – силерниң шупту салгалдарыңарга кезээ мөңгеде күштүг хоойлу турар ужурлуг: силер-даа, өскээртен келген кижи-даа Дээрги-Чаяакчының мурнунга ылгал чок болур. 16Силерге-даа, араңарда чурттап турар даштыкы кижиге-даа чаңгыс-ла ол хоойлу, чаңгыс-ла ол дүрүм турзун».

17Дээрги-Чаяакчы оон Моисейге мынча деп чугаалаан: 18«Израиль чонга мону дамчыдып чугаала. Силерни эдертип бар чыдарым черге чеде бергеш, 19ол черге үнген далган-тарааны чип тура+, Дээрги-Чаяакчыга онза өргүлден салыңар: 20тарааңарның баштайгы дүжүдүнден хаарган чуга далганны өргүңер – ону тараа шаңындан өргүл кылдыр салыңар. 21Тарааңарның баштайгы дүжүдүнден онза өргүлдү Дээрги-Чаяакчыга салгалдан салгал дамчып салыңар».

Частырыг болуп үүлгеттинген бачыттар дээш өргүл дугайында

22«Бир эвес Дээрги-Чаяакчының Моисейге чугаалаан хамык айтыышкыннарының кайы-бирээзин частырыг болуп күүсетпейн барзыңарза+, чүү боорул? 23А Дээрги-Чаяакчы ол айтыышкыннарны Моисейни дамчыштыр силерге берген, олар Дээрги-Чаяакчының берген хүнүнден эгелээш, салгалдан салгал дамчып күштүг болгай. 24Кандыг-бир айтыышкын ниитилелдиң чедир көрбээни-биле частырыг болуп күүсеттинмээн болза+, бүгү ниитилел бир бугажыкты Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг бүрүн өрттедир өргүл кылдыр эккеп салзын, ооң-биле кады далган-тараа өргүлүн болгаш арага өргүлүн салзын база бачыт дээш өргүл кылдыр бир дүктүгүр хунаны салзын.

25Бурганның бараалгакчызы бүгү израиль ниитилелди арыглап каарга, олар өршээттирер, чүге дээрге частырыг болган-дыр, а олар Дээрги-Чаяакчыга өрттедир өргүлдү эккеп салган-дыр база боттарының частырыы дээш Дээрги-Чаяакчының мурнунга бачыт дээш өргүлдү эккеп салган-дыр. 26Бүгү израиль ниитилел база оларның аразында чурттап турар даштыкы кижи өршээттирер, чүге дээрге бүгү чон бачытты частырыг болуп үүлгеткен-дир.

27А бир эвес чүгле чаңгыс кижи частырыг болуп бачыт үүлгеткен болза, ол кижи бир харлыг өшкүнү бачыт дээш өргүл кылдыр эккеп салзын+. 28Дээрги-Чаяакчының мурнунга частырыг болуп бачыт үүлгеткен кижини бараалгакчы арыглап каар – ол кижи арыглаттына бээр база өршээттирер. 29Кандыг-бир кижи частырыг болуп бир чүве үүлгедир болза, израиль чоннуң аразынга төрүттүнген кижиге-даа, силерниң араңарда чурттап турар даштыкы кижиге-даа хамаарыштыр силерге чаңгыс хоойлу турзун+.

30А бир эвес үндезин чурттакчылар аразындан азы өскээртен келген улус аразындан кандыг-бир кижи кара өжегээр бачыт үүлгедир болза+, ол кижи Дээрги-Чаяакчыны дорамчылап турар-дыр, ону чонунуң аразынга амылыг арттырбас ужурлуг. 31Ол кижи Дээрги-Чаяакчының сөзүн тооваан-дыр база Ооң айтыышкынын үрээн-дир; ону амылыг арттырбас ужурлуг, ол кижи буруузун боду чүктезин».

Амыр-дыш хүнүн сагываан кижи дугайында

32Израиль чон ээн кургаг ховуга турда, улус амыр-дыш хүнүнде ыяш чыып турган кижи эскерип каан+. 33Ооң ыяш чыып турганын эскерип каан улус ону Моисей биле Ааронга база бүгү ниитилелге эккелген. 34Ол кижи-биле чүнү канчаары тодараттынмаан болгаш, ону хоругдап каан+.

35Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Ол кижи өлүр ужурлуг+, ону бүгү ниитилел турлаг даштынга даштар-биле соп каапсын» – дээн+. 36Бүгү чон демги кижини турлагдан ырады бергеш, даштар-биле соп каапкан; Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар ол өлүп калган.

Дүрүм-хоойлу дугайында сагындырыг

37Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 38«Израиль чонга мону дамчыдып чугаала. Олар салгалдан салгал дамчып боттарының хептериниң кыдыгларынга салбактардан кылып ап чорзун+ база ол салбактарже көк өңнүг удазыннардан киир өрүп ап чорзун. 39Удазыннар салбактарга чорзун, а силер оларже көргеш, Дээрги-Чаяакчының шупту айтыышкыннарын сактып, оларны күүседип чоруур силер база силерни самыыралче киир тыртып турар чүрээңер биле карааңарны эдербейн баар силер. 40Ынчан силер Мээң шупту айтыышкыннарымны сактып, күүседиңер, Бурганыңар дээш ыдыктыг болуңар+. 41Мен дээрге силерни египет черден силерге Бурган болур дээш үндүре берген Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар-дыр мен. Мен – Бурганыңар Дээрги-Чаяакчы-дыр мен+».

16

Моисей биле Ааронга удур тура халыышкын

(Ыд. ыр. 105:16-18)

16^1Левийниң аймаандан укталган Кохаттың үре-салгалы, Ицгарның оглу Корах+ база Рувимниң аймаандан укталган Элиавтың оолдары Дафан биле Авирон, Фалеттиң оглу Авнан олар 2Моисейге удур тура халаан; израиль чоннуң аразындан ниитилелдиң шилиттинген баштыңчылары болур, ат-сураглыг 250 кижи база оларга каттыжа берген. 3Олар шупту Моисей биле Ааронга удур чыглып алгаш: «Хөлүн эрттире берген-дир силер; бүгү израиль чон, кижи бүрүзү ыдыктыг болгай+, Дээрги-Чаяакчы оларның аразында чурттап турар-дыр! А силер чүге бодуңарны Дээрги-Чаяакчының чонундан өрү көрүп турар силер?» – дээннер.

4Моисей ону дыңнап кааш, доңгая кээп дүшкен+. 5Оон Корахка база ооң шупту талалакчыларынга: «Даарта эртен Дээрги-Чаяакчы кымның Аңаа хамааржырын+ база кымның ыдыктыын көргүзүптер, ол кижини Бодунче чоокшуладып аар; Ол шилип алган кижизин Бодунче чоокшуладып аар. 6Мынчаар кылып көрүңер: Корах база ооң талалакчылары, силер айдызаар савалардан ап алгаш, 7даарта ол саваларга оттан салгаш, Дээрги-Чаяакчының мурнунга айдызаар чаагай чыттыг чүүлдерден ынаар каап алыңар+; Дээрги-Чаяакчының шилип алыр кижизи ылап-ла ыдыктыг боор эвеспе. Хөлүн эрттире берген-дир силер, Левийниң үре-салгалы!» – дээн.

8Оон Моисей Корахка мынча дээн: «Левийниң үре-салгалы, дыңнап көрүңер! 9Израильдиң Бурганы силерни израиль ниитилелден аңгылааш+, Дээрги-Чаяакчының майгынының чанынга албан-хүлээлге күүсетсин дээш база чоннуң орнунга албан-хүлээлге күүседип, аңаа бараан болзун дээш, Бодунче чоокшуладып алган болгай – ол безин силерге эвээш болду бе? 10Дээрги-Чаяакчы сени, сээң хамык ха-дуңмаңны – Левийниң үре-салгалын Бодунче чоокшуладып алган болгай, а силер Бурганның бараалгакчылары болур албан-хүлээлгени база алыксап турар-дыр силер. 11Ынчангаш сен-даа, сээң хамык талалакчыларың-даа Дээрги-Чаяакчыга удур каттыжып алган-дыр силер. Аарон чүнү канчапкан кижил, чүге олче хыйланып турарыңар ол?+»

12Моисей Элиавтың оолдары Дафан биле Авиронну кыйгыртып, улус айбылапкан. А олар: «Барбас бис! 13Бисти сүт биле ары чигири агып чыдар байлак черден үндүре бергеш, ээн кургаг ховуга чок кылыр деп турарың эвээш болду бе? Сен аңаа немей бисти чагырар бодап тур сен бе?!+
14Бисти сүт биле ары чигири агып чыдар байлак черже эккелген эвес сен, шөлдер биле виноград тараан черлерни биске ээлээр кылдыр берген эвес сен. Бо чоннуң карактарын хаптап каан-дыр сен. Барбас бис!» – дээн.

15Моисей аажок хорадааш, Дээрги-Чаяакчыга: «Оларның өргүлдеринче кичээнгей салбайн көр. Оларның чаңгыс элчигенин-даа албаан мен+, чаңгызынга-даа бак чүве кылбаан мен» – дээн.

Үймээнчилерни кезеткени

16Моисей Корахка мынча дээн: «Сен хамык талалакчыларың-биле даарта Дээрги-Чаяакчының мурнунга туруңар – сен, сээң талалакчыларың база Аарон. 17Кайыңар-даа бодунуң айдызаар савазын ап алгаш, ынаар чаагай чыттыг чүүлдерин ургаш, Дээрги-Чаяакчының мурнунга эккелзин. Кижи бүрүзү савазын эккелген соонда, 250 айдызаар сава база сээң биле Аароннуң савалары аңаа турзун».

18Кижи бүрүзү бодунуң айдызаар савазын ап алгаш, аңаа от салгаш, чаагай чыттыг чүүлдерин ургаш, Ужуражылга майгынынче кирер чер чанынга туруп алган, Моисей биле Аарон база аңаа турган. 19Корах бүгү израиль ниитилелди майгынче кирер чер чанынга оларга удур чыыпкан.

Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы бүгү чонга көстүп келген. 20Дээрги-Чаяакчы Моисей биле Ааронга: 21«Бо чондан аңгыланып алыңар, ынчан Мен оларны карак чивеш дээр аразында узуткап каайн+» – дээн.

22А Моисей биле Аарон доңгая кээп дүшкеш+: «Бурганывыс, бүгү амылыг чүүлдү тынгарып турар Бурган!+ Чаңгыс кижи бачыт үүлгедирге, бүгү чонга килеңнээриң ол бе?+» – дээннер.

23Дээрги-Чаяакчы Моисейге: 24«Бо чонга мону дамчыт. Корах, Дафан болгаш Авироннуң оран-савазындан ырай бериңер де» – деп чугаалаан. 25Моисей ол-ла дораан Дафан биле Авиронче чорупкан, Израильдиң баштыңнары ооң соондан бар чыткан. 26Ол ынчан чонга: «Бо бузуттуг улустуң чадырларындан ырай бериңер+ база оларга хамааржыр чүү-даа чүвеге дегбеңер, оон башка оларның бүгү бачыттарының уржуу-биле узуткаттырар силер» – дээн.

27Чон ынчан Корах, Дафан болгаш Авирон оларның оран-савазындан бүгү талаларже ырай берген. А Дафан биле Авирон дашкаар үнүп келгеш, чадырларының эжиктериниң чанынга кадайлары болгаш улуг-биче ажы-төлү-биле кады турганнар.

28Моисей мынча дээн: «Бо бүгү ажыл-херектерни кылзын дээш мени Дээрги-Чаяакчының айбылап чорутканын, ол бүгүнү бодумнуң турам-биле кылбайн турарымны бадыткаар чүүл бо-дур: 29бо улус, шупту өске улус ышкаш, анаа өлүм-биле өлүр болза, шупту улустуң чайлап шыдавазы төнчү оларга база таваржыр болза, мени Дээрги-Чаяакчы айбылап чорутпаан болур+. 30А бир эвес Дээрги-Чаяакчы анаа эвес кайгамчык чүүлдер көргүзер болза – чер, аксын аазадыпкан дег, бо улусту база оларга хамааржыр бүгү чүвени ажырыптар болза, олар диригге-ле алдыы оранче кире бээр болза+ – олар Дээрги-Чаяакчыны дора көрген дээрзин билип аар силер».

31Моисей ол сөстерни чугаалап доозуптары билек, демги улустуң адаанда чер ойлуп кире берген. 32Чер, аксын аазадыпкан дег, ол улусту, оларның өг-бүлелерин, Корахка хамааржыр шупту улусту база бүгү эт-хөреңгини ажырыпкан. 33Олар диригге-ле алдыы оранче кире берген+, оларга хамааржыр бүгү чүве база ээлери-биле кады чер адаанче ажытталы берген. Чер оларны хөөп алган; олар ниитилелде амылыг чон санындан казыттына берген.

34Ол улусту долгандыр турган шупту израильчилер оларның алгы-кышкызын дыңнап кааш: «Чер бисти база ажырыптазын!» – дижип, тарай маңнажы бергеннер. 35Дээрги-Чаяакчыдан от өөскээш, айдызаар чүүлдер эккелген 250 кижини узуткап каан+.

36Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 37-38«Аароннуң оглу Элеазар бараалгакчыга мону чугаала. Ол өрттенип өлген улустуң айдызаар саваларын чыып алгаш, оларның одун ырадыр төксүн, чүге дээрге ол бачыттыг улус бодунуң амы-тыны-биле төлээш, саваларын ыдыктап алган болгай. Оларның айдызаар саваларындан өргүл бедигээжи шывар ама честерни калбартыр бастырып калыңар, чүге дээрге олар саваларын Дээрги-Чаяакчының мурнунга эккелген болгаш, савалар ыдыкталы берген-дир; олар ам израиль чонга сагындырыг болур».

39Элеазар бараалгакчы өрттенип өлген улустуң эккелген хүлер айдызаар саваларын чыып алгаш, өргүл бедигээжин шывар кылдыр, калбак амалар кылдыр бастыртып каан. 40Аароннуң үре-салгалындан укталбаан, кандыг-даа өске кижи Дээрги-Чаяакчының мурнунга айдызап келбес ужурлуун, оон башка Корах болгаш ооң талалакчылары-биле болган чүве ол кижи-биле база болурун израиль чонга сагындырганы ол+. Элеазар ону Дээрги-Чаяакчының Моисейни дамчыштыр чугаалаанын ёзугаар кылган.

Аароннуң үймээн үндүрген чонну камгалааны

41Даартазында хүндүс бүгү израиль ниитилел Моисей биле Ааронче: «Силер Дээрги-Чаяакчының улузун өлүрдүңер!» – деп хыйланып турган. 42Чон Моисей биле Ааронга удур чыглып келгеш, Ужуражылга майгынынче көөрге, булут ону бүргей апкан, Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы көстүп келген болган. 43Моисей биле Аарон майгын чанынга чедип кээрге, 44Дээрги-Чаяакчы Моисейге: 45«Бо ниитилелден ырай бериңер, Мен оларны карак чивеш дээр аразында узуткап каайн+» – дээн. Олар ынчан доңгая кээп дүшкеннер+.

46Моисей Ааронга: «Айдызаар саваны ап алгаш, өргүл бедигээжинде оттан ынаар салып каг база чаагай чыттыг чүүлден каап ал+, оон чонче дүрген аппаргаш, Дээрги-Чаяакчының килеңин олардан чайладып каг+, чүге дээрге Ооң килеңи улусту таварып, айыыл-халапты халдадып эгелээн-дир» – дээн.

47Аарон Моисейниң чугаалаанын ёзугаар айдызаар саваны ап алгаш, чон аразынче маңнап чорупкан. Көөрге, чонче айыыл-халап халдап эгелээн болган. Аарон чаагай чыттыг чүүлдерни каап алгаш, Бурганның килеңин чондан чайладып каан. 48Ол өлүг база дириг улус аразынга туруп аарга, айыыл-халап улусче халдавайн барган+. 49Корахтың буруузу дээш өлген улустан аңгыда, ол айыыл-халаптан 14 700 кижи өлген. 50Айыыл-халап улусче халдавайн баарга, Аарон майгынче кирер черже, Моисейниң чанынче дедир чедип келген.

17

Аарон – дээди бараалгакчы дээрзин Бурганның бадыткааны

17^1Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 2«Израиль чон-биле чугаалаш. Оларның аймак бүрүзүнден, аймактарның баштың бүрүзүнден бир-бир – шупту он ийи даянгыыштан[*] ап ал, баштың бүрүзүнүң адын ооң даянгыыжынга бижип каг; 3Аароннуң адын Левийниң аймааның даянгыыжынга бижип каг, баштың бүрүзү-ле бир даянгыыш берген турар ужурлуг. 4Даянгыыштарны Мээң силер-биле ужуражып кээп турарым черге – Ужуражылга майгынында ыдыктыг аптара мурнунга эккеп салып каг+. 5Мээң шилип алыр баштыңымның даянгыыжы чечектели бээр. Ынчан израиль чоннуң силерже хыйланыышкынындан кулаам дыштаныр».

6Моисей израиль чон-биле чугаалашкан соонда, оларның шупту баштыңнары аңаа даянгыыштарын берген. Бир баштың-на бир даянгыыш кылдыр, аймактарның санын ёзугаар он ийи даянгыышты эккелген, Аароннуң даянгыыжы оларның аразынга турган. 7Моисей даянгыыштарны ыдыктыг майгынче киирип, Дээрги-Чаяакчының мурнунга салып каан.

8Даартазында хүндүс Моисей майгынче кирип келгеш, көөрге, Левийниң аймаан төлээлээн Аароннуң эккелген даянгыыжының бүүрекчигештери үнүп, чечектери частып, миндаль тооруктарын берип эгелээн болган+. 9Моисей шупту даянгыыштарны Дээрги-Чаяакчының мурнундан бүгү израиль чонче үндүре бээрге, улус болган чүүлдү көргеш, боттарының эккеп берген даянгыыштарын ап алган. 10Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Аароннуң даянгыыжын база катап ыдыктыг аптараның мурнунга салып каг – даянгыыш үймээнчи улуска сагындырыг кылдыр кадагалаттынзын, оларның хыйланыышкынындан Мээң кулаамга ынчалдыр дыш бээр сен, олар өлбейн баар» – дээн. 11Моисей Дээрги-Чаяакчы аңаа канчаар дужааганыл, ынчаар кылган.

Бараалгакчылар биле левиттерниң бараан болуушкуну

12Израиль чон Моисейге: «Көр даан, өлүр деп бардывыс, узуткаттырып аарывыс ол-дур, шупту өлдүвүс-ле! 13Дээрги-Чаяакчының майгынынче чоокшулаан кандыг-даа кижи өлүп каар болгай. Бис база шупту өлүр бис бе?!» – деп эгелээн.

18

18^1Дээрги-Чаяакчы Ааронга мынча дээн: «Сен, оолдарың база төрел бөлүүң ыдыктыг майгынга удур үүлгеткен кем-буруу бүрүзүн бодуңар чүктээр силер+; сен оолдарың-биле Бурганга бараан болур албан-хүлээлгеңерге удур үүлгеткен кем-буруу бүрүзүн бодуңар чүктээр силер. 2А ол ышкаш бодуңнуң ха-дуңмаңны – Левий өгбеңден укталган аймакты бодуңче чоокшуладып ал, олар сеңээ каттыжып, оолдарың-биле кады майгынның мурнунга турар үеңде, силерге дузалашсын+. 3Олар сээң даалгаларыңны база майгында шупту ажыл-херектерни күүсетсин; чүгле ыдыктыг черниң эт-херекселинче болгаш өргүл салыр бедигээшче чоокшулавазын, оон башка олар-даа, силер-даа өлү бээр силер. 4Олар сеңээ каттышсын база майгынга албан-хүлээлге күүседип, аңаа хамааржыр шупту ажылдарны кылзын, а өске кижи силерже чоокшулавазын.

5А силер ыдыктыг майгын иштинде болгаш өргүл бедигээжинде албан-хүлээлгеңерни израиль чонче моон соңгаар килеңим көдүрүлбес кылдыр күүседиңер+. 6Дыңнаңар даан, силерниң ха-дуңмаңар болур левиттерни Мен израиль чоннуң аразындан Бодумга ап алган болгай мен, ам оларны майгынга албан-хүлээлге күүседир кылдыр силерге белекке бердим. 7Сен оолдарың-биле өргүл бедигээжинде база көжеге артында+ – эң ыдыктыг өрээлде турар бүгү чүвеге хамаарышкан бараалгакчы албан-хүлээлгеңерни таптыг сагып, күүседиңер. Мен силерге бараалгакчы болур албан-хүлээлгени белек кылдыр берип тур мен, а ыдыктыг майгынче чоокшулаар өске кижини өлүрүп каар ужурлуг+».

Бараалгакчылар биле левиттерниң алыр ужурлуг үлүглери

8Дээрги-Чаяакчы Ааронга оон ыңай мынча дээн: «Дыңна даан, израиль чоннуң Меңээ бараалгадып турар бүгү ыдыктыг өргүлдерин хайгаараарын сеңээ дагзып тур мен+. Өргүлдерни кезээ мөңгеде алыр үлүүңер кылдыр сеңээ болгаш сээң оолдарыңга берип тур мен+. 9Аажок ыдыктыг өргүлдерден сээң алыр ужурлууң өрттетпес үлүг бо-дур: улустуң Меңээ эккеп салып турар кандыг-даа далган-тараа өргүлү, бачыт дээш өргүлү база кем-буруу дээш өргүлү; ол өргүлдер дээрге аажок ыдыктыг, сеңээ болгаш сээң оолдарыңга хамааржыр өргүлдер-дир. 10Ол бүгүнү аажок ыдыктыг черге чиир силер[*]: үре-салгалыңның шупту эр улузу ону чип болур, ол өргүлдер сеңээ ыдыктыг болзун.

11Израиль чоннуң онза өргүлдери шуптузу база сээңии болур. Мен оларны сеңээ, сээң оглу-кызыңга кезээ мөңгеде алыр үлүүңер кылдыр берип тур мен. Сээң өг-бүлеңде арыг кижи бүрүзү ол өргүлдерни чип болур+.

12Сеңээ эң шынарлыг чаа олива үзү, эң эки чаа виноград арагазы болгаш далган-тарааны+ – улустуң Дээрги-Чаяакчыга өргүп турары баштайгы дүжүдүн берген мен. 13Чоннуң черинде үнген бүгү дүжүттүң башкылыы – оларның Дээрги-Чаяакчыга эккээр өргүлдери – сээңии болзун+. Сээң өг-бүлеңде арыг кижи бүрүзү ол өргүлдерни чип болур.

14Израиль чоннуң Дээрги-Чаяакчыга кезээ мөңгеде тураскааткан бүгү чүвези сээңии болзун+.

15Кандыг-даа дириг амытанның Дээрги-Чаяакчыга эккеп өргүп турар баштай төрүттүнген эр төлү – кижинии-даа, мал-маганныы-даа болза – сээңии болзун+. Чүгле кижиниң дун оглун садып хостап аар ужурлуг, арыг эвес малдың дун төлүн база садып хостаар ужурлуг. 16А олар дээш садыызы бо-дур: бир ай назылыг төл дээш доктааткан өртекти – ыдыктыг черге ажыглаар беш шекел мөңгүннү алыр сен. (Ыдыктыг шекелдиң деңзизи чээрби герага дең.)+

17Ынчалза-даа баштай төрүттүнген буга, хой азы өшкү дээш садыызы кылдыр чүнү-даа алба: ол малдар дээрге ыдыктыг өргүлдер-дир+, оларның ханын өргүл бедигээжинче төвүт, а чаан өрттедиптер сен – Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг өргүл ол-дур. 18Онза өргүлдүң төжү биле оң талакы дөңмек эъдиниң сеңээ хамааржыры дег, оларның эъди база сеңээ хамааржыр+. 19Израиль чоннуң Дээрги-Чаяакчыга эккеп салып турар ыдыктыг өргүлдериниң шуптузун сеңээ, сээң оглу-кызыңга кезээ мөңгеде алыр үлүүңер кылдыр берип тур мен; ол дээрге Дээрги-Чаяакчының мурнунга мөңге, дус-биле шынзыттынган чагыг-керээ-дир+, ону сээң-биле болгаш сээң үре-салгалың-биле чарып тур мен».

20Дээрги-Чаяакчы Ааронга оон ыңай мынча дээн: «Израильчилерниң черинге сээң хувааглыг чериң, оларның аразынга алыр үлүүң турбас. Израиль чоннуң аразынга сээң үлүүң биле өнчүң – Мен-дир мен+. 21А Левийниң үре-салгалынга оларның Ужуражылга майгынынга албан-хүлээлге күүседип, кылып турар ажыл-херээ дээш, Мен Израильде бар бүгү чүвениң оннуң бир кезиин өнчү кылдыр берип тур мен+. 22Израиль чон майгынче моон соңгаар чоокшулавазын, оон башка олар бачыдын чүктеп, өлүп каарлар. 23Левиттер майгынга албан-хүлээлгезин эрттирзин, майгынга удур кылган кандыг-даа кем-бурууну боттары чүктезин. Ол дүрүмнү силерге салгалдан салгал дамчып кезээ мөңгеде доктаадып каан. Левиттер израиль чоннуң аразынга хувааглыг чер албас. 24Израиль чоннуң Дээрги-Чаяакчыга салып турар өргүлдериниң оннуң бир кезиин левиттерге өнчү кылдыр берип тур мен. Ынчангаш: „Олар израиль чоннуң аразынга хувааглыг чер албас“ – деп, левиттерге хамаарыштыр чугаалаан мен».

25Дээрги-Чаяакчы оон Моисейге мынча деп чугаалаан: 26«Левиттерге мону дамчыдып чугаала. Мээң израильчилерден ап алгаш, силерге өнчү кылдыр берип турарым үлүүңерни – оларның эдилээн чүвезиниң оннуң бир кезиин хүлээп ап тура, Дээрги-Чаяакчыга демги оннуң бир кезииниң оннуң бир кезии болур өргүлдү салыр силер+. 27Ол өргүлүңер шаңыңарның тараазы, виноград сы базар оңгарыңарның арагазы деп санаттынар. 28Силер база израиль чондан ап турарыңар оннуң бир кезиинден Дээрги-Чаяакчыга өргүлден салыңар, Дээрги-Чаяакчыга бараалгаткан ол өргүлдү Аарон бараалгакчыга бериңер. 29Силерге берип турар шупту белектерден Дээрги-Чаяакчыга өргүлдү салыңар, эң эки, ыдыктап каан чүүлдү шилип, Аңаа өргүңер.

30Левиттерге мону база чугаала. Өнчүңерниң эң эки кезиин Дээрги-Чаяакчыга өргүүр болзуңарза, ооңар шаңыңарның тараазы, сы бастырган виноградыңарның арагазы деп санаттынар. 31А силер: бодуңар-даа, өг-бүлеңер-даа алган үлүүңерни кандыг-даа черге чип болур силер – Ужуражылга майгынында кылып турар ажылыңар дээш төлевир ол-дур. 32Үлүүңерниң эң эки кезиин Дээрги-Чаяакчыга өргүп турзуңарза, ооң арткан кезиин чигениңер дээш бачыт чүктевес силер, ынчалдыр кылыр болзуңарза, израиль чоннуң Бурганга салган ыдыктыг өргүлдерин бужартатпас силер база өлбес силер».

19

Арыглаашкын суу

19^1Дээрги-Чаяакчы Моисей биле Ааронга мынча деп чугаалаан: 2«Дээрги-Чаяакчының израиль чонга чагып, доктаадып каан хоойлузу бо-дур. Израильчилер сеңээ четпес-дудуу эвес, кемниг эвес, мойнунга ыяш хомут кедип көрбээн шилги инектен эккелзин+. 3Ол инекти Элеазар бараалгакчыга бериптиңер, бараалгакчы ону турлагның даштынче үндүре бээрге, боду көрүп турда, улус инекти аңаа согар ужурлуг. 4Оон Элеазар бараалгакчы ооң ханынче салаазын суккаш, Ужуражылга майгынының мурнунче чеди удаа бызай чашсын+. 5Элеазар көрүп турда, демги инекти өрттетсин: ооң кежин, эъдин болгаш ханын чини-биле кады өрттетсин+. 6Бараалгакчы пөш будуун, иссоп дээр үнүштү+, кызыл удазынны+ өрттедип турар инекче октапсын. 7Бараалгакчы хептерин чуп алзын база мага-бодун сугга чуп алзын, ооң соонда турлагже кирип болур; ол кежээге чедир арыг эвес болур+. 8Инекти өрттедип турган кижи база хептери биле мага-бодун сугга чуп алзын; ол кижи кежээге чедир арыг эвес болур. 9Өске-бир арыг кижи инектиң хүлүн чыггаш, турлагның даштында арыг черге салып кагзын – ол хүлдү арыглаашкын суунга+ ажыглаары-биле израиль чон кадагалазын. Бачыт дээш өргүл ол-дур. 10Инектиң хүлүн чыгган кижи хептерин чуп алзын; ол кижи кежээге чедир арыг эвес болур+. Ол дээрге израиль чонга база оларның аразында чурттап турар даштыкы улуска кезээ мөңгеде доктаадып каан дүрүм-дүр.

11Кандыг-бир өлүг кижиниң мага-бодунга дегген кижи чеди хүн дургузунда арыг эвес болур. 12Ол кижи бо арыглаашкын суу-биле үшкү база чедиги хүнде бачыттан арыгланып аар болза, арыг деп санаттырар; а үшкү база чедиги хүнде бодун арыгланып албас болза, арыг эвес артар+. 13Өлүг кижиниң мага-бодунга деггеш, бодун арыгланып албаан кандыг-даа кижи Дээрги-Чаяакчының өргээзин бужартадып турары ол-дур+, ол кижи израиль чоннуң аразынга амылыг артпас, чүге дээрге арыглаашкын суун олче чашпаан-дыр, ол кижи арыг эвес бооп артпышаан-дыр.

14Бир-ле кижи оран-савазынга өлүп калган болза, мындыг дүрүмнү ажыглаар. Ооң чадырында турар бүгү улус база ынаар кирип кээр кандыг-даа кижи чеди хүн дургузунда арыг эвес болур. 15Халывын быжыглай шарываан кандыг-даа ажык сава арыг эвес болур+. 16Ажык черге тургаш, азы кижи холундан өлген кижиге, азы бодунуң өлүмү-биле өлген кижиге, азы өлүг кижиниң сөөктеринге, азы өлүг кижи хааржаанга дегген кижи чеди хүн дургузунда арыг эвес болур.

17Арыг эвес кижини арыглаары-биле демги өрттеткен, бачыт дээш өргүл болган инектиң хүлүн узуп алгаш, саваже ургаш, ынаар агым сугдан кудуп кагзын. 18Оон кандыг-бир арыг кижи иссоптан ап алгаш+, ону сугже суккаш, чадырже болгаш ында турар шупту саваларже, кижилерже база азы өлүг кижиниң сөөктеринге, азы өлүрткен кижиге, азы боду өлген кижиге, азы өлүг кижи хааржаанга дегген кижиже бызай чашсын. 19Арыг кижи үшкү база чедиги хүнде арыг эвес кижиже сугну бызай чажарга, ол чедиги хүнде бачыттан арыг болу бээр. Арыг эвес турган кижи хептерин база мага-бодун сугга чуп алзын, оон кежээликтей арыг болу бээр+.

20А арыг эвес болу бергеш, бачыттан арыгланып албаан кижини чон аразынга амылыг арттырбас ужурлуг, чүге дээрге ол кижи Дээрги-Чаяакчының ыдыктыг өргээзин бужартаткан-дыр+, арыглаашкын суун бодунче чаштыртпаан-дыр, арыг эвес бооп арткан-дыр. 21Израильчилерге ол дүрүмнү кезээ мөңгеде доктаадып каан болзун. Арыглаашкын суун бызай чажып турган кижи хептерин чуп алзын; арыглаашкын суунга дегген кижи кежээге чедир арыг эвес болур. 22Арыг эвес кижиниң дегген бүгү чүвези арыг эвес болу бээр; ол бүгүге дегген кижи база кежээге чедир арыг эвес болур+».

20

Мариамның мөчээни

20^1Бүгү израиль ниитилел ээн кургаг Цин ховузунга дөртенги чылдың бир айда чедип келгеш, Кадеске доктааган. Мариам аңаа чок апаарга, ону ол черге ажаап каан+.

Моисейниң частырыы

2Ижер суу чок боорга, чон Моисей биле Ааронга удур чыглып келген+. 3Израиль чон Моисей-биле алгыжып: «Бистиң ха-дуңмавыс Дээрги-Чаяакчының мурнунга өлү берген өйде бис база өлү бээривис кай!+
4Дээрги-Чаяакчының чонун чүге бо ээн кургаг ховуже эккелдиңер, бисти маңаа мал-маганывыс-биле кады өлзүн дээш бе? 5Бисти Египеттен чүге үндүрүп эккелдиңер, шак бо багай, тараа тарыттынмас, фига ыяштары-даа, виноград-даа, гранат чимистери-даа чок, ижер суг безин тывылбас черже эккээр дээш бе?» – деп турганнар. 6Моисей биле Аарон чыылган чондан ырап, Ужуражылга майгынынче кирер черже чорупкаш, доңгая кээп дүжерге+, Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы оларга көстүп келген.

7Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 8«Дуу ол даянгыышты ап алгаш, Аарон акың-биле кады чонну чыггаш, олар көрүп турда, бо чалымга бодунуң иштинде суун бээрин чугаала. Ынчалдыр оларга чалымдан сугну аксып үндүрүп бээр сен, чонга суг ижиртип, ооң мал-маганын суггарар сен».

9Моисей Дээрги-Чаяакчының мурнунда турган даянгыышты Ооң дужаалын ёзугаар ап алган. 10Моисей биле Аарон чонну чалым чанынга чыып алган. Моисей оларга: «Үймээнчи улус, дыңнаңар, бо чалымдан силерге сугдан аксып берээли бе?» – дээн+. 11Ол холун көдүргеш, чалымны даянгыыжы-биле ийи катап кагарга, хөй суг аттыгып үнүп, чон-даа, ооң мал-маганы-даа ол сугну ижип алган. 12А Дээрги-Чаяакчы Моисей биле Ааронга: «Меңээ бүзүревейн барып, Мээң ыдыктыымны израиль чон көрүп турда, хүндүлевээниңер дээш, бо чонну Мээң оларга берип турарым черже баштап алгаш, кирбес силер+» – дээн.

13Ол дээрге Мериваның[*] суу деп чер-дир. Ооң чанынга израиль чон Дээрги-Чаяакчы-биле алгышкан. Дээрги-Чаяакчы аңаа Бодунуң ыдыктыын көргүскен.

Эдомнуң Израильди эрттирбейн барганы

14Моисей Кадестен Эдомнуң хаанынче төлээлекчилерин чорудуп, сөс дамчыткан: «Силерниң ха-дуңмаңар болур израиль чон мону дамчыдып тур+. Биске таварышкан хамык бергедээшкиннер дугайында билир болгай силер. 15Бистиң ада-өгбевис Египетче көжүп чоруй барган турган, ол черге үр чурттаан бис+. Египетчилер бисти, ада-өгбевисти бак көрүп турган+. 16А бис Дээрги-Чаяакчыдан дуза дилеп кыйгырарывыска, Ол бистиң үнүвүстү дыңнап кааш+, Бодунуң төлээзин чорудуп, бисти Египеттен үндүрүп эккелген+. Бис ам силерниң кызыгаарыңар кыдыында Кадес хоорайда чедип келдивис. 17Силерниң чериңер таварты эрте бээрин биске чөпшээреп көрүңер. Силерниң шөлдериңерни, виноград тараан черлериңерни базып эртпес бис, кудуктарыңардан суг узуп ишпес бис, Хаан Оруу-биле[*] чоруптар бис. Силерниң кызыгаарларыңарны эртпээн шаанда, оруктан оң-даа, солагай-даа талаже эгбес бис+».

18Ынчалза-даа эдом чон аңаа: «Бистиң черивис дамчыштыр эртпеңер, оон башка хылыжывыс туткаш, силерге удур чаалажып үнер бис» – деп харыылаан.

19Израиль чон аңаа: «Чүгле улуг орук-биле эрте бериксеп тур бис. А бир эвес бис азы мал-маганывыс силерниң сууңарны ижер болзувусса, ол дээш төлээр бис, чүгле эрте кылаштай берээли, дилеп турар чүвевис чүгле ол-дур!» – деп дамчыткан+.

20А Эдом аңаа: «Эртпеңер!» – деп харыылааш, хөй санныг аг-шерии-биле база күчүлүг холу-биле Израильге удур тулчур дээш үнүп келген. 21Ынчангаш эдом бодунуң девискээрин таварты эртерин Израильге чөпшээревээн. Израиль ону кыдыы-биле оюп эрте берген+.

Аароннуң мөчээни

22Израиль чон Кадестен көжүп үнгеш, бүгү ниитилели-биле Ор деп дагга чеде берген+. 23Дээрги-Чаяакчы Моисей биле Ааронга Ор дагга, Эдомнуң кызыгаарының чанынга мынча деп чугаалаан: 24«Аарон бодунуң өгбелериниң соондан өске оранче чоруй баар, Мериваның суунуң чанынга Мээң сөзүмге удурланып турганыңар дээш, израиль чонга берип турарым черже ол кирбес+. 25Ааронну база ооң оглу Элеазарны эдерткеш, оларны Ор дагже үндүре бээр сен. 26Аароннуң хептерин ужулгаш, ооң оглу Элеазарга кедирип каар сен+. Аарон аңаа сөөлгү оруунга белеткенир, оон мөчүүр».

27Моисей Дээрги-Чаяакчының дужааганын ёзугаар кылган. Олар үжелээ Ор дагже, бүгү чон көрүп турда, үне бергеннер. 28Моисей Аароннуң хептерин ужулгаш, ооң оглу Элеазарга кедирип каан. Аарон аңаа, даг бажынга мөчээн+. А Моисей биле Элеазар дагдан дүжүп келген. 29Бүгү чон Аароннуң мөчээнин билип каан. Шупту израильчилер үжен хүн дургузунда Аароннуң ажыын ажып, ыглажып турган+.

21

Хананей чон-биле тулчуушкун

21^1Негевте Арадтың хананей хааны израиль чоннуң Афаримче баар орук-биле бар чыдарын дыңнап кааш, оларга удур тулчуп үнгеш, элээн каш кижини тудуп алгаш барган+. 2Израиль чон Дээрги-Чаяакчыга: «Бо чонну бистиң холувуска хүлээдип бээр болзуңза, оларның хоорайларын Сеңээ тураскаадып, бүрүнү-биле узуткап каар бис+» – деп даңгыраглаан+. 3Дээрги-Чаяакчы израиль чонну дыңнап кааш, хананейлерни ооң холунга хүлээдип берген. Израильчилер оларны-даа, оларның хоорайларын-даа бүрүнү-биле узуткап кааш, ол черге Хорма[*] деп ат тывыскан.

Чес чылан

4Израильчилер Ор дагдан Кызыл далайже баар орук-биле эдом черни оюп чорупканнар+. Орук ара улустуң шыдамыы чидип, 5Бурган биле Моисейже: «Бисти Египеттен чүге үндүрүп эккелдиңер, ээн кургаг ховуга өлзүн дээш бе? Мында аъш-чем-даа, суг-даа чок-тур, а бо ческинчиг аъш-чем хөңнүвүске дээпти» – деп хыйланып эгелээн+.

6Дээрги-Чаяакчы ынчан чонче хоранныг чыланнар салыптарга, олар улусту шап туруп бээрге, хөй израильчилер өлүп хораан. 7Чон Моисейге чедип келгеш: «Дээрги-Чаяакчыга болгаш сеңээ удур чүве чугаалап, бачыт үүлгеттивис. Ол чыланнарны бистен ырадыр кылдыр Дээрги-Чаяакчыга мөргүп көрем» – дээн.

8Моисей чон дээш мөргүл кылырга, Дээрги-Чаяакчы аңаа: «Бодуңга чылан дүрзүзүнден кылып алгаш, ону тук сывынга бедидир быжыглап ал. Чыланга шактырган кижи бүрүзү ынаар көрүпкеш, амылыг артар» – дээн. 9Моисей чес чылан дүрзүзү кылып алгаш, ону тук сывынга бедидир быжыглап каан. Чылан кижини шапкан болза, ол кижи чес чыланче көрүпкеш, амылыг артып каап турган+.

Моавче орук

10Израиль чон ол черден көжүп үнгеш, Овот деп черге доктааган+. 11Овоттан көжүп үнгеш, Ийе-Аварим деп черге – Моавтан чөөн чүкче углай чыдар ээн кургаг ховуга доктааган+. 12Оортан көжүп үнгеш, Заред деп шынаага доктааган+. 13А оортан көжүп үнгеш, ээн кургаг ховуга, амор черниң девискээринден үндүр агып чыдар Арнон хемниң эриинге доктааган+, а Арнон Моавтың кызыгаары болур+, ол хем моав биле амор черлерниң аразында чыдар чүве-дир. 14Ынчангаш «Дээрги-Чаяакчының дайын-чааларының номунда» 15Суфтуң девискээринде Вагеб хоорай, Арнон шынаалары болгаш Моавтың кызыгаарында Ар хоорайга+ чедир аккан суглар дугайында бижээн.

16Израиль чон оортан Беэрже[*] көжүп үнген – ол чер дээрге Дээрги-Чаяакчының Моисейге: «Чонну чыывыт, оларга сугдан берейн» – деп турган кудуу болган. 17Израиль чон ынчан бо ырны ырлап берген:

«Сууң долу-ла болзун, кудук!

Кудукту алгап ырлаңар.

18Нояннарның казып кааны,
чоннуң баштыңчыларының даянгыыштары
болгаш мергелери-биле казып кааны кудук-тур сен!»

Ээн кургаг ховудан олар Матаннаже чорупканнар. 19Чон Матаннадан көжүп үнгеш, Нагалиилче, оон Нагалиилден Вамотче көжүп үнген. 20А Вамоттан көжүп үнгеш, Моавтың оргулаажында турар, ээн кургаг ховуже көрүнген Фасги сынның эдээнде чаттылган шынааже чорупкан.

Сигон биле Ог хааннарның аштырганы

(Ы. х. к. 2:24—3:11; Башт. 11:19-22)

21Израиль чон Сигон дээр амор хаанче төлээлекчилерин чорудуп, мындыг сөс дамчыткан: 22«Силерниң чериңер таварты эрте бээрин биске чөпшээреп көрүңер. Силерниң шөлдериңер биле виноград тараан черлериңерни таварбас бис, кудуктарыңардан суг узуп ишпес бис, Хаан Оруу-биле чорупкаш, силерниң кызыгаарыңарны эртпээн шаавыста, ол оруктан үнмес бис+».

23Ынчалза-даа Сигон хаан израиль чонга бодунуң девискээрин дамчыштыр эртерин чөпшээревээн. Ол бодунуң шупту албаты чонун чыып алгаш, израиль чон-биле тулчур дээш ээн кургаг ховуже үнгеш, Иааца деп черге олар-биле чаалашкан. 24Израиль Сигонну хылыш-биле тиилеп кааш, ооң черин Арнон хемден Иавок хемге чедир эжелеп алгаш, аммон чоннуң чериниң бетинге доктааган, чүге дээрге ол чоннуң кызыгаары быжыг камгалалдыг турган+. 25Израиль аморларның хамык хоорайларын эжелеп алгаш, оларны ээлеп чурттай берген. Израильчилер Эсевон деп найысылал хоорайны база ооң чоок-кавызында хоорайжыгаштарны эжелеп алган; 26а Эсевон болза амор хаан Сигоннуң чурттап турган хоорайы-дыр. Сигон Моавтың биеэги хааны-биле чаалашкаш, ооң бо черин Арнонга чедир хунаап алган чүве-дир.

27Ынчангаш чечен-мерген кижилерниң мынча дижир ужуру ол:

«Эсевонга чедип келиңер,

Сигоннуң хоорайы туттунуп, катап тургустуна берзин.

28Эсевондан от, Сигоннуң хоорайындан чалбыыш өөскээш,

Моавтың Ар хоорайын база Арнон кыдыында Вамоттуң ээлерин
өрттендир чипти+.

29Моав, ат болган сен!

Хамос бурганның чону+, узуткаттырып алган сен!

Хамостуң эр улузу дезе берген,
кыс улузу амор хаан Сигонга туттуруп алган.

30А бис аморларны согуннар-биле адып, базып кагдывыс.

Эсевондан Дивонга чедир+ хоорайларны бузуп кааптывыс,

Медева чоогунда+ Нофа хоорайга чедир хоозураттывыс».

31Израиль чон ынчалдыр амор черни ээлеп чурттай берген. 32Моисей Иазер хоорайны+ хайгыылдап көрзүн дээш улус айбылап чоруткан соонда, израильчилер ол хоорайны, ооң чоок-кавызында хоорайжыгаштарны эжелеп алгаш, аңаа чурттап турган аморларны үндүр сывырыпкан.

33Оон израиль чон өскээр эггеш, Васанче шиглей чорупкан. Васанның хааны Ог шупту албаты чону-биле израильчилерге удур тулчуп үнгеш, Эдрея чанынга олар-биле чаалашкан+. 34Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Ол хаандан кортпа, ону база ооң шупту албаты чону биле чуртун сээң холуңга хүлээдип бээр мен; сен ону Эсевонга чагырып турган амор хаан Сигонну ышкаш аажылаар сен» – дээн+.

35Израильчилер Ог хаанны, ооң оолдарын, шупту албаты чонун узуткап кааннар, чаңгыс-даа кижи дириг арттырбааннар, а оон ооң черин эжелеп алганнар.

22

Валаам биле моав хаан

22^1Израиль чон көжүп үнгеш, Моавтың ховуларынга, Иордан хемниң чөөн талазынга, Иерихон хоорайның дужунга доктааган. 2-4Сепфорнуң оглу, Моавтың ол үедеги хааны Валак Израильдиң амор чонну канчалганын шуптузун көрген чүве-дир+. Моав чоннуң израиль чондан коргары аажок болган, чүге дээрге израильчилер дыка хөй санныг турган. Моавчылар израиль чонче чииртимней көрүп, коргуп турган+. Моав чон ынчан мадиан чоннуң баштыңчыларынга: «Шөлде оът-сиген чиген шары дег+, бо чон бисти долгандыр турар бүгү чүвени чиир деп барды» – дээн.

5Ынчангаш Валак Беорнуң оглу Валаам деп кижини кыйгыртыр дээш бодунуң төлээлекчилерин айбылап чорудупкан. Валаам Евфрат хемниң кыдыында Петор деп черге, бодунуң төрээн черинге, чурттап турган+. Валак аңаа мынча деп сөглеткен: «Египеттен бир чон үнүп келгеш, чер кырын шыва апты, ол ам мээң чанымда туруп алды. 6Дүрген чедип кээп көр, меңээ дузалап, бо чонну каргап көр+, чүге дээрге ол бистен күштүг-дүр. Канчап билир, ынчан ону тиилээр харыктыг бооп, черимден үндүр сывырыптарымны. Сээң йөрээп каан кижиңге йөрээл доктаарын, каргап каан кижиңге каргыш доктаарын билир-ле болгай мен».

7Моав биле Мадианның баштыңчылары каргыш салганы дээш бээр төлевирин холдарынга тудуп алгаш, Валаамга чедип келгеш, Валактың сөстерин аңаа дамчытканнар. 8Валаам оларга: «Бо дүне маңаа хонуп алыңар, Дээрги-Чаяакчы меңээ чүү дээр болдур, силерге ынчаар харыылаар мен» – дээн. Моавтың нояннары Валаам сугга артып калганнар.

9Бурган Валаамга чедип келгеш: «Аалыңда кымнар келгени ол?» – деп айтырган.

10Валаам Аңаа мынча деп харыылаан: «Моавтың хааны, Сепфорнуң оглу Валак менче улузун чорудуп: 11„Египеттен бир чон үнүп келгеш, чер кырын шыва апты. Дүрген чедип кээп көр, меңээ дузалап, бо чонга каргыштан салып көр. Канчап билир, ооң-биле тулчур харыктыг бооп, черимден ону үндүр сывырыптарымны“ – деп сөглетти».

12Бурган Валаамга: «Оларны эдербе, ол чонга каргыш салба, чүге дээрге Меңээ йөрээткен чон-дур» – деп чугаалаан.

13Валаам даарта эртен туруп келгеш, Валактың нояннарынга: «Чуртуңарже чана бериңер, Дээрги-Чаяакчы мээң силер-биле чоруурумну чөпшээревейн тур» – дээн.

14Моав нояннар Валакче ээп келгеш: «Валаам бистиң-биле чоруурундан ойталады» – деп чугаалааннар. 15Валак ынчан Валаамче демги айбычыларындан хөй, олардан артык ат-сураглыг нояннарын чорудупкан. 16Ол нояннар Валаамга чеде бергеш: «Сепфорнуң оглу Валак сенден: „Меңээ чедип кээринден ойталавайн көр, 17мен сеңээ аажок улуг алдар-хүндү көргүзүп, дилээн чүвеңни-ле күүседир мен. Чүгле чедип келгеш, меңээ дузалап, бо чонга каргыштан салып көр“ – деп дилеп тур» – дээннер.

18Валаам Валактың дүжүметтеринге: «Валак хаан меңээ алдын, мөңгүн долу ордузун-даа бээр болза+, Дээрги-Чаяакчы Бурганымның айтыышкынын үреп, бодумнуң турам-биле чүү-даа чүве кылып шыдавас мен+. 19Ындыг-даа болза, силер база бо дүне маңаа хонуңар, Дээрги-Чаяакчының меңээ ам чүү дээрин билип алыйн» – деп харыылаан.

20Бурган Валаамга дүне чедип келгеш: «Бо улус сени чалап чедип келген болза, олар-биле кады чорувут. Ынчалза-даа чүгле Мээң сеңээ чугаалаан чүвемни кылыр сен» – дээн.

Валаамның элчигени

21Валаам даарта эртен тургаш, бодунуң кыс элчигенин мунгаш, моав нояннар-биле кады чорупкан. 22Ол чоруптарга, Бурганның килеңи кыптыга берген, Дээрги-Чаяакчының төлээзи аңаа удур туржур дээш ооң оруунга туруп алган. А Валаам элчигенин мунгаш, ийи чалчазын эдертип алгаш, бар чыткан. 23Холунда хылыш тудуп алган, орукта турар Дээрги-Чаяакчының төлээзин элчиген көрүп кааш+, оруктан эггеш, шөлче чорупкан, а Валаам, орукче кирип аар дээш, ону хап-соп эгелээн.

24Дээрги-Чаяакчының төлээзи ынчан виноград тараан шөлдер аразында оруктуң кызаалай берген, ийи талазындан херимнеп каан черинге туруп алган. 25Элчиген Дээрги-Чаяакчының төлээзин көрүп кааш, херимге чыпшыр турупкаш, Валаамның будун кызыптарга, ээзи ону база катап хап-соп эгелээн.

26Дээрги-Чаяакчының төлээзи мурнунче эрте бергеш, оң-даа, солагай-даа талаже ээп, ояр орук чок, кызаа черге туруп алган. 27Элчиген Дээрги-Чаяакчының төлээзин көрүп кааш, Валаамның адаанга чыдып алган. Ээзиниң килеңи хайныгып, элчигенин холунда ыяжы-биле улдап эгелээн.

28Ынчан Дээрги-Чаяакчы элчигенни чугаа-сөстүг кылып каан. Ол мал Валаамдан: «Мен сеңээ багай чүнү кылдым, чүү дээш мени үш катап хап-соктуң?» – деп айтырган.

29Валаам элчигенге: «Сен мени дорамчылап куду көрдүң, холумга хылыш турган болза, сени ам бо дораан өлүрүп каар ийик мен!» – деп харыылаан.

30А элчиген Валаамдан: «Шагдан бээр, бо хүнге чедир мунуп келген элчигениң эвес-тир мен бе? Сени ынчаар тооп дыңнавас чаң меңээ турган ийик бе?» – деп айтырган.

Оозу: «Чок» – деп харыылаан.

31Дээрги-Чаяакчы ынчан Валаамның карактарын ажыдыптарга, орукта турар холунда хылыш туткан Дээрги-Чаяакчының төлээзин ол көрүп кааш, аңаа сөгүрүп, доңгая кээп дүшкен.

32Дээрги-Чаяакчының төлээзи Валаамга: «Элчигениңни чүү дээш үш катап хап-соктуң? Мен сеңээ удур туржур дээш чедип келдим, чүге дээрге сээң бо орууң мээң мурнумга бак бооп турар-дыр. 33Элчиген мени көрүп кааш, менден ам мырыңай үш катап өскээр ээп тур. Бир эвес ол менден өскээр эгбээн болза, сени өлүрүп каар турган мен, а ону дириг хевээр арттырып каар ийик мен» – деп чугаалаан.

34Валаам Дээрги-Чаяакчының төлээзинге: «Бачыт үүлгеткеним шын-дыр, сээң мени доктаадып, орукта турарыңны билбээн-дир мен; бир эвес мээң бо чоруум сээң сеткилиңге таарышпас болза, чана берейн» – дээн.

35Дээрги-Чаяакчының төлээзи Валаамга: «Бо улус-биле кады чорувут, чүгле мээң сеңээ чугаалаан сөстеримни чугаалаар сен» – дээн. Валаам оон Валактың нояннары-биле кады чорупкан.

Валактың Валаамны уткуп алганы

36Валаамның кел чыдарын дыңнап кааш, Валак ону уткуп, шуут-ла чуртунуң кызыгаарынче, Моавтың Арнон хемниң кыдыында бир хоорайже чеде берген+. 37Валак Валаамга: «Сени кыйгыртып, улус чорудуп шаг болдум, чүге келбейн турдуң? Таанда-ла мен сеңээ хүндүткел көргүзүп шыдавас кижи мен бе?» – деп чугаалаан.

38А Валаам Валакка: «Көр даан, мен чедип-ле келдим, ынчалза-даа бодумнуң турам-биле чүү-даа чүве чугаалап шыдаар мен бе? Бурган меңээ чүү деп чугаалаарымны айтыр-дыр, аксымдан чүгле ол сөстер үнер+» – дээн.

39Валаам Валак-биле кады чорупкаш, Кириат-Хуцот хоорайга чедип келген. 40Валак элээн каш буга, хойну өргүл кылдыр дөгергеш, эъдинден Валаамче база ооң-биле кады турган нояннарже чорудуп берген.

Валаамның бирги йөрээшкини

41Даартазында эртен Валак Валаамны Вамот-Ваал деп бедик черже үндүре берген. Валаам оортан израиль турлагның кезик-чамдыын көрүп каан.

23

23^1Валаам Валакка: «Меңээ борта өргүл салыр чеди бедигээштен тудуп бер база чеди бугажык биле чеди кошкардан эккеп сал+» – дээн. 2Валак Валаамның сөзүн ёзугаар кылган. Олар иелээ бир өргүл бедигээжинге-ле бир бугажык биле бир кошкарны салып кааннар.

3Валаам ынчан Валакка: «Өргүлдериң чанынга артып кал, а мен өскээр баргаш кээйн, Дээрги-Чаяакчы меңээ уткуштур чедип келгеш, сеңээ медээлээр ужурлуг чүүлүмнү көргүзүп бээр чадавас» – дээш, өске бедик тас черже чорупкан.

4Бурган Валаамга ужуражып кээрге, Валаам Аңаа: «Өргүл салыр чеди бедигээш белеткедим, бир бедигээште-ле бир бугажык биле бир кошкарны салып кагдым» – дээн.

5Дээрги-Чаяакчы ынчан Валаамга чүнү чугаалаар ужурлуун айтып бергеш: «Валакче дедир баргаш, ынча деп чугаалаар сен» – дээн.

6Валаам Валакче ээп кээрге, оозу ам-даа Моавтың бүгү нояннары-биле кады өргүлдер чанында турар болган. 7Валаам чеченчидир медеглеп эгелээн:

«Валак мени арамей чурттан,

Моавтың хааны мени чөөн чүкте даглардан бээр эккеп:

„Чедип кээп көр, меңээ дузалап, Иаковка каргыштан салып көр,
чедип кээп көр, Израильди каргап көр“ – диди.

8Ынчалза-даа канчап каргыш салыр мен?

Бурган ол чонну каргавас-тыр.

Мен канчап каргаар мен?

Дээрги-Чаяакчы аңаа каргыш салбас-тыр+.

9Ол чонче хаяларлыг даг бажындан көрүп тур мен,
ону тейлер кырындан хайгаарап тур мен;
ол чон аңгы чурттап турар+,
өске чоннарны боду-биле дең кылдыр көрбес-тир+.

10Иаковтуң элезин дег хөй чонун кым санап шыдаарыл+,

Израильдиң дөрттүң бир кезиин безин кым санап үндүрерил?

Мээң чуртталгам мөзүзү эки улустуң чуртталгазы дег төнзүн,
мээң сөөлгү шагым[*] оларныы ышкаш болзун!»

11Валак тургаш: «Мени канчап турарың ол? Дайзыннарымны каргазын дээш сени эккеп алдым чоп, а сен оларны йөрээп кагдың!» – дээн.

12А Валаам: «Дээрги-Чаяакчы меңээ чүү деп чугаалаарын айтыр болдур, ону ол олчаан чугаалаар ужурлуг мен» – деп харыылаан.

Валаамның ийиги йөрээшкини

13Валак аңаа: «Мээң-биле кады өске черже бараалы. Оортан ол чоннуң өске кезик-чамдыызын көрүп каар сен, а шуптузун көрбес сен. Меңээ дузалап, оларны ол черден каргап көр!» – деп чугаалаан.

14Валак Валаамны Фасги сынның кырында Цофим оргулаажынче[*] эккелгеш, аңаа өргүл салыр чеди бедигээш туткаш, бир бедигээшке-ле бир бугажык биле бир кошкарны салып каан. 15Валаам ынчан Валакка: «Маңаа, өргүлүң чанынга артып кал, а мен Бурган-биле ужурашкаш кээйн» – деп чугаалаан.

16Дээрги-Чаяакчы Валаам-биле ужуражып, ооң чүү деп чугаалаар ужурлуун айтып бергеш: «Валакка дедир баргаш, ынча деп чугаалаар сен» – дээн. 17Валаам Валакче ээп кээрге, оозу ам-даа Моавтың нояннары-биле кады өргүлдер чанында турар болган. Валак демгизинден: «Дээрги-Чаяакчы чүү диди?» – деп айтырган.

18Валаам чеченчидир медеглээн:

«Кичээнгейлиг дыңна, Валак,
кулааң менче ээктир, Сепфорнуң оглу!
19Бурган дээрге кижи эвес-ле болгай+,
Ол чүү дээш мегелээрил?+
Бурган дээрге кижи амытан эвес-ле болгай,
Ол чүү дээш өскээр бодай бээрил?+
Ол эткен сөзүн ээлевейн барбас,
аазаан соонда, күүсетпейн барбас.
20Бо чонну йөрээп каар даалга алган мен.
Бурган Боду бо чонну йөрээп каан-дыр,
а мен ону өскертип шыдавас мен.
21Иаков-биле айыыл-халап болбас-тыр,
Израильде багай чүве чок бооп турар-дыр.

Ооң Бурганы Дээрги-Чаяакчы Бодунуң чону-биле-дир,
чон Ооң дугайында „Хаанывыс!“ деп чарлап чугаалап турар-дыр.

22Бурган оларны Египеттен үндүрүп эккелген,
олар черлик буга дег күчү-күштүг улус-тур+.

23Иаковка удур илби-шиди кылган ажыы чок,

Израильге удур караң көрүнген ажыы чок.

Үези кээрге, улус Иаковтуң дугайында:

„Бурганның Израильге кылган чүвези бо-дур!“ – деп чугаалажыр+.

24Ол чон – арзылаң ышкаш туруп кээр,
араатан аң ышкаш көдүрлүп кээр+,
олчазын дойлап чивээнде база
өлүрткеннерниң ханы-биле суксунун хандырбаанда,
дыштанып чыдарын билбес чон-дур».

25Валак ынчан Валаамга: «Ол чонга каргыш салып, каргавас болзуңза, оода йөрээл салып, оларны йөрээве!» – дээн.

26Валаам тургаш: «Мен чүгле Дээрги-Чаяакчының меңээ чугаалаан бүгү чүвезин кылырымны сеңээ чугаалаважык мен бе?» – деп харыылаан.

Валаамның үшкү йөрээшкини

27Валак ынчан Валаамга: «Өске черже кады барып көрээли, канчап билир, демги чонга ол черден каргыш салырың Бурганга эки бооп көстүр чадавас» – дээн.

28Валак Валаамны Фегор дагның ээн кургаг ховуже көрүнген бажынче үндүре берген.

29Валаам: «Меңээ борта өргүл салыр чеди бедигээштен тудуп бер база чеди бугажык биле чеди кошкардан эккеп сал» – деп Валакка чугаалаан.

30Валак Валаамның чугаалаанын ёзугаар күүседип, бир өргүл бедигээжинге-ле бир бугажык биле бир кошкарны салып каан.

24

24^1Валаам Дээрги-Чаяакчының сеткилинге Израильди йөрээри тааржырын көрүп кааш, ооң мурнунда дег, өскээр төлгелеп барбайн, арнын ээн кургаг ховуже угландырып келген. 2Валаам ынаар көрүпкеш, аймактар аайы-биле турлагжып алган Израильди көрүп каан. Ынчан Бурганның Сүлдези Валаамны бүргептерге+, 3ол мынча деп чеченчидир медеглээн:

«Беорнуң оглу Валаам чугаалап тур,
өттүр көөр кижи чугаалап тур;
4Бурганның сөстерин дыңнап турар,
Күчүлүг Бурганның чорутканы көстүүшкүннү
көрүп турар кижи чугаалап тур;
ол кижи доңгая кээп дүшкеш, өттүр көрүп турар.

5Иаков, чадырларың чараш-каазын,
Израиль, оран-саваңның чараш-каазын!
6Олар шынаалар ышкаш чаттыла берген-дир,
хем кыдыында сесерликтер дег-дир,

Дээрги-Чаяакчының тарып кааны алоэ үнүштери дег-дир,
суг кыдыында үнген пөштер дег-дир.
7Израильдиң суу кочалдарның эриин ажа бээр,
үрезини арбын суглар эриинге өзүп үнер;
ооң хааны Агагтан[*] өндүр бедик болур,
ооң күрүнези көдүрлүр.
8Бурган ол чонну Египеттен үндүрүп эккелген.
Ол чон черлик буга дег күчү-күштүг+,
ол бодунуң дайзыннары болур чоннарны сыырыптар,
оларның сөөктерин чуура шаап кааптар,
согуннары-биле өттүр адып кааптар.

9Израиль дүрлүп чыдып алган арзылаң азы араатан аң дег –
ону кым дүвүредип диттир боор!+
Израиль, сени йөрээген кижи йөрээттирер,
сеңээ каргыш салган кижи каргаттырар+».

10Валактың килеңи Валаамче хайныгып, холдарын час кылдыр часкапкаш, Валаамга: «Дайзыннарымче каргыш салзын дээш сени кыйгыртып алдым чоп, а сен оларны ам мырыңай үш катап йөрээп кагдың!+
11Аал-ораныңче дүрген чана бер. Мен сеңээ хүндүткел көргүзер бодадым, ынчалза-даа Дээрги-Чаяакчы алдар-хүндүнү сенден чайладып тур» – дээн.

Валаамның сөөлгү өттүр билген медеглели

12Валаам ынчан Валакка мынча дээн: «Менче айбылап чорудуп турган улузуңга: 13„Валак хаан меңээ алдын, мөңгүн долу ордузун-даа бээр болза, Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын үреп, бодумнуң турам-биле эки-даа, багай-даа чүве кылып шыдавас мен, Дээрги-Чаяакчы чүү дээр болдур, ону чугаалаар мен“ – деп чугаалаважык мен бе? 14А ам бодумнуң чонумче чанарым ол-дур. Адыр, израиль чон сээң чонуңну келир үеде канчаптарын сагындырып чугаалап берейн».

15Валаам оон чеченчидир медеглээн:

«Беорнуң оглу Валаам чугаалап тур,
өттүр көөр кижи чугаалап тур;
16Бурганның сөстерин дыңнап турар,
Дээди Өрүкүнүң бодалдарын билип турар,

Күчүлүг Бурганның чорутканы көстүүшкүннү көрүп турар кижи чугаалап тур;
ол кижи доңгая кээп дүшкеш, өттүр көрүп турар.

17Мону көрүп тур мен, ынчалза-даа амгы үеде болбайн турар-дыр,
мону көрүп тур мен, ынчалза-даа ырак үеде боттаныр-дыр.

Иаковтуң үре-салгалындан шолбан сылдыс чырып үнүп кээр+,

Израильден чагырыкчы көдүрлүп кээр+;
ол чагырыкчы Моавтың кастыын чылча базар+,
Сифтиң шупту үре-салгалын чылча шавар[*].
18Эдом эжеледип аар+,
Сеир бодунуң дайзыннарынга эжеледип аар,
а Израиль күчү-күжүн көргүзер.
19Иаковтуң салгакчызы чагырыкчы апаар,
хоорайларга чаштыр дээш дезе берген улусту ол узуткап каар».

20Валаам амалик чонну көрүп кааш:

«Чоннар аразында бир дугаар чон – амалик-тир,
ынчалза-даа ооң төнчүзү – бүрүнү-биле узуткаттырары-дыр» – деп чеченчидир медеглээн+.

21Оон ол кен чонну+ көрүп кааш:

«Сээң чурттап турар чериң айыыл чок-тур,
сээң уяңны хаяда туткан-дыр+,
22ынчалза-даа кен чонну хоозурадып кааптар,

Ассирия сени тудуп алгаш баар үе чедип кээр» – деп чеченчидир медеглээн.

23Валаам оон ыңай:

«Аа халак, Бурган ол бүгүнү кылырга,
кым амылыг артар боор!

24Китт чон[*] бодунуң черинден корабльдар-биле эжиндирип келгеш+,

Ассирияны-даа, Еверниң үре-салгалын-даа+ чагырып аар,
ынчалза-даа олар боттары база бүрүнү-биле узуткаттырар!» – деп чеченчидир медеглээн.

25Валаам аал-оранынче чанып чорупкан; а Валак база бодунуң оруу-биле чоруй барган.

25

Израильдиң дүрзү-бурганнарга мөгейип турганы

25^1Израиль чон Ситтимге турлагжып алган турда+, израиль эр улус моав кыстар-биле самыын харылзаа тудуп эгелээн. 2Моав кыстар боттарының бурганнарынга өргүл салып тура, израиль эр улусту чалап аарга, олар өргүл малының эъдин чип, моав бурганнарга мөгейип эгелээннер+. 3Израиль чон Фегор дагның бурганы Ваалче чайгыла бээрге, Дээрги-Чаяакчының килеңи Израильге удур кыптыга берген+.

4Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Чоннуң шупту даргаларын эккеп алгаш, оларны чырыкта, хөйге көзүлдүр өлүргеш, мага-боттарын Дээрги-Чаяакчының мурнунга азып каг+. Мээң килеңим ынчан Израильден чайлай бээр» – дээн.

5Моисей израиль баштыңчыларга: «Кижи бүрүзү бодунуң аймаанда Фегорнуң бурганынче чайгыла берген улусту өлүрүп кагзын» – дээн.

6Моисей биле бүгү израиль чон Ужуражылга майгынынче кирер чер чанынга качыгдап ыглажып турган үеде, бир израиль кижи чедип келгеш, Моисей биле бүгү израиль ниитилел көрүп турда, бодунуң дөргүл-төрели улуска мадиан херээжен кижини эккеп көргүскен. 7Аарон бараалгакчының оглу Элеазарның оглу Финеес+ болган чүүлдү көрүп кааш, чон аразындан үнгеш, холунга чыдазын тудуп алгаш, 8демги израиль эр кижиниң соондан ооң майгынынче киргеш, эр-херээжен ийи кижини каътташтыр өттүр шанчып каан+. Чыда херээжен кижиниң иштинче кадалы берип, олар иелээ өлүп калган. Ынчан израиль чонну кырып турган айыыл-халап соксай берген+. 9А ол айыыл-халаптан шупту 24 000 кижи өлген чүве-дир.

10Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 11«Аарон бараалгакчының оглу Элеазарның оглу Финеес Мээң килеңимни израиль чондан чайладыпты; ол Мен дээш хүннээшкинин улус аразынга көргүстү, ынчангаш израиль чонну Бодумнуң хүннээшкиним дээш узуткавайн бардым; 12ынчангаш мону чугаала. Мен Финеес-биле эп-найыралдың дугуржулгазын чарып тур мен+. 13Ол дугуржулга дээрге аңаа болгаш ооң үре-салгалынга+ кезээ мөңгеде Бурганның бараалгакчылары бооп артарының дугуржулгазы-дыр, чүге дээрге ол бодунуң Бурганы дээш хүннээчел хамаарылга көргүзүп, израиль чондан Мээң килеңимни чайладып кагды».

14Мадиан херээжен-биле кады өлүрткен израиль эр кижи Симеоннуң аймаанда бир төрел бөлүктүң баштыңы турган, ооң ады – Салунуң оглу Зимри чүве-дир; 15а өлүртүп каан мадиан херээженниң ады – Хазва чүве-дир; ол херээжен мадиан аймактарның бирээзиниң баштыңы Цур деп кижиниң уруу турган+.

16Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 17«Мадиан чон-биле өжээннежип, оларны узуткаңар+, 18чүге дээрге олар силерниң дайзыннарыңар болу берген, сагыжы кара болгаш, силерни Фегорнуң бурганы-биле база мадиан баштың кижи уруу Хазва деп херээжен-биле дуурайлап алган улус-тур». Фегорнуң бурганынга мөгейген дээш, чонну айыыл-халап-биле кырып турган хүнде ол херээженни өлүрүп каан чүве-дир.

26

Израиль чоннуң ийиги чизе-бүрүткели

26^1Шак ол айыыл-халап эрте берген соонда, Дээрги-Чаяакчы Моисейге база Аароннуң оглу Элеазар бараалгакчыга: 2«Бүгү израиль ниитилелдиң санаашкынын кылып калыңар, чээрби хардан өрү назылыг, Израильде шериг албаны эрттирип шыдаар шупту эр улусту төрел бөлүктер барымдаалап санаңар» – деп чугаалаан+.

3Моисей биле Элеазар бараалгакчы ол үеде Моавтың ховуларынга, Иордан хемниң кыдыынга, Иерихоннуң дужунга турлагжып турган израиль чонга: 4«Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар чээрби хардан өрү назылыг шупту эр улусту санаңар» – деп чугаалаан. Египет черден үнүп келген израиль чоннуң сан-даңзызы бо-дур.

5Израильдиң улуг оглу Рувимниң үре-салгалы болгаш олардан укталган төрел бөлүктер бо-дур+: Энохтан – энох төрел бөлүк, Фаллудан – фаллу төрел бөлүк, 6Хецрондан – хецрон төрел бөлүк, Хармиден – харми төрел бөлүк+. 7Рувимден укталган төрел бөлүктер ол-дур. Оларның ниити саны 43 730 эр кижи болган+.

8Фаллунуң бир оглун Элиав дээр турган. 9А Немуил, Дафан болгаш Авирон олар Элиавтың оолдары турган. Дафан биле Авирон дээрге израиль ниитилелден шилиттинген, Моисей биле Ааронга удур үймээн үндүрүп, Дээрги-Чаяакчыга удур тура халаан Корахка болгаш ооң талалакчыларынга каттышкан улус ол чүве-дир+. 10Ынчан чер, аксын аазадыпкан дег, оларны болгаш Корахты ажырыпкан, оларның хамык талалакчылары база өлүп калган, от 250 кижини чипкен+; олар ынчан израиль чонга сагындырыышкын болу берген турган. 11Ынчалза-даа Корахтың оолдары өлбейн барган чүве-дир+.

12Симеоннуң үре-салгалы болгаш олардан укталган төрел бөлүктер бо-дур+: Немуилден – немуил төрел бөлүк, Яминден – ямин төрел бөлүк; Яхинден – яхин төрел бөлүк, 13Зерахтан – зерах төрел бөлүк, Саулдан – саул төрел бөлүк. 14Симеоннуң аймаанда төрел бөлүктер ол-дур. Оларның ниити саны 22 200 эр кижи болган+.

15Гадтың үре-салгалы болгаш олардан укталган төрел бөлүктер бо-дур+: Цефондан – цефон төрел бөлүк, Хаггиден – хагги төрел бөлүк, Шуниден – шуни төрел бөлүк, 16Озниден – озни төрел бөлүк, Эриден – эри төрел бөлүк, 17Ародтан – арод төрел бөлүк, Арелиден – арели төрел бөлүк. 18Гадтың үре-салгалындан укталган төрел бөлүктер ол-дур. Оларның ниити саны 40 500 эр кижи болган+.

19-20Иуданың үре-салгалы болгаш олардан укталган төрел бөлүктер бо-дур (ооң Ир биле Онан деп ийи оглу база турган, ынчалза-даа олар ханаан черге өлүп калганнар): Шеладан – шела төрел бөлүк, Фарестен – фарес төрел бөлүк, Зерахтан – зерах төрел бөлүк+. 21Фарестиң төрел бөлүктери бо-дур: Хецрондан – хецрон төрел бөлүк, Хамулдан – хамул төрел бөлүк. 22Иудадан укталган төрел бөлүктер ол-дур. Оларның ниити саны 76 500 эр кижи болган+.

23Иссахарның үре-салгалы болгаш олардан укталган төрел бөлүктер бо-дур+: Толадан – тола төрел бөлүк, Фувадан – фува төрел бөлүк, 24Иашувтан – иашув төрел бөлүк, Шимрондан – шимрон төрел бөлүк. 25Иссахардан укталган төрел бөлүктер ол-дур. Оларның ниити саны 64 300 эр кижи болган+.

26Завулоннуң үре-салгалы болгаш олардан укталган төрел бөлүктер бо-дур+: Середтен – серед төрел бөлүк, Элондан – элон төрел бөлүк, Яхлеилден – яхлеил төрел бөлүк. 27Завулондан укталган төрел бөлүктер ол-дур. Оларның ниити саны 60 500 эр кижи болган+.

28Иосиф Манассия биле Эфрем деп ийи оолдуг турган+, оларның үре-салгалы болгаш олардан укталган төрел бөлүктер бо-дур. 29Манассияның төрел бөлүктери бо-дур+: Махирден – махир төрел бөлүк, Махирниң оглу Галаадтан – галаад төрел бөлүк.

30Галаадтың үре-салгалындан укталган өске төрел бөлүктер бо-дур: Иезерден – иезер төрел бөлүк, Хелектен – хелек төрел бөлүк, 31Асриилден – асриил төрел бөлүк, Шехемден – шехем төрел бөлүк, 32Шемидадан – шемида төрел бөлүк, Хеферден – хефер төрел бөлүк.

33Хеферниң оглу Салпаад оолдары чок, а чүгле кыстарлыг кижи турган, ооң кыстарының аттары бо-дур: Махла, Ноа, Хогла, Милка болгаш Тирца+. 34Манассиядан укталган төрел бөлүктер ол-дур. Оларның ниити саны 52 700 эр кижи болган+.

35Эфремниң үре-салгалы болгаш олардан укталган төрел бөлүктер бо-дур+: Шутелахтан – шутелах төрел бөлүк, Бехерден – бехер төрел бөлүк, Тахандан – тахан төрел бөлүк. 36А Шутелахтың оглу Арандан – аран төрел бөлүк. 37Эфремниң үре-салгалындан укталган төрел бөлүктер ол-дур. Оларның ниити саны 32 500 эр кижи болган+. Иосифтиң үре-салгалындан укталган төрел бөлүктер ол-дур.

38Вениаминниң үре-салгалы болгаш олардан укталган төрел бөлүктер бо-дур+: Беладан – бела төрел бөлүк, Ашбелден – ашбел төрел бөлүк, Ахирамдан – ахирам төрел бөлүк, 39Шуфамдан – шуфам төрел бөлүк, Хуфамдан – хуфам төрел бөлүк. 40Бела Ард биле Нееман деп ийи оолдуг турган; Ардтан – ард төрел бөлүк, Неемандан – нееман төрел бөлүк укталган. 41Вениаминниң үре-салгалы болгаш олардан укталган төрел бөлүктер ол-дур. Оларның ниити саны 45 600 эр кижи болган+.

42Данның үре-салгалы болгаш олардан укталган төрел бөлүктер бо-дур+: Шухамдан – шухам төрел бөлүк; Данның төрел бөлүк аайы-биле үре-салгалы ол-дур. 43Шухамдан укталган төрел бөлүк ол-дур. Оларның ниити саны 64 400 эр кижи болган+.

44Асирниң үре-салгалы болгаш олардан укталган төрел бөлүктер бо-дур+: Имнадан – имна төрел бөлүк, Ишвадан – ишва төрел бөлүк, Бриядан – брия төрел бөлүк. 45Бриядан укталган өске төрел бөлүктер бо-дур: Хеверден – хевер төрел бөлүк, Малхиилден – малхиил төрел бөлүк. 46Асирниң Серах деп аттыг уруу база турган. 47Асирниң үре-салгалындан укталган төрел бөлүктер ол-дур. Оларның ниити саны 53 400 эр кижи болган+.

48Неффалимниң үре-салгалы болгаш олардан укталган төрел бөлүктер бо-дур+: Яхцеилден – яхцеил төрел бөлүк, Гуниден – гуни төрел бөлүк, 49Иецерден – иецер төрел бөлүк, Шиллемден – шиллем төрел бөлүк. 50Неффалимниң үре-салгалындан укталган төрел бөлүктер ол-дур. Оларның ниити саны 45 400 эр кижи болган+.

51Ынчалдыр түңнеп кээрге, израиль чоннуң ниити саны 601 730 эр кижи болган+.

52Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 53«Бо аймактарга черни, санаашкынны эрткен кижилер санын барымдаалап, үлүглей хуваар ужурлуг+. 54Хөй санныг аймак хувааглыг черниң улуг кезээн, а эвээш санныг аймак – эвээш кезээн алзын+. Аймак бүрүзүнге хувааглыг черни, ооң санаашкынны эрткен улузунуң санын барымдаалап, бээр ужурлуг. 55Төлге даштары октааш, кымның каяа чурттаарын тодарадыр ужурлуг, улус ада-өгбелеринден укталган аймактарының адын эдилээн хувааглыг черлерни алзын. 56Хөй санныг-даа, эвээш санныг-даа аймакка черни төлге даштары октааш, үлүглей хуваар ужурлуг».

Левиттерниң санаашкыны

(Хост. 6:16-25; 1 Чыл. 6:1-3, 16-30)

57Төрел бөлүктер аайы-биле левиттерде санаашкын эрткен улус бо-дур: Гирсондан – гирсон төрел бөлүк, Кохаттан – кохат төрел бөлүк, Мерариден – мерари төрел бөлүк. 58Левийден укталган өске төрел бөлүктер бо-дур: ливни төрел бөлүк, хеврон төрел бөлүк, махли төрел бөлүк, муши төрел бөлүк, корах төрел бөлүк.

А Амрам Кохаттан укталган турган. 59Амрамның кадайының адын Иохаведа дээр чүве-дир, ол херээжен Левийниң уруу, Египетке Левийниң аймаанга төрүттүнген кижи турган. Иохаведа бодунуң ашаа Амрамга Ааронну, Моисейни болгаш ол ийи оолдуң угбазы Мариамны божуп берген.

60Аарон болза Надав, Авиуд, Элеазар болгаш Ифамар оларның ачазы турган+. 61Надав биле Авиуд Дээрги-Чаяакчының мурнунга Ооң таарымчалыг деп көрбээни от салгаш, өлүп калган+.

62Левиттерниң ниити саны – бир айдан өрү назылыг – 23 000 эр кижи болган+. Оларны израиль чон-биле катай санаваан, чүге дээрге израиль чоннуң аразынга оларга хувааглыг чер бербээн турган.

63Моисей биле Элеазар бараалгакчының санап каан улузу ол-дур. Израиль чон Моавтың ховуларынга, Иордан хемниң кыдыынга, Иерихоннуң дужунга турлагжып турда, олар санаашкынны кылып чоруткан. 64Ол улустуң аразында Моисей биле Аарон бараалгакчы израиль чонну Синай ховузунга санап турда, чизе-даңзыже кирген улустуң чаңгызы-даа чок болган. 65Чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы ынчангы салгалдың улузу ээн кургаг ховуга өлүп каарын чугаалаан. Олардан чүгле Иефоннийниң оглу Халев биле Нуннуң оглу Иисус дириг арткан+.

27

Салпаадтың кыстарының алыр үлүү

(Сан. 36:1-12)

27^1Салпаад деп кижи (ол дээрге Хеферниң оглу, Хефер Махирниң оглу, Махир Манассияның оглу, Манассия Иосифтиң оглу чүве-дир) беш кыстыг турган. Оларның аттары: Махла, Ноа, Хогла, Милка болгаш Тирца+. 2Ол беш кыс Ужуражылга майгынынга чедип келгеш, Моисей биле Элеазар бараалгакчының база баштыңнар биле бүгү израиль ниитилелдиң мурнунга туруп алгаш: 3«Бистиң ачавыс ээн кургаг ховуга өлүп калган. Ол Дээрги-Чаяакчыга удур сүлчээ кылып чыглып келген улустуң – Корахтың талалакчыларының санынче кирбээн+, а бодунуң бачыдының ужун өлү берген кижи. А ол черле оолдуг бооп көрбээн. 4Оолдуг болбаан-на дээш ачавыстың ады чүге ооң төрел бөлүүнден казыттынып чиде бээр ужурлугул? Ооң ха-дуңмазының ээлээн черлериниң аразынга биске база хувааглыг черден бериңерем» – дээннер+.

5Моисей оларның херээн Дээрги-Чаяакчыга дыңнадырга, 6Ол Моисейге мынча дээн: 7«Салпаадтың кыстары шынын чугаалап турлар, ачазының ха-дуңмазының ээлээн черлериниң аразынга база хувааглыг черден үзүп, ооң уругларынга ээлээр өнчү кылдыр дамчыдып бер. 8Израиль чонга мону чугаала. Бир эвес оолдуг болбаан кандыг-бир кижи өлүп калган болза, ооң хувааглыг черин уруунга дамчыдып бериңер; 9а ол кижиниң уруу база чок болза, хувааглыг черин ооң кады төрээн ха-дуңмазынга дамчыдып бериңер; 10ооң кады төрээн ха-дуңмазы база чок болза, хувааглыг черин ооң ачазының ха-дуңмазынга дамчыдып бериңер; 11а бир эвес ол кижиниң ачазының ха-дуңмазы чок болза, хувааглыг черин ооң төрел бөлүүнден чоок төрели кижиге – ук черни салгап аар кылдыр – дамчыдып бериңер+». Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар ол бүгү израиль чонга доктаадып каан дүрүм-хоойлу болган.

Моисейниң соон салгаан чаа баштыңчы

12Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча дээн: «Бо турар Аварим сынче үне бергеш, Мээң израиль чонга берип турарым черже көрүп көр+. 13Ол черни көрүп алгаш, акың Аарон ышкаш, өгбелериңниң соондан өске оранче чоруй баар сен+. 14Чүге дээрге силер Цин ховузунга израиль чон алгыш-кырыш үндүрүп турда, Мээң сөзүмге удурланып, суг чанынга чон мурнунга Мээң ыдыктыымны хүндүлевээн болгай силер». (Ол дээрге Цин ховузунда Кадес деп черде Мериваның суу чүве-дир.)+

15Моисей Дээрги-Чаяакчыга мынча деп чугаалаан: 16«Бүгү амылыг чүүлдү тынгарып турар Дээрги-Бурган-Чаяакчы+, бо ниитилелдиң бажынга бир кижиден шилип салып каап көрем. 17Ол баштыңчы кижи оларны эдертип чорзун, дайын-чаа үезинде оларны баштазын, ынчан Дээрги-Чаяакчының чону кадарчы чок хойлар ышкаш болбас+».

18Дээрги-Чаяакчы Моисейге харыылаан: «Нуннуң оглу Иисусту+ – эрес-дидим[*] кижини – кыйгыртып алгаш, бодуңнуң холуңну аңаа дегзип каг; 19ону Элеазар бараалгакчының база бүгү ниитилелдиң мурнунга тургускаш, олар көрүп турда, аңаа чонну баштаар даалгадан бер+; 20бүгү израиль ниитилел ону тооп дыңнаар кылдыр+, бодуңнуң эрге-чагыргаңны ооң-биле үлеш. 21Иисус шиитпир үндүрерде, Элеазар бараалгакчының мурнунга туруп алзын, демгизи ынчан урим[*] дузазы-биле Дээрги-Чаяакчының шиитпирин айтырып, ажыдып берзин. Иисус болгаш бүгү израиль чон чүнү-даа кылырда, Элеазарның сөзүн ёзугаар кылзын».

22Моисей Дээрги-Чаяакчының аңаа дужааганын ёзугаар кылып, Иисусту кыйгыртып алгаш, Элеазар бараалгакчы биле бүгү чоннуң мурнунга тургускаш, 23бодунуң холдарын аңаа дээскеш, чонну баштаар даалганы берген. Бүгү чүве Дээрги-Чаяакчының Моисейни дамчыштыр чугаалаанын ёзугаар күүсеттинген.

28

Хүннүң-не салыр өргүлдер

(Хост. 29:38-42)

28^1Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 2«Израиль чонга мону дужаап чугаала. Меңээ салып турар өргүлүңерни, өргүл чемин+ – Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг, отка өрттедир өргүлдерни+, доктааткан үезинде эккеп салыңар.

3Оон өске оларга чугаалаар чүвең бо-дур. Дээрги-Чаяакчыга бүрүн өрттедир өргүл кылдыр бир харлыг, четпес-дудуу эвес ийи хураганны хүннүң-не доктаамал эккеп салзыннар. 4Хураганнарның бирээзин эртен, өскезин имир дүшкенде эккеп салзыннар. 5Далган-тараа өргүлү кылдыр бир эфаның оннуң бири хире эң шынарлыг далганга бир гинниң дөрттүң бири хире эң арыг олива үзү холааш, эккеп салзыннар. 6Ол дээрге Синай дагга доктаадып кааны ышкаш, хүннүң-не салыр, Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг, отка өрттедир өргүл-дүр. 7Ооң-биле кады арага өргүлүн база эккелзиннер. Бир хураган-биле кады бир гинниң дөрттүң бири хире араганы Дээрги-Чаяакчыга өргүл кылдыр ыдыктыг черге чашсыннар. 8Ийиги хураганны имир дүжерге, эртенгизин ышкаш, далган-тараа база арага өргүлү-биле кады Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг, отка өрттедир өргүл кылдыр салыңар».

Амыр-дыш хүнүнүң өргүлдери

9«Амыр-дыш хүнүнде-ле бир харлыг, четпес-дудуу эвес ийи хурагандан салыңар база далган-тараа өргүлү кылдыр олива үзү холаан, бир эфаның оннуң ийизи хире далгандан салыңар, арага өргүлүнден база эккелиңер. 10Ол дээрге амыр-дыш хүнү кээрге-ле, доктаамал салып турар, хүннүң-не салып турар бүрүн өрттедир өргүлден база арага өргүлүнден аңгы, тускай бүрүн өрттедир өргүл-дүр+».

Ай чаазының өргүлдери

11«Ай чаазында-ла Дээрги-Чаяакчыга бүрүн өрттедир өргүлдер кылдыр ийи бугажык, бир кошкар болгаш бир харлыг чеди хурагандан – шупту четпес-дудуу эвес малдан салыңар+. 12Бугажык бүрүзү-биле кады далган-тараа өргүлү кылдыр бир эфаның оннуң үжү хире далганга олива үзү холааш, салыңар база кошкар-биле кады далган-тараа өргүлү кылдыр олива үзү холаан, бир эфаның оннуң ийизи хире далгандан салыңар; 13а хураган бүрүзү-биле кады олива үзү холаан, бир эфаның оннуң бири хире далгандан салыңар. Ол дээрге Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг, бүрүн өрттедир өргүл-дүр. 14Аңаа немей бугажык бүрүзү-биле кады чартык гин хире арагадан, кошкар-биле кады – бир гинниң үштүң бири хире, хураган бүрүзү-биле кады – бир гинниң дөрттүң бири хире арагадан өргүңер. Ол дээрге чылдың шупту айларының чаазында салыр бүрүн өрттедир өргүл-дүр. 15Доктаамал салып турар бүрүн өрттедир өргүл биле арага өргүлүнге немей Дээрги-Чаяакчыга бачыт дээш өргүл кылдыр бир дүктүгүр хунадан өргүңер».

Хаарган далганнар байырлалының өргүлдери

(Хост. 13:3-7; Лев. 23:5-8; Ы. х. к. 16:1-8)

16«Бир айның он дөрткү хүнүнде Дээрги-Чаяакчыга бараалгаткан Хосталыышкын байырлалы болур+. 17Ол-ла айның он беште – Ажыткы-биле хөөтпээн далганнар байырлалы эртер, улус чеди хүн дургузунда ажыткы-биле хөөтпейн хаарган далганнар чиир ужурлуг+.

18Ол байырлалдың бирги хүнүнде ыдыктыг чыыштан кылыңар, хүннүң кылыр ажыл кылбаңар. 19Дээрги-Чаяакчыга бүрүн өрттедир өргүлдер кылдыр ийи бугажык, бир кошкар болгаш бир харлыг чеди хурагандан – шупту четпес-дудуу эвес малдан салыңар. 20Ол өргүлдер-биле кады далган-тараа өргүлү кылдыр олива үзү холаан далгандан: бир бугажык-биле кады бир эфаның оннуң үжү хире далгандан, кошкар-биле кады бир эфаның оннуң ийизи хире далгандан, 21чеди хураганның бирээзи-биле-ле кады бир эфаның оннуң бири хире далгандан салыңар. 22Силерни арыглаары-биле бачыт дээш өргүл кылдыр бир дүктүгүр хунадан база салыңар. 23Ол бүгү өргүлдерни хүннүң-не салып турар эртенги бүрүн өрттедир өргүлдерге немей салыңар.

24Чеди хүн дургузунда ол өргүлдерни хүннүң-не салып туруңар, ол дээрге Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг өргүл чеми, отка өрттедир өргүл-дүр. Ону доктаамал салып турар бүрүн өрттедир өргүл-биле база арага өргүлү-биле кады салыңар. 25Оон чедиги хүнде база бир ыдыктыг чыыштан эрттириңер, ынчан хүннүң кылыр ажыл кылбаңар».

Беженги хүннүң байырлалының өргүлдери

(Ы. х. к. 16:9-12)

26«Баштайгы дүжүт эккеп турар хүнде, Чеди неделя байырлалында Дээрги-Чаяакчыга чаа дүжүттүң далган-тараазын өргүп тура, ыдыктыг чыыштан эрттириңер, хүннүң кылыр ажыл кылбаңар; 27Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг, бүрүн өрттедир өргүлдер кылдыр ийи бугажык, бир кошкар болгаш бир харлыг чеди хурагандан салыңар. 28Ол мал-биле кады далган-тараа өргүлү кылдыр олива үзү холаан далгандан: бугажык бүрүзү-биле кады бир эфаның оннуң үжү хире далгандан, кошкар-биле кады бир эфаның оннуң ийизи хире далгандан, 29чеди хураганның бирээзи-биле-ле кады бир эфаның оннуң бири хире далгандан салыңар. 30Ол ышкаш силерни бачыттан арыглаар кылдыр бир дүктүгүр хунадан база салыңар. 31Хүннүң-не салып турар бүрүн өрттедир өргүл болгаш ооң-биле кады салыр далган-тараа өргүлүнге немей ол малды салыңар, олар-биле кады арага өргүлүн база эккелиңер; салып турар малыңар четпес-дудуу эвес болзун».

29

Трубалар байырлалының өргүлдери

29^1«Чеди айның бирээде ыдыктыг чыыштан эрттириңер, хүннүң кылыр ажыл кылбаңар, ол силерге трубалар этсир хүн болзун+. 2Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг, бүрүн өрттедир өргүлдер кылдыр бир бугажык, бир кошкар болгаш бир харлыг чеди хурагандан – шупту четпес-дудуу эвес малдан салыңар. 3Олар-биле кады далган-тараа өргүлү кылдыр олива үзү холаан далгандан: бугажык-биле кады бир эфаның оннуң үжү хире далгандан, кошкар-биле кады бир эфаның оннуң ийизи хире далгандан, 4чеди хураганның бирээзи-биле-ле кады бир эфаның оннуң бири хире далгандан салыңар. 5Ол ышкаш силерни арыглаары-биле бачыт дээш өргүл кылдыр бир дүктүгүр хунадан база салыңар. 6Ол бүгү өргүлдерни ай чаазының бүрүн өрттедир өргүлүнге база далган-тараа өргүлүнге немей, хүннүң-не салыр бүрүн өрттедир өргүлге база ооң-биле кады салыр далган-тараа болгаш арага өргүлүнге немей салыңар. Оларны доктааткан дүрүм ёзугаар салыңар, Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг, отка өрттедир өргүлдер ол-дур».

Өндүр улуг арыглаашкын хүнүнүң өргүлдери

7«Ол-ла чедиги айның онда ыдыктыг чыыштан эрттириңер: бодуңарны шеглээшкин-биле томаартыңар база кандыг-даа ажыл кылбаңар+. 8Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг, бүрүн өрттедир өргүлдер кылдыр бир бугажык, бир кошкар болгаш бир харлыг чеди хурагандан – шупту четпес-дудуу эвес малдан салыңар. 9Олар-биле кады далган-тараа өргүлү кылдыр олива үзү холаан далгандан: бугажык-биле кады бир эфаның оннуң үжү хире далгандан, кошкар-биле кады бир эфаның оннуң ийизи хире далгандан, 10чеди хураганның бирээзи-биле-ле кады бир эфаның оннуң бири хире далгандан салыңар. 11Бачыт дээш өргүл кылдыр бир дүктүгүр хунадан база салыңар. Ол өргүлдер дээрге өндүр улуг арыглаашкын дээш онза өргүлге, хүннүң-не салып турар бүрүн өрттедир өргүлге база ооң-биле кады салыр далган-тараа болгаш арага өргүлдеринге немей салыр өргүлдер-дир».

Чадырлар байырлалының өргүлдери

(Лев. 23:33-43; Ы. х. к. 16:13-15)

12«Чеди айның он беште база ыдыктыг чыыштан эрттириңер, хүннүң кылыр ажыл кылбаңар, Дээрги-Чаяакчыга тураскааткан байырлалды чеди хүн дургузунда демдеглеңер+. 13Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг, бүрүн өрттедир өргүлдер кылдыр он үш бугажык, ийи кошкар болгаш бир харлыг он дөрт хурагандан – шупту четпес-дудуу эвес малдан салыңар. 14Олар-биле кады далган-тараа өргүлү кылдыр олива үзү холаан кызыл-тас далганындан: бугажык бүрүзү-биле кады бир эфаның оннуң үжү хире далгандан, кошкар бүрүзү-биле кады бир эфаның оннуң ийизи хире далгандан, 15он дөрт хураганның бирээзи-биле-ле кады бир эфаның оннуң бири хире далгандан салыңар. 16Бачыт дээш өргүл кылдыр бир дүктүгүр хунадан база салыңар. Шупту ол өргүлдер дээрге хүннүң-не салып турар бүрүн өрттедир өргүлге база ооң-биле кады салып турар далган-тараа болгаш арага өргүлүнге немей салыр өргүлдер-дир.

17Ийиги хүнде он ийи бугажык, ийи кошкар болгаш бир харлыг он дөрт хурагандан – шупту четпес-дудуу эвес малдан салыңар. 18Олар-биле кады далган-тараа болгаш арага өргүлүн бугажыктар, кошкарлар болгаш хураганнарның санын барымдаалап, аңгы-аңгы кылдыр, доктааткан чурум ёзугаар салыңар. 19Бачыт дээш өргүл кылдыр бир дүктүгүр хунадан база салыңар. Ол бүгү өргүлдер дээрге хүннүң-не салып турар бүрүн өрттедир өргүлге база ооң-биле кады салып турар далган-тараа болгаш арага өргүлүнге немей салыр өргүлдер-дир.

20Үшкү хүнде он бир бугажык, ийи кошкар болгаш бир харлыг он дөрт хурагандан – шупту четпес-дудуу эвес малдан салыңар. 21Олар-биле кады далган-тараа болгаш арага өргүлүн, бугажыктар, кошкарлар болгаш хураганнарның санын барымдаалап, аңгы-аңгы кылдыр, доктааткан чурум ёзугаар салыңар. 22Бачыт дээш өргүл кылдыр бир дүктүгүр хунадан база салыңар. Шупту ол өргүлдер дээрге хүннүң-не салып турар бүрүн өрттедир өргүлге база ооң-биле кады салып турар далган-тараа болгаш арага өргүлүнге немей салыр өргүлдер-дир.

23Дөрткү хүнде он бугажык, ийи кошкар болгаш бир харлыг он дөрт хурагандан – шупту четпес-дудуу эвес малдан салыңар. 24Олар-биле кады далган-тараа болгаш арага өргүлүн, бугажыктар, кошкарлар болгаш хураганнарның санын барымдаалап, аңгы-аңгы кылдыр, доктааткан чурум ёзугаар салыңар. 25Бачыт дээш өргүл кылдыр бир дүктүгүр хунадан база салыңар. Ол бүгү өргүлдер дээрге хүннүң-не салып турар бүрүн өрттедир өргүлге база ооң-биле кады салып турар далган-тараа болгаш арага өргүлүнге немей салыр өргүлдер-дир.

26Бешки хүнде тос бугажык, ийи кошкар болгаш бир харлыг он дөрт хурагандан – шупту четпес-дудуу эвес малдан салыңар. 27Олар-биле кады далган-тараа болгаш арага өргүлүн, бугажыктар, кошкарлар болгаш хураганнарның санын барымдаалап, аңгы-аңгы кылдыр, доктааткан чурум ёзугаар салыңар. 28Бачыт дээш өргүл кылдыр бир дүктүгүр хунадан база салыңар. Ол бүгү өргүлдер дээрге хүннүң-не салып турар бүрүн өрттедир өргүлге база ооң-биле кады салып турар далган-тараа болгаш арага өргүлүнге немей салыр өргүлдер-дир.

29Алдыгы хүнде сес бугажык, ийи кошкар болгаш бир харлыг он дөрт хурагандан – шупту четпес-дудуу эвес малдан салыңар. 30Олар-биле кады далган-тараа болгаш арага өргүлүн, бугажыктар, кошкарлар болгаш хураганнарның санын барымдаалап, аңгы-аңгы кылдыр, доктааткан чурум ёзугаар салыңар. 31Бачыт дээш өргүл кылдыр бир дүктүгүр хунадан база салыңар. Ол бүгү өргүлдер дээрге хүннүң-не салып турар бүрүн өрттедир өргүлге база ооң-биле кады салып турар далган-тараа болгаш арага өргүлүнге немей салыр өргүлдер-дир.

32Чедиги хүнде чеди бугажык, ийи кошкар болгаш бир харлыг он дөрт хурагандан – шупту четпес-дудуу эвес малдан салыңар. 33Олар-биле кады далган-тараа болгаш арага өргүлүн, бугажыктар, кошкарлар болгаш хураганнарның санын барымдаалап, аңгы-аңгы кылдыр, доктааткан чурум ёзугаар салыңар. 34Бачыт дээш өргүл кылдыр бир дүктүгүр хунадан база салыңар. Ол бүгү өргүлдер дээрге хүннүң-не салып турар бүрүн өрттедир өргүлге база ооң-биле кады салып турар далган-тараа болгаш арага өргүлүнге немей салыр өргүлдер-дир.

35Сески хүнде онзагай чыыштан эрттириңер, хүннүң кылыр ажыл кылбаңар. 36Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг бүрүн өрттедир өргүл кылдыр бир бугажык, бир кошкар болгаш бир харлыг чеди хурагандан – шупту четпес-дудуу эвес малдан салыңар. 37Олар-биле кады далган-тараа болгаш арага өргүлүн бугажыктар, кошкарлар болгаш хураганнарның санын барымдаалап, аңгы-аңгы кылдыр, доктааткан чурум ёзугаар салыңар. 38Бачыт дээш өргүл кылдыр бир дүктүгүр хунадан база салыңар. Ол бүгү өргүлдер дээрге хүннүң-не салып турар бүрүн өрттедир өргүлге база ооң-биле кады салып турар далган-тараа болгаш арага өргүлүнге немей салыр өргүлдер-дир.

39Ол малдың шуптузун доктааткан байырлалдарыңар үезинде Дээрги-Чаяакчыга салыр ужурлуг силер. Оларны даңгырак күүсеткеш азы эки тураңар-биле салып турарыңар+ бүрүн өрттедир, далган-тараа, арага база эп-найырал өргүлдеринге немей салыр ужурлуг силер».

30

30^1Моисей Дээрги-Чаяакчының аңаа дужааган бүгү чүвезин израиль чонга дамчыдып чугаалаан.

Херээжен улустуң берген даңгырактары

2Моисей израиль чоннуң аймактарының баштыңнарынга мынча деп чугаалаан: «Дээрги-Чаяакчының дужаалы бо-дур. 3Бир эвес кандыг-бир эр кижи Дээрги-Чаяакчыга даңгырак берген азы бир-ле чүүлдү кылбазын аазаан болза, ол кижи сөглээн сөзүнге ээ бооп, шупту чүвени чугаалаан аайы-биле күүседир ужурлуг+.

4Бир эвес ачазының аал-оранында чурттап турар аныяк кыс кижи Дээрги-Чаяакчыга аазаашкын азы даңгырак бээрге, 5ачазы уруунуң даңгыраан азы аазаашкынын дыңнап кааш, ол дугайында чүү-даа дивес болза, уруу шупту аазаашкыннары биле даңгырактарын күүседир ужурлуг. 6А бир эвес аныяк кыстың ачазы ол дугайында дыңнап кааш, күүседирин хоруур болза, уруунуң шупту аазаашкыннары биле даңгырактары күш чок апаар, Дээрги-Чаяакчы ону ол дээш өршээр, чүге дээрге ачазы аңаа хоруп каан-дыр.

7Бир эвес аазаашкын берген азы алызын бодавайн даңгырак берген турган кыс кижи ашакка барып аарга, 8ооң ашаа ол дугайында дыңнап кааш, чүү-даа дивес болза, херээжен кижи бодунуң аазаашкыннары биле даңгырактарын күүседир ужурлуг. 9А бир эвес ооң ашаа ол дугайында дыңнап кааш, ол-ла хүндүс күүседирин хоруур болза, ашаа кадайының берген аазаашкынын болгаш алызын бодавайн даңгырак бергенин күш чок болдуруп каар, ынчан Дээрги-Чаяакчы ол херээженни өршээр.

10Дулгуяк азы ашаандан чарылган херээжен кижиниң кандыг-даа даңгыраа азы берген аазаашкыны күүсеттинер ужурлуг.

11Бир эвес ашактыг херээжен кижи аазаашкын азы даңгырак берип, аашкынган болза, 12ашаа ол дугайында дыңнап кааш, чүү-даа дивээн база күүседирин хоруваан болза, ол херээжен бодунуң берген аазаашкыннары биле даңгырактарын шуптузун күүседир ужурлуг. 13А бир эвес ооң ашаа аазаашкыннар дугайында дыңнап кааш, оларны күш чок болдуруп каар болза, ол херээженниң аксындан үнген аазаашкыннар биле даңгырактар күш чок болу бээр: оларны ашаа үреп каапкан ужурунда, Дээрги-Чаяакчы ооң кадайын өршээр. 14Кадайының кандыг-даа аазаашкынын база бодун кызыгаарланыр дээш аашкынган кандыг-даа даңгыраан ашаа кижи чок-ла болза чүүлзүнүп, чок-ла болза күш чок болдуруп каап болур. 15Бир эвес ашаа кижи ол дугайында даартагы хүнге чедир чүү-даа дивес болза, ол ыыт чогу-биле кадайының аазаашкыннары биле даңгырактарын шуптузун чүүлзүнген-дир, чүге дээрге ол дугайында дыңнап кааш, чүү-даа дивээн-дир. 16А ашаа кижи ол дугайында дыңнап каан соонда, элээн үе эрткенде, кадайының аазаашкыннары биле даңгырактарын күүсеттирбейн барган болза, кадайының буруузун боду чүктээр».

17Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганы, ашак-кадай улус аразында база адазы биле ооң аал-оранында чурттап турар аныяк уруунуң аразында харылзаалар дугайында дүрүм-хоойлу ол-дур.

31

Мадиан чондан өжээн негээн дайын

31^1Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 2«Израиль чон дээш мадиан чондан өжээн неге+, оон өгбелериңниң соондан өске оранче чоруй баар сен».

3Моисей чонга: «Бодуңарның араңарда эр улусту чепсеглеп, шеригден чыңар, олар мадианнарга удур чаалажып үнзүн, Дээрги-Чаяакчы ынчалдыр мадианнардан өжээн негээр. 4Бир израиль аймактан-на муң кижини шилип чыггаш, дайынче чорудуптуңар» – дээн.

5Шупту израиль аймактардан 12 000 чепсегленген дайынчыны, бир аймактан-на муң кижи кылдыр, үндүрүп берген. 6Моисей ол аг-шеригни – бир аймактан-на муң кижини дайынче чорудупкан, олар-биле кады Элеазар бараалгакчының оглу Финеести база чорудуп, ыдыктыг херекселдер биле эткир үннүг трубаларны аңаа тутсуп каан+. 7Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар, израильчилер мадианнар-биле дайылдажып үнгеш, оларның шупту эр улузун узуткап кааннар. 8Израильчилерниң ынчан өлүрүп каан улузунуң аразында Эвий, Рекем, Цур, Хур болгаш Рева деп беш мадиан хаан бар болган. Беорнуң оглу Валаамны база хылыш-биле шанчып өлүрүп каан+.

9Израиль чон мадианнарның херээженнерин, ажы-төлүн тудуп аппаргаш, оларның хамык мал-маганын коданын карартыр сүрүп алгаш барган, бүгү эт-хөреңгизин олчалап алган. 10Оон оларның чурттап турган черинде хоорайларны база оларның турлагларын өрттедипкен. 11Израиль шериглер тудуп база олчалап алган бүгү чүвезин, кижилерни-даа, мал-маганны-даа ап алгаш, 12шупту туттурганнарны, мал-маганны база олча-тывышты Моисейге, Элеазар бараалгакчыга болгаш бүгү израиль ниитилелге, кажан турлаг Моавтың ховуларынга, Иордан хемниң кыдыынга, Иерихоннуң дужунга турда, эккеп бергеннер. 13Моисей, Элеазар бараалгакчы болгаш чоннуң шупту баштыңнары оларга уткуштур турлагдан үнүп келгеннер.

14Моисей шериг баштыңнарынга, дайындан ээп келген муң болгаш чүс шериг баштыңнарынга хорадай бергеш, 15оларга мынча дээн: «Херээженнерниң дөгерезин амы-тынныг арттырып кааны ол бе?!+
16Израиль чоннуң Фегорнуң бурганының аайынче кирип, Дээрги-Чаяакчыга өскерлиринге Валаамның сүмезин ёзугаар чылдак болган улус олар-ла болгай, ол дээш Дээрги-Чаяакчының чонун айыыл-халап кырып турду чоп+. 17Ам дораан шупту мадиан оолдарны база эр кижи-биле харылзаалыг турган херээженнерни өлүрүп кааптыңар+. 18А эр кижи-биле кажан-даа чоокшулажып көрбээн кыстарны өлүрбейн, бодуңарга арттырып алыңар+.

19Турлагның даштынга чеди хүн дургузунда туруңар; кижи өлүрүп каан кым-даа кижи база өлүрткен кижиниң мага-бодунга дегген кым-даа кижи – силер-даа, тудуп алган улузуңар-даа үшкү болгаш чедиги хүнде арыгланып алзын+. 20Хамык идик-хевиңерни, алгы-хөмден, өшкү дүгүнден кылган эт-севиңерни, шупту ыяш эдилел-херекселиңерни арыглап алыр ужурлуг силер».

21Оон Элеазар бараалгакчы чаалажып чораан дайынчыларга мынча дээн: «Дээрги-Чаяакчының Моисейге айтып-чагаан дүрүм-хоойлузу бо-дур. 22Алдынны, мөңгүннү, хүлерни, демирни, коргулчунну болгаш ак-коргулчунну – 23отка салып болур бүгү чүвени от дамчыштыр эрттиргеш, ооң соонда арыглаашкын суу-биле чуп кааптыңар, олар ынчан арыг апаар. А отка салып болбас бүгү чүвени суг дамчыштыр эрттириңер. 24Идик-хевиңерни чедиги хүнде чуп кааптыңар, ынчан арыг апаар силер+. Ооң соонда турлагже кирип кээп болур силер».

Дайын олчазын үлешкени

25Ооң соонда Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 26«Тудуп эккелген бүгү улусту, сүрүп эккелген хамык мал-маганны Элеазар болгаш чоннуң төрел бөлүктериниң баштыңчылары-биле кады санап каг. 27Ол бүгү олча-тывышты чаалажып чораан дайынчыларга база арткан бүгү чонга ийи чара үлеп бер+. 28Чаалажып чораан дайынчылардан Дээрги-Чаяакчыга бээр үндүрүгден ап ал; Ооң алыр үлүү – кижилерден-даа, бода малдан-даа, элчигеннерден-даа, шээр малдан-даа – 500-түң-не бирээзи болзун. 29Ол үндүрүгнү олча-тывыштың дайынчыларга хамааржыр чартыындан алгаш, Дээрги-Чаяакчыга онза өргүл кылдыр Элеазар бараалгакчыга хүлээдип бер. 30А израиль чоннуң алыр чартыындан: кижилерден-даа, бода малдан-даа, элчигеннерден-даа, шээр малдан-даа 50-ниң-не бирээзи болур үндүрүгнү ап алгаш, Дээрги-Чаяакчының өргээзинде албан-хүлээлге эрттирип турар левиттерге хүлээдип бер».

31Моисей биле Элеазар бараалгакчы Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар күүсеткеннер. 32Чаалажып чораан улустуң эккелген олчазының арткан кезээ мындыг болган: шээр мал – 675 000 баш; 33бода мал – 72 000 баш; 34элчиген мал – 61 000 баш; 35эр кижи-биле кажан-даа холбажып көрбээн кыстар – 32 000 кижи.

36Чаалажып чораан дайынчыларның алган үлүү – шупту олчаның чартыы – мындыг болган: шээр мал – 337 500 баш; 37ол шээр малдан Дээрги-Чаяакчыга үндүрүг кылдыр бергени – 675 баш; 38бода мал – 36 000 баш, ол бода малдан Дээрги-Чаяакчыга үндүрүг кылдыр бергени – 72 баш; 39элчиген мал – 30 500 баш, ол элчиген малдан Дээрги-Чаяакчыга үндүрүг кылдыр бергени – 61 баш; 40кижилер – 16 000 кижи, ол улустан Дээрги-Чаяакчыга үндүрүг кылдыр бергени – 32 кижи. 41Моисей Дээрги-Чаяакчының аңаа дужааганын ёзугаар Дээрги-Чаяакчыга өргүп турар үндүрүгнү Элеазар бараалгакчыга хүлээдип берген.

42Моисейниң чаалажып чораан улустуң олчазын ийи чара үлээш, арткан израиль чонга аңгылап берген кезии бо-дур. 43Арткан израильчилерниң алган үлүү – олчаның чартыы мындыг болган: шээр мал – 337 500 баш; 44бода мал – 36 000 баш; 45элчиген мал – 30 500 баш; 46кижилер – 16 000 кижи. 47Моисей Дээрги-Чаяакчының аңаа дужааганын ёзугаар израиль чоннуң алган чартыындан – кижилерден-даа, мал-магандан-даа – беженниң-не бирээзин ап алгаш, Дээрги-Чаяакчының өргээзинде албан-хүлээлге эрттирип турар левиттерге хүлээдип берген.

Шериг баштыңнарының өргүлдери

48Моисейге шериг баштыңнары – муң, чүс шериг баштыңнары – чедип келгеш: 49«Силерниң чалчаларыңар бис баштап чораан дайынчыларывысты санап көөрүвүске, чаңгыс-даа кижи өлүртпээн болду. 50Ам бодувустуң олчалап алганывыс алдын кылыгларны: илчирбежигештерни, билектээштерни, билзектерни, сыргаларны болгаш өске-даа каасталгаларны Дээрги-Чаяакчыга амы-тынывыс дээш төлевир кылдыр өргүп тур бис+» – дээннер.

51Моисей биле Элеазар бараалгакчы оларның шупту алдын кылыгларын хүлээп алган. 52Дээрги-Чаяакчыга онза өргүл кылдыр муң болгаш чүс шериг баштыңнарының салган алдынының деңзизи 16 750 шекел[*] болган. 53(Дайынчы бүрүзү бодунга олча-тывышты үптеп алган турган.)+
54Моисей биле Элеазар бараалгакчы муң болгаш чүс шериг баштыңнарындан алдынны хүлээп алгаш, израиль чонга сагындырыг кылдыр, Ужуражылга майгынынга – Дээрги-Чаяакчының мурнунга эккеп кааннар+.

32

Иорданның чөөн талазынга чурттай берген аймактар

32^1Рувим биле Гадтың аймактарының өөр малы дыка хөй турган; ол улус Иазер биле Галаад деп черлерни көөрге+, мал-маганга тааржыры аажок болган. 2Ынчангаш Гад биле Рувимниң аймактары Моисей биле Элеазар бараалгакчыга база ниитилелдиң баштыңнарынга чедип келгеш: 3«Атарот, Дивон, Иазер, Нимра, Эсевон, Элеале, Севам, Нево болгаш Веон деп черлер – 4Дээрги-Чаяакчының израиль ниитилелдиң мурнунга чылча шаап кааны чоннарның черлери+ мал-маганга дыка тааржыр-дыр, а силерниң чалчаларыңар бис өөр малдыг улус бис. 5Бир эвес бисче ээ көрнүр болзуңарза, бо черни чалчаларыңар биске ээлээр кылдыр бериптиңер, бисти Иорданның ол чарыынче кежирбейн көрүңер» – дээннер.

6Моисей Гад биле Рувимниң аймактарынга мынчаар харыылаан: «Ам чүл, ха-дуңмаңар дайылдажып чоруптар, а силер маңаа артып каар мындыг бе? 7Дээрги-Чаяакчының израиль чонга берип турар черинден ойталаар кылдыр оларны чүге ыдалап тур силер? 8Силерниң ада-өгбеңерни Кадес-Варниден ханаан черни шинчип көрзүн дээш айбылап чорудуптарымга+, олар ынчап турган болгай. 9Олар Эшкол шынаага четкеш, ол черни көрүп кааш, израиль чонну Дээрги-Чаяакчының оларга берип турар черинче баарындан ойталадып каапкан болгай. 10Ынчан Дээрги-Чаяакчының килеңи чонче кыптыгып, Ол мынча деп даңгыраглаан+: 11„Египеттен үнүп келген, чээрби хардан өрү назылыг бо улустуң кайызы-даа Мээң Авраам, Исаак болгаш Иаков оларга аазаан черимни көрбес+, чүге дээрге Меңээ бүрүнү-биле чагыртпааннар-дыр. 12Чүгле Нуннуң оглу Иисус биле кенез уктуг Иефоннийниң оглу Халев+ ол черже кирер, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчыга бүрүнү-биле чагыртканнар-дыр“.

13Дээрги-Чаяакчы Израильче килеңней бергеш, Ооң мурнунга бак чүве үүлгеткен шупту салгал кырлып калгыжеге чедир, оларны ээн кургаг ховуга дөртен чыл дургузунда тояап чоруур кылып каан+. 14Ам силер – бачыттыг улустуң бөлүглели – Дээрги-Чаяакчы израиль чонче база катап килеңней берзин дээш, ада-өгбеңерниң орнун ээлеп алган-дыр силер. 15Бир эвес Дээрги-Чаяакчыдан ойталаар болзуңарза, Ол израиль чонну база катап ээн кургаг ховуга арттырып каар – бүгү чонну узуткаттырарыңар ол-дур».

16А демги улус Моисейге чеде бергеш, мынча дээннер: «Бис бо черге мал-маганывыска кажаалар база өг-бүлевиске хоорайлар тудуп аар бис. 17Бодувус кымны-даа мурнай чепсегленгеш, арткан израиль чонну турар черлеринче чедире бербээн шаавыста, оларның мурнунга чоруур бис+. А өг-бүлевис, бо черниң чурттакчыларындан айыыл халдавас кылдыр, быжыглалдыг хоорайларга артып калзын. 18Израиль чондан кижи бүрүзү бодунуң хувааглыг черин албаан шаанда, аал-оранывысче чанмас бис+. 19Бир эвес Иорданның чөөн талазынга ээлээр чер алыр болзувусса, өске аймактар-биле кады Иорданның барыын талазынга болгаш оон ырадыр хувааглыг черлер албас бис+».

20Моисей оларга: «Бир эвес ынчалдыр күүседип, чепсегленгеш, дайын-чааже Дээрги-Чаяакчының дужаалын ёзугаар үнүптер болзуңарза, 21силерниң кайыңар-даа чепсегленгеш, Иорданның ол чарыынче кежип, Дээрги-Чаяакчы дайзыннарын Бодундан ырадыр сывырыпкыжеге чедир, Ооң дужаалын ёзугаар чоруптар болза база 22ол чер эжелеттирип аар болза, ооң соонда чана бергеш, Дээрги-Чаяакчы биле израиль чоннуң мурнунга буруудавас силер, а бо чер Дээрги-Чаяакчының чөпшээрели-биле силерниң ээлээр чериңер болур. 23А бир эвес ынчалдыр кылбас болзуңарза, Дээрги-Чаяакчының мурнунга бачыт үүлгеткен бооп, ол бачыдыңар дээш силерге онаажыр кеземчени билип аар силер. 24Өг-бүлеңерге хоорайлардан, мал-маганыңарга кажаалардан тудуп алыңар, эткен сөзүңерни ээлеңер» – дээн.

25Гад биле Рувимниң аймактары Моисейге: «Силерниң чалчаларыңар бис дээргивис силерниң дужааганыңар ёзугаар күүседир бис. 26Бистиң ажы-төлүвүс, кадайларывыс, өөр малывыс, шупту мал-маганывыс маңаа, Галаадтың хоорайларынга артып каар, 27а силерниң чалчаларыңар бис чепсегленип алгаш, дээргивис силерниң чугаалап турарыңар дег, Дээрги-Чаяакчының дужаалын ёзугаар дайылдажып үнүптер бис» – деп чугаалаан.

28Моисей оларга хамаарыштыр Элеазар бараалгакчыга, Нуннуң оглу Иисуска болгаш израиль чоннуң аймактарының баштыңнарынга айтыышкын берип: 29«Бир эвес Гад биле Рувимниң аймактары силер-биле кады Иорданның ол чарыынче кеже бээр болза база шупту чепсегленип алгаш, Дээрги-Чаяакчының дужаалын ёзугаар дайылдажыр болза, силер ол черни эжелеп алганыңар соонда, оларга Галаад деп черни ээлээр кылдыр бериптиңер. 30А бир эвес олар чепсегленгеш, силер-биле кады барбас болза, ээлээр черин силер-биле кады Ханаанга алырлар» – дээн.

31Гад биле Рувимниң аймактары Моисейге: «Силерниң чалчаларыңар биске Дээрги-Чаяакчының чугаалаанын ёзугаар күүседир бис. 32Чепсегленгеш, Дээрги-Чаяакчының дужаалын ёзугаар ханаан черже чоруптар бис, а ээлээр хувааглыг черивис Иорданның чөөн талазында болзун» – деп харыылаан.

33Моисей ынчан Гад биле Рувимниң аймактарынга база Иосифтиң оглу Манассияның аймааның чартыынга амор хаан Сигоннуң күрүнезин, Васанның хааны Огтуң күрүнезин, ол девискээрде хоорайларны болгаш оларның чоок-кавызында бүгү черлерни айтып берген.

34Гадтың аймаа Дивон, Атарот, Ароер, 35Атарот-Шофан, Иазер, Иогбега, 36Бет-Нимра, Бет-Гаран деп быжыглалдыг хоорайларны катап тудуп тургузуп, хой кажааларын тудуп алган.

37Рувимниң аймаа Эсевон, Элеале, Кириатаим, 38Нево, Ваал-Меон (ол ийи хоорайны өскээр адап каан), Сивма деп хоорайларны катап тудуп тургузуп алгаш, оларга чаа аттар тывыскан.

39Манассияның оглу Махирниң төрел бөлүү+ Галаадче чорупкаш, ол черни эжелеп алгаш, аңаа чурттап турган амор чонну үндүр сывырыпкан. 40Моисей Галаадты Манассияның оглу Махирниң төрел бөлүүнге үзүп бээрге, ол улус аңаа чурттай берген+. 41Манассияның үре-салгалы Иаир дээрзи ол черде хоорай-суурларны эжелеп алгаш, оларны «Иаирниң хоорай-суурлары» деп адап каан+. 42А Новах деп кижи Кенат хоорайны база ооң чоок-кавызында суурларны эжелеп алгаш, ол хоорайны бодунуң ады-биле «Новах» деп адап каан.

33

Израиль чоннуң Египеттен көжүп үнгенин катап бижээни

33^1Египет черден бодунуң чурум-чыскаалдыг бөлүктерин ёзугаар, Моисей биле Ааронга баштаткаш, үнүп келген израиль чоннуң көжүп эртип турган черлери бо-дур. 2Моисей Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын ёзугаар көжүп чораан үезинде чоннуң доктаап турган турлагларын тодарадып бижип каан. Оларның көш үезинде доктаап турган турлаглары бо-дур.

3Израиль чон бир айның он беште Раамсестен көжүп үнген; олар Хосталыышкын байырлалы демдеглээн хүннүң даартазында, бүгү египет чон көрүп турда, эрес-дидими-биле[*] бар чытканнар+. 4А египетчилер ол үеде Дээрги-Чаяакчының чок кылып кааны дун оолдарын ажаап турган – оларның бурганнарын Дээрги-Чаяакчы шиидип каан болган+.

5Израиль чон Раамсестен көжүп үнгеш, Сокхотка турлагжып алган+.

6Олар Сокхоттан көжүп үнгеш, ээн кургаг ховунуң кыдыында турар Этамга турлагжып алганнар+.

7Этамдан көжүп үнгеш, Ваал-Цефоннуң дужунда Пи-Гахиротче дедир ээпкеш, Мигдолдуң мурнунга турлагжып алганнар+.

8Пи-Гахироттан көжүп үнгеш, далай ортузу-биле ээн кургаг ховуже эрте бергеш, Этам деп ээн кургаг ховуга үш хүн дургузунда чоруп-чоруп, Марага турлагжып алганнар+.

9Марадан көжүп үнгеш, Элимге чедип келгеннер. А Элимде он ийи суг бажы биле чеден пальма ыяш бар болган, олар аңаа турлагжып алганнар+.

10Израильчилер Элимден көжүп үнгеш, Кызыл далай чанынга турлагжып алганнар.

11Кызыл далайдан көжүп үнгеш, ээн кургаг Син ховузунга турлагжып алганнар+.

12Син ховузундан көжүп үнгеш, Дофкага турлагжып алганнар.

13Дофкадан көжүп үнгеш, Алушка турлагжып алганнар.

14Алуштан көжүп үнгеш, Рефидимге турлагжып алганнар. Ол черде ижер суг чок болган+.

15Рефидимден көжүп үнгеш, Синай ховузунга турлагжып алганнар+.

16Синай ховузундан көжүп үнгеш, Киброт-Гаттаавага турлагжып алганнар+.

17Киброт-Гаттаавадан көжүп үнгеш, Асиротка турлагжып алганнар+.

18Асироттан көжүп үнгеш, Ритмага турлагжып алганнар.

19Ритмадан көжүп үнгеш, Римнон-Фарецке турлагжып алганнар.

20Римнон-Фарецтен көжүп үнгеш, Ливнага турлагжып алганнар.

21Ливнадан көжүп үнгеш, Риссага турлагжып алганнар.

22Риссадан көжүп үнгеш, Кегелафага турлагжып алганнар.

23Кегелафадан көжүп үнгеш, Шафер даг чанынга турлагжып алганнар.

24Шафер дагдан көжүп үнгеш, Харадага турлагжып алганнар.

25Харададан көжүп үнгеш, Макелотка турлагжып алганнар.

26Макелоттан көжүп үнгеш, Тахатка турлагжып алганнар.

27Тахаттан көжүп үнгеш, Тарахка турлагжып алганнар.

28Тарахтан көжүп үнгеш, Мифкага турлагжып алганнар.

29Мифкадан көжүп үнгеш, Хашмонага турлагжып алганнар.

30Хашмонадан көжүп үнгеш, Мосеротка турлагжып алганнар.

31Мосероттан көжүп үнгеш, Бене-Яаканга турлагжып алганнар+.

32Бене-Яакандан көжүп үнгеш, Хор-Агидгадка турлагжып алганнар.

33Хор-Агидгадтан көжүп үнгеш, Иотвафага турлагжып алганнар+.

34Иотвафадан көжүп үнгеш, Авронага турлагжып алганнар.

35Авронадан көжүп үнгеш, Эцион-Гаверге турлагжып алганнар+.

36Эцион-Гаверден көжүп үнгеш, Цин ховузунда Кадеске турлагжып алганнар+.

37Кадестен көжүп үнгеш, Эдом чурттуң кызыгаарында Ор дагның чанынга турлагжып алганнар+. 38Аарон бараалгакчы Дээрги-Чаяакчының дужаалын ёзугаар Ор дагже үне бергеш, израиль чоннуң египет черден үнүп чорутканының дөртенги чылында, беш айның бирээде ол дагга мөчээн+. 39Ор дагга мөчүүрде, Аарон 123 харлыг турган.

40Ол үеде ханаан черниң Негевте турар Арад хоорайының хананей хааны израиль чоннуң кел чыдарын дыңнап каан чүве-дир+.

41Израильчилер Ор дагдан көжүп үнгеш, Салмонага турлагжып алганнар.

42Салмонадан көжүп үнгеш, Пунонга турлагжып алганнар.

43Пунондан көжүп үнгеш, Овотка турлагжып алганнар+.

44Овоттан көжүп үнгеш, Моавтың кызыгаарында чыдар Ийе-Аваримге турлагжып алганнар+.

45Ол черден көжүп үнгеш, Дивон-Гадка турлагжып алганнар.

46Дивон-Гадтан көжүп үнгеш, Алмон-Дивлатаимге турлагжып алганнар.

47Алмон-Дивлатаимден көжүп үнгеш, Аварим дагларынга, Нево дагның баарынга турлагжып алганнар+.

48Аварим дагларындан көжүп үнгеш, Моавтың ховуларынга, Иордан хемниң кыдыынга, Иерихоннуң дужунга турлагжып алганнар+.

49Олар Иорданның чөөн талакы кыдыынга, Моавтың ховуларынга Бет-Иешимоттан Авел-Ситтимге чедир девискээрге турлагжып алганнар+.

50Дээрги-Чаяакчы Моавтың ховуларынга, Иордан хемниң кыдыынга, Иерихоннуң дужунга Моисейге мынча деп чугаалаан: 51«Израиль чонга мону дамчыдып чугаала. Иордан хемни кежип, ханаан черге чеде бергеш, 52ол черниң бүгү чурттакчыларын мурнуңардан сывырып чорудуптуңар, оларның чонуп, шуткуп кылган хамык дүрзү-бурганнарын узуткап кааптыңар, мөгейиишкин кылыр бедик черлерин үрегдеп кааптыңар+. 53Ол черни эжелеп алгаш, аңаа чурттай бериңер, чүге дээрге Мен ону ээлезин дээш силерге берип тур мен. 54Черни үлээрде, төлге даштары октааш, төрел бөлүк бүрүзүнге хувааглыг черден айтып бээр силер. Хөй санныг төрел бөлүк – улуг хувааглыг чер, а эвээш санныг төрел бөлүк – улуг эвес хувааглыг чер алзын+; төлге даштары ол төрел бөлүкке кайнаар айтып дүжер-дир, төрел бөлүк хувааглыг черин аңаа алзын. Хувааглыг черлериңерни ада-өгбеңерден укталган аймактарыңар аайы-биле алыр силер.

55А бир эвес бо черниң чурттакчыларын мурнуңардан сывырып чорудуппас болзуңарза, оларның арткан улузу силерге карактарыңарже кадалган чартылар, быктыңарже кадалган теннер дег болу бээр база ээлеп чурттай бээр чериңерге силерни кызып-кыяр. 56Мен ынчан силерни, оларны канчаар аажылаар деп турганым дег, ынчаар аажылаар мен».

34

Ханаан черниң кызыгаарлары

(Иез. 47:13-21)

34^1Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 2«Израиль чонга мону дужаап чугаала. Ханаан черже кире бээриңерге, силерге ээлээр кылдыр хувааттынган черниң кызыгаарлары бо-дур.

3Ооң мурнуу талазы Цин ховузундан ыңай, Эдомнуң кызыгаарын дургаар шөйлүр, силерниң мурнуу кызыгаарыңар Дус далайның мурнуу кыдыындан эгелээш, барыын чүкче шөйлүр+. 4Ол кызыгаар мурнуу чүкке Акравим деп бедик черже шиглей шөйүлгеш, Цин ховузун таварып эрткеш, Кадес-Варниге чедер, оортан Гацар-Аддарга четкеш, Ацмонну таварып эртер. 5Ацмондан ыңай кызыгаар Египет-биле кызыгаарда турар хемче шиглей шөйүлгеш, далайга чедер.

6Барыын талакы кызыгаарыңар Улуг далай эрии болур.

7Соңгу талакы кызыгаарыңарны Улуг далайдан Ор дагга+ чедир демдектеңер, 8а Ор дагдан Лево-Хаматка чедир демдектеңер+; кызыгаарның бурунгаар үне берген чери Цедадка чедер. 9Оортан кызыгаар Цифронче шөйүлгеш, Гацар-Энанга чедер. Силерниң соңгу кызыгаарыңар ол-дур.

10Чөөн кызыгаарыңарны Гацар-Энандан эгелеп алгаш, Шефамга чедир демдектеңер. 11Чөөн кызыгаар Шефамдан Ривлаже+ Аинниң чөөн талазындан шөйүлгеш, Киннерет хөлдүң[*] чөөн талакы эриктеринге чедер. 12Ооң соонда Иордан хемниң кыдыын дургаар баткаш, Дус далайга чедер. Силерниң чериңерниң бүгү талалардан кызыгаарлары ол-дур+».

13Моисей израиль чонга: «Дээрги-Чаяакчының тос аймакка база Манассияның аймааның чартыынга бээр кылдыр дужаап каан чери бо-дур, силер ону төлге даштары октааш, үлежип аар силер. 14Чүге дээрге Рувимниң болгаш Гадтың аймактары төрел бөлүктер аайы-биле база Манассияның аймааның өске чартыы хувааглыг черлерин ап алган-дыр. 15Ол ийи аймак база Манассияның аймааның ол чартыы боттарының хувааглыг черлерин Иорданның чөөн талазынга, Иерихоннуң дужунга ап алган болгай» – деп айтып-чагаан.

Черни үлеп-хуваар улустуң аттары

16Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 17«Черни силерге үлеп-хуваар улус бо-дур: Элеазар бараалгакчы биле Нуннуң оглу Иисус+. 18Олар-биле кады черни хуваар кылдыр бир аймактан-на бир баштың кижиден ап алыңар. 19Ол баштыңнарның аттары бо-дур:

Иуданың аймаандан – Иефоннийниң оглу Халев+;

20Симеоннуң аймаандан – Аммиудтуң оглу Самуил;

21Вениаминниң аймаандан – Кислоннуң оглу Элидад;

22Данның аймаандан – Иоглийниң оглу Буккий;

23Иосифтиң оглу Манассияның аймаандан – Эфодтуң оглу Ханниил;

24Иосифтиң оглу Эфремниң аймаандан – Шифтанның оглу Кемуил;

25Завулоннуң аймаандан – Фарнактың оглу Элицафан;

26Иссахарның аймаандан – Азанның оглу Фалтиил;

27Асирниң аймаандан – Шеломиниң оглу Ахиуд;

28Неффалимниң аймаандан – Аммиудтуң оглу Педаил».

29Ханаан черни израиль чонга үлеп-хуваар кылдыр Дээрги-Чаяакчының дужаал берген улузу ол-дур.

35

Левиттерниң хоорайлары

(Иис. 21:1-42)

35^1Дээрги-Чаяакчы Моисейге Моавтың ховуларынга, Иордан хемниң кыдыынга, Иерихоннуң дужунга мынча деп чугаалаан: 2«Израиль чонга мону дужаап чугаала. Олар боттарының ээлеп турар хувааглыг черлеринден левиттерге чурттаар хоорайлардан аңгылап берзин база хоорайларны долгандыр турар шөлдерни оларга үзүп берзин. 3Левиттер ол хоорайларга чурттазын, а шөлдер оларның шупту мал-маганынга, кодан сүрүглеринге одар-белчиир болзун. 4Оларга бээр хоорайларыңарны долгандыр турар шөлдер хоорай ханаларындан бүгү талаларже 1000 кыры дурту[*] шөйлүр ужурлуг. 5Ортузунда турар хоорайның даштынга чөөн талаже углай 2000 кыры дуртун, мурнуу талаже – 2000 кыры дуртун, барыын талаже – 2000 кыры дуртун, соңгу талаже – 2000 кыры дуртун хемчээп алыңар. Левиттерниң хоорайлар чоогунга алыр шөлдериниң хемчээли ол-дур.

6Левиттерге берип турарыңар хоорайларның алдызы хоргадал-хоорайлар болзун+ – өлүрүкчү кижиниң дезе бээр чери кылдыр оларны тускайлап каар силер. Оларга немей левиттерге дөртен ийи хоорайдан аңгылап бээр силер. 7Левиттерге бээр ужурлуг хоорайларыңарның ниити саны – дөртен сес, оларны долгандыр турар шөлдерни база левиттерге бээр силер. 8Израиль чоннуң ээлел черинден хоорайлар аңгылап берип турда, хөй санныг аймак – хөй хоорайларны, эвээш санныг аймак – эвээш хоорайларны, бодунуң алыр хувааглыг черинге дүүштүр, левиттерге аңгылап бээр ужурлуг».

Хоргадал-хоорайлар

(Ы. х. к. 4:41-43; 19:1-13; Иис. 20:1-9)

9Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: 10«Израиль чонга мону дамчыдып чугаала. Иорданны кежип, ханаан черже кире бергеш, 11бодуңарга хоргадал-хоорайлардан тодарадып алыңар. Бир кижини эндеп каан кижи ол хоорайларже дезе берип шыдаар болзун+. 12Өлүрүкчү кижиге ол хоорайлар өлүрткен кижиниң өжээнин негээн төрелинден хоргадаар чер болур; өлүрүкчү кижи ниитилел мурнунга шииттирбээн шаанда, өлбес ужурлуг. 13Силерниң аңгылап берип турарыңар хоргадал-хоорайларның саны алды болур ужурлуг. 14Иорданның чөөн талазынга үш хоорайдан, ханаан черге база үш хоорайдан аңгылап калыңар – хоргадал-хоорайларыңар ол болзун. 15Шак ол алды хоорай израильчилерге-даа, силерниң араңарда доктаамал азы түр када чурттап турар даштыкы кижиге-даа хоргадал-хоорайлар болзун, бир-ле кижини эндеп каан кижи ынаар дезе берзин.

16Бир эвес кандыг-бир кижи өске-бир кижини демир эт-херексел-биле согарга, демгизи өлүп калган болза, сопкан кижи – өлүрүкчү-дүр, ону өлүрүп каар ужурлуг. 17Кижини өлүр соп каап болур дашты кандыг-бир кижи холунга туткаш, өске-бир кижини согарга, демгизи өлүп калган болза, сопкан кижи – өлүрүкчү-дүр, ону өлүрүп каар ужурлуг. 18Кижини өлүр соп каап болур ыяш эт-херекселди кандыг-бир кижи холунга туткаш, өске-бир кижини согарга, демгизи өлүп калган болза, сопкан кижи – өлүрүкчү-дүр, ону өлүрүп каар ужурлуг. 19Өлүрткен кижи дээш өжээн негекчизи өлүрүкчүге таваржы бергеш, ону өлүрүп каап болур. 20Бир эвес кандыг-бир кижи өске-бир кижини көөр хөңнү чогундан идиптерге азы олче сагыштыы-биле бир чүве октаптарга, демгизи өлүп калган болза, 21азы өжээргээш, өске-бир кижини холу-биле шанчыптарга, демгизи өлүп калган болза, халдаашкын кылган кижи – өлүрүкчү-дүр, ону өлүрүп каар ужурлуг. Өлүрткен кижи дээш өжээн негекчизи өлүрүкчүге таваржы бергеш, ону өлүрүп каап болур.

22А бир эвес кандыг-бир кижи өске-бир кижини душ бооп, өжээннешпейн идиптерге, азы олче эндег болуп бир чүве октаптарга+, 23азы эскербээни өске-бир кижиже кижини өлүр соп каап болур даш октаптарга, демгизи өлүп калган дижик. А ол кижи өлген кижиниң дайзыны турбаан база аңаа бак чүве күзевээн болза, 24ниитилел өлүрүкчү кижи биле өжээн негекчизиниң аразында херекти бо дүрүмнер ёзугаар үзе шиитпирлээр ужурлуг. 25Ниитилел душ бооп кижи өлүрген кижини өжээн негекчизиниң холундан камгалап, ооң мурнунда аңаа турганы хоргадал-хоорайже дедир чорудуптар ужурлуг. Ол кижи ыдыктыг олива үзү-биле шилип чагган дээди бараалгакчының өлүмүнге чедир ол хоорайга артып калзын+. 26Бир эвес өлүрүкчү кижи бодунуң чурттап турары хоргадал-хоорайның кызыгаарындан ооң бетинде үне бээрге, 27өжээн негекчизи ол кижини хоргадал-хоорайның даштынга тудуп алгаш, өлүрүп каан болза, ону өлүрген дээш буруудавас. 28Чүге дээрге өлүрүкчү дээди бараалгакчының өлүмүнге чедир бодунуң хоргадал-хоорайынга артып каар ужурлуг турган; а дээди бараалгакчы өлген соонда, ол кижи бодунуң ээлел черинче ээп кээп болур. 29Ол бүгү силерге салгалдан салгал дамчып, чурттап турар шупту черлериңерге доктаадып каан дүрүм-хоойлу болзун.

30Кандыг-даа өлүрүкчү кижини элээн каш херечиниң сөзүн ёзугаар өлүрүп каар ужурлуг. А чүгле чаңгыс херечи бар болза, ол кижини өлүрүп шиидип болбас+.

31Кижи өлүрген дээш буруулуг кижиниң амы-тынының садыызы кылдыр төлевир албаңар, ол кижини өлүрүп каар ужурлуг+. 32Бир эвес хоргадал-хоорайже дезип чоруй барган кижи бодунуң черинче чаныксай бээр болза, дээди бараалгакчы өлбээнде, аңаа чөпшээрел бербеңер, ол дээш төлевир албаңар. 33Чурттап турар чериңерни ооң-биле бужартатпаңар; төгүлген хан черни бужартадып каар болгай+, ол чер аңаа төгүлген хандан чүгле өлүрүкчү кижиниң ханы-биле арыглаттынар+. 34Чурттап турарыңар, Мээң ында турарым черни арыг эвес кылбаңар+: Мен – Дээрги-Чаяакчы, израиль чоннуң аразында чурттап турар мен!»

36

Салпаадтың кыстарының хувааглыг чери

(Сан. 27:1-7; Иис. 17:3-6)

36^1Галаадтың төрел бөлүүнүң баштыңчылары (Галаад – Махирниң оглу, Махир – Манассияның оглу, а Манассия – Иосифтиң оглу) Моисейге база израиль чоннуң аймактарының баштыңнарынга чедип келгеш, 2мынча дээннер: «Дээрги-Чаяакчы бистиң дээргивиске черни израиль чонга төлге даштары октааш, үлеп-хуваарын дужааган болгай. Дээрги-Чаяакчы бистиң акывыс Салпаадтың хувааглыг черин ооң кыстарынга дамчыдып бээрин база дужааган болгай. 3А ол кыстар израиль чоннуң өске-бир аймаандан үнген эрлер-биле өгленчип алган дижик. Ынчан ол кыстарның хувааглыг чери ада-өгбевистен биске дамчып келген черден казыттынып, өске аймактың черинге каттыжа бээр-дир, биске айтып берген хувааглыг чер кызырлыр-дыр. 4Кажан израиль чонга Хосталга чылы кээрге+, Салпаадтың кыстарының хувааглыг черин оларның ашакка барганы аймак шуут-ла ээлеп аар-дыр, ада-өгбевистен биске дамчып келген черден оларның чери казыттына бээр-дир».

5Моисей израиль чонга Дээрги-Чаяакчының берген айтыышкынын дамчыдып чугаалаан: «Иосифтиң үре-салгалының аймаа шынын чугаалап тур. 6Салпаадтың кыстарынга хамаарыштыр Дээрги-Чаяакчының айтыышкыны бо-дур. Олар боттарының эки деп көрген кижизи-биле өгленчип ап болур, ынчалза-даа чүгле ада-өгбезиниң аймаанга хамааржыр төрел бөлүктүң эр улузу-биле өгленчип алзыннар. 7Израиль чонга хамааржыр хувааглыг чер бир аймактан өске аймакче шилчивезин, израиль кижи бүрүзү бодунуң ада-өгбезиниң аймаанга хамааржыр черни кадагалап арттырар ужурлуг+. 8Израиль аймактарда бодунуң ачазының хувааглыг черин салгап алган кыс кижи бүрүзү ачазының аймаанда төрел бөлүкке хамааржыр эр кижи-биле өгленчип алыр ужурлуг+, ынчан израиль кижи бүрүзү бодунуң ада-өгбезиниң хувааглыг черин салгап алыр 9база хувааглыг чер бир аймактан өске аймакче шилчивес. Израиль чоннуң аймак бүрүзү бодунуң хувааглыг черин кадагалап арттырар ужурлуг».

10Салпаадтың кыстары Дээрги-Чаяакчы Моисейге канчаар дужааганыл, ынчаар күүсеткен. 11Салпаадтың кыстары: Махла, Тирца, Хогла, Милка болгаш Ноа олар ачазының ха-дуңмазының оолдары-биле өгленчип алган. 12Олар Иосифтиң оглу Манассияның аймаанда бир төрел бөлүктүң эр улузунга барып алган болгаш, оларның хувааглыг чери ачазының аймаанга хамааржып артып калган.

13Дээрги-Чаяакчының израиль чонга Моисейни дамчыштыр Моавтың ховуларынга, Иордан хемниң кыдыынга, Иерихон хоорайның дужунга берген айтыышкыннары болгаш дүрүмнери ол-дур.

* 3:28 Өске бурунгу сөзүглелде 8300 деп бижээн.

* 3:47 Ыдыктыг черге ажыглап турган шекелдиң деңзизи өске черлерге ажыглаар шекелден ылгалдыг турган чадавас, ынчангаш мында ооң деңзизин тодарадып турар.

* 5:18 Азы: «Човалаң халдадыр суг» азы «Шенээшкин суу».

* 6:2 Назорей – бо еврей сөс «аңгылаткан» азы «бараалгаткан» деп уткалыг.

* 6:7, 9 Демдек – назорей кижиниң бажының узун дүгү.

* 7:13, 14 Чижеглеп алырга, мөңгүн тавак – 1,4 хире килограммга, мөңгүн хува аяк – 750 хире граммга, а алдын дагыл – 110 хире граммга дең.

* 8:4 Чырыткы миндаль ыяшка дөмей (Хост. 25:31-40 көр).

* 9:16 Өске бурунгу сөзүглелде «хүндүс» деп сөс таварышпайн турар.

* 11:3 Тавера – «кывыышкын» дээн уткалыг сөс.

* 11:28 Азы: «Моисейниң дузалакчызы, ооң шилип алган улузунуң бирээзи».

* 11:32 Он хомер 2000 литр ажыг ишкир.

* 11:34 Киброт-Гаттаава – «Алыксак-чиксек чоруктуң чевеглери» дээн уткалыг ат.

* 13:17 Осия – «камгалаар» дээн уткалыг, Иисус – «Дээрги-Чаяакчы камгалаар» дээн уткалыг.

* 13:23 Энак деп сөс «моюн» дээн уткалыг. «Энактың үре-салгалы» дээрге узун моюннуг азы кайгамчык улуг мага-боттуг улусту ойзу адааны ол бооп чадавас (Ы. х. к. 1:28; 2:10; 9:2; Иис. 11:21-22 көр).

* 13:24 Эшкол – «виноград салбаа» дээн уткалыг ат.

* 17:2 Даянгыыш – кижиниң ат-алдарын, эрге-чагыргазын көргүзүп турар.

* 18:10 Азы: «Ол бүгүнү аажок ыдыктыг чүүлдер дег кылдыр чиир силер».

* 20:13 Мерива – «Алгыш-кырыш» дээн уткалыг ат (Хост. 17:7 көр).

* 20:17 Хаан Оруу – мурнуу чүкте Акаба мугулдурдан соңгу чүкте Дамаск хоорайга чедире бээр кол орук.

* 21:3 Хорма – «Бүрүнү-биле узуткаан» дээн уткалыг ат (Башт. 1:17 көр).

* 21:16 Беэр – «кудук» дээн уткалыг сөс.

* 23:10 Азы: «Мээң үре-салгалым».

* 23:14 Азы: «Доскуулчулар шөлчүгежи».

* 24:7 Агаг – Израиль чон-биле үргүлчү адааннажып турган амалик чоннуң хааны Агаг бооп чадавас (1 Хаан. 15:8 көр).

* 24:17 Еврей сөзүглелде бо домактың утказы эки билдинмес. «Сифтиң үре-салгалы» деп сөстерниң болгу дег утказы мындыг: «Шупту көшкүн чоннар».

* 24:24 Китт чон – израильчилер ол үеде Чер ортузу далайның ортулуктары биле чартык ортулуктарының чурттакчыларын ынчаар адап турган (Э. д. 10:4 көр).

* 27:18 «Эрес-дидим» деп сөстерниң болгу дег өске утказы мындыг: «Бурганның Сүлдезинге бүргеткен».

* 27:21 Урим – Дээрги-Чаяакчының күзел-соруун тодарадырда, Бурганның бараалгакчыларының ажыглап турган херексели (Хост. 28:30 көр).

* 31:52 Чижеглеп алырга, 170 килограмм хире деңзилиг.

* 33:3 Эрес-дидими-биле – дорт очулдурарга, «бедик хол-биле» дээн. Болгу дег өске утказы мындыг: «Бурганның күчү-күштүг холунуң адаа-биле».

* 34:11 Киннерет хөл – ол ышкаш Геннисарет хөл азы Галилея хөлү деп адап турар.

* 35:4 Өске бурунгу сөзүглелде «2000 кыры дурту» деп бижээн.

+ 1:1 Хост. 19:1

+ 1:1 Хост. 25:22

+ 1:2-3 Хост. 30:12-14; 38:26; Сан. 26:2; 2 Хаан. 24:1; 1 Чыл. 21:2

+ 1:5 Сан. 7:30
+ 1:6 Сан. 7:36
+ 1:7 Хост. 6:23; Руф 4:20; 1 Чыл. 2:10
+ 1:8 Сан. 7:18
+ 1:9 Сан. 7:24
+ 1:10 Сан. 7:48
+ 1:11 Сан. 7:60
+ 1:12 Сан. 7:66
+ 1:13 Сан. 7:72
+ 1:14 Сан. 7:42
+ 1:15 Сан. 7:78
+ 1:21 Сан. 26:7
+ 1:23 Сан. 26:14
+ 1:25 Сан. 26:18
+ 1:27 Сан. 26:22
+ 1:29 Сан. 26:25
+ 1:31 Сан. 1:27
+ 1:33 Сан. 26:37
+ 1:35 Сан. 26:34
+ 1:37 Сан. 26:41
+ 1:39 Сан. 26:43
+ 1:41 Сан. 26:47
+ 1:43 Сан. 26:50
+ 1:46 Хост. 38:26; Сан. 26:51
+ 1:53 Сан. 8:19; 16:46; 18:5
+ 1:53 1 Чыл. 9:27
+ 2:3 Сан. 1:7
+ 2:9 Сан. 10:14
+ 2:16 Сан. 10:18-20
+ 2:17 Сан. 10:17, 21
+ 2:24 Сан. 10:22-24
+ 2:31 Сан. 10:25-27
+ 2:32 Хост. 38:26; Сан. 1:46; 26:51
+ 2:33 Сан. 1:47-53
+ 3:2-3 Хост. 6:23
+ 3:4 Лев. 10:2
+ 3:4 1 Чыл. 24:2
+ 3:6 Сан. 18:2
+ 3:9 Сан. 8:19; 18:6
+ 3:10 Сан. 16:40; 2 Чыл. 26:18
+ 3:13 Хост. 13:2, 11-16
+ 3:17 Э. д. 46:11; Хост. 6:16-19; 10:2
+ 3:18 1 Чыл. 6:17; 23:7
+ 3:19 1 Чыл. 6:2, 18; 23:12
+ 3:20 1 Чыл. 6:19; 23:21
+ 3:23 Сан. 1:53
+ 3:25 Сан. 4:24-26
+ 3:27 1 Чыл. 26:23
+ 3:31 Сан. 4:4, 15
+ 3:32 Сан. 4:16
+ 3:36 Сан. 4:31-32
+ 3:39 Сан. 26:62
+ 3:47 Хост. 13:13; Сан. 18:15-16
+ 3:47 Хост. 30:13
+ 4:3 Сан. 8:24-25; 1 Чыл. 23:3,
+ 4:6 Хост. 25:5
+ 4:15 2 Хаан. 6:6-7; 1 Чыл. 13:9-10
+ 4:16 Сан. 3:32
+ 4:20 1 Хаан. 6:19
+ 4:24 Сан. 3:25-26
+ 4:31 Сан. 3:36-37
+ 5:2 Лев. 13:3
+ 5:2 Лев. 15:2
+ 5:2 Лев. 13:46
+ 5:3 Лев. 15:31
+ 5:6 Лев. 6:2-3
+ 5:7 Лев. 5:5; 6:5
+ 5:13 Хост. 20:14; Лев. 18:20
+ 5:15 Лев. 5:11
+ 5:22 Ыд. ыр. 108:18
+ 6:2 Башт. 13:5; Ам. 2:11-12
+ 6:5 Иез. 44:20
+ 6:6 Лев. 21:11
+ 6:10 Лев. 1:14; 5:7
+ 6:14 Лев. 3:6; 4:32
+ 6:15 Лев. 2:4
+ 6:19 Хост. 29:23-24
+ 6:20 Лев. 7:31
+ 6:23 Лев. 9:23; Ы. х. к. 21:5; 1 Чыл. 23:13
+ 6:24 Ыд. ыр. 120:8; 133:3

+ 6:25 Ыд. ыр. 4:7; 30:17; 66:2; 79:4, 20; 118:135

+ 7:1 Хост. 40:17
+ 7:1 Лев. 8:10
+ 7:7 Сан. 4:25
+ 7:8 Сан. 4:31
+ 7:9 Сан. 3:31
+ 7:12 Хост. 6:23; Сан. 1:7
+ 7:14 Хост. 30:34-35
+ 7:15 Лев. 1:2-3
+ 7:16 Лев. 4:23-24
+ 7:17 Лев. 3:1
+ 7:18 Сан. 1:8
+ 7:24 Сан. 1:9
+ 7:30 Сан. 1:5
+ 7:36 Сан. 1:6
+ 7:42 Сан. 1:14
+ 7:48 Сан. 1:10; 1 Чыл. 7:26-27
+ 7:54 Сан. 1:10
+ 7:60 Сан. 1:11
+ 7:66 Сан. 1:12
+ 7:72 Сан. 1:13
+ 7:78 Сан. 1:15
+ 7:89 Хост. 25:22
+ 8:7 Сан. 19:9, 17
+ 8:8 Лев. 2:1
+ 8:14 Сан. 3:45
+ 8:16 Хост. 13:2, 11-16
+ 8:19 Сан. 3:9
+ 8:19 Сан. 1:53
+ 8:24 Сан. 4:3; 1 Чыл. 23:24,
+ 9:2 Хост. 12:1; Лев. 23:5
+ 9:6 Лев. 21:1; Сан. 5:2
+ 9:11 Хост. 12:6; 2 Чыл. 30:2
+ 9:12 Хост. 12:46; Ин. 19:36
+ 9:14 Хост. 12:48-49
+ 9:15 Хост. 13:21; 40:17
+ 9:17 Хост. 40:36
+ 10:3 Иоил 2:15
+ 10:5 Сан. 2:3-9
+ 10:6 Сан. 2:10-16
+ 10:8 1 Чыл. 15:24
+ 10:9 Сан. 31:6; 2 Чыл. 13:12,
+ 10:10 Сан. 29:1; Ыд. ыр. 80:4
+ 10:10 Сан. 28:11-15
+ 10:12 Э. д. 21:21
+ 10:14 Сан. 2:9
+ 10:14 Сан. 1:7-9
+ 10:17 Сан. 2:17
+ 10:18 Сан. 2:10-16
+ 10:21 Сан. 4:4-15; 7:9
+ 10:22 Сан. 2:18-24
+ 10:25 Сан. 2:25-31
+ 10:29 Хост. 2:18
+ 10:29 Э. д. 12:7
+ 10:29 Э. д. 32:12
+ 10:32 Башт. 1:16
+ 10:34 Хост. 13:21
+ 10:35 Ыд. ыр. 67:2; Иса. 33:10
+ 11:1 Лев. 10:2; Сан. 16:35
+ 11:2 Иак. 5:16
+ 11:4 Хост. 12:38
+ 11:4 1 Кор. 10:6
+ 11:6 Сан. 21:5
+ 11:8-9 Хост. 16:13, 15-31
+ 11:14 Хост. 18:18; Ы. х. к. 1:9
+ 11:15 Иона 4:3
+ 11:16 Хост. 24:1; Ы. х. к. 1:15
+ 11:17 4 Хаан. 2:9; Неем. 9:20
+ 11:18 Хост. 19:10
+ 11:21 Хост. 12:37
+ 11:23 Иса. 50:2; 59:1
+ 11:23 Сан. 23:19; Иез. 12:25
+ 11:31 Хост. 16:13
+ 11:35 Сан. 33:17
+ 12:6 Э. д. 46:2; Дан. 8:2
+ 12:7 Евр. 3:2,
+ 12:8 Хост. 33:11
+ 12:8 Хост. 33:19
+ 12:10 Лев. 13:3
+ 12:14 Лев. 13:46; Сан. 5:2
+ 13:1 Сан. 10:12; Э. д. 21:21
+ 13:3 Иис. 3:12
+ 13:4 Сан. 32:8; Ы. х. к. 1:22
+ 13:7 Сан. 13:31
+ 13:17 Сан. 11:28; 14:6
+ 13:23 Иис. 15:14; Башт. 1:10
+ 13:23 Ыд. ыр. 77:12, 43; Иса. 19:11; 30:4
+ 13:24 Сан. 32:9; Ы. х. к. 1:24-25
+ 13:30 Хост. 17:8

+ 13:31 Сан. 13:7; 14:6; 26:65; 32:12; 34:19; Ы. х. к. 1:36; Иис. 14:6-15; 15:13-19; Башт. 1:12-15; 1 Чыл. 2:9,

+ 13:32 Иис. 14:8
+ 13:33 Иез. 36:12
+ 13:34 Э. д. 6:4
+ 13:34 Иса. 40:22
+ 14:2 Хост. 16:3; Сан. 20:3
+ 14:4 Неем. 9:17
+ 14:5 Сан. 16:4, 22, 45; 20:6; Иис. 7:6
+ 14:6 Хост. 24:13; Сан. 11:28
+ 14:6 Сан. 13:31
+ 14:6 Мк. 14:63; Аж.-ч. 14:14
+ 14:9 Рим. 8:31
+ 14:10 Хост. 17:4
+ 14:12 Хост. 32:10
+ 14:14 Хост. 15:14-15
+ 14:16 Ы. х. к. 9:28
+ 14:17-18 Хост. 34:6
+ 14:17-18 Хост. 20:5; Ы. х. к. 5:9

+ 14:21 Ыд. ыр. 71:19; Иса. 6:3; 11:9; Авв. 2:14

+ 14:23 Ы. х. к. 12:9-10; Ыд. ыр. 94:11
+ 14:24 Сан. 13:30; 14:6
+ 14:24 Иис. 14:10
+ 14:29 Евр. 3:17
+ 14:29 Сан. 1:2-3
+ 14:30 Сан. 26:64-65
+ 14:33 Ы. х. к. 1:3; 8:2
+ 14:34 Иез. 4:5-6
+ 14:38 Сан. 26:65
+ 14:43 Сан. 13:30
+ 14:45 Сан. 21:3; Башт. 1:17
+ 15:3 Хост. 29:18
+ 15:3 Лев. 1:2-3
+ 15:3 Лев. 22:21
+ 15:3 Хост. 23:14
+ 15:8 Лев. 3:1
+ 15:10 Лев. 1:9

+ 15:15 Хост. 12:49; Лев. 19:34; 24:22; Ы. х. к. 10:19

+ 15:19 Иис. 5:11-12
+ 15:22 Лев. 4:2, 27; 5:15
+ 15:24 Лев. 4:13
+ 15:27 Лев. 4:27-28
+ 15:29 Сан. 15:15
+ 15:30 Евр. 10:26
+ 15:32 Хост. 35:3
+ 15:34 Лев. 24:12
+ 15:35 Хост. 31:14
+ 15:35 Лев. 24:14-16
+ 15:38 Ы. х. к. 22:12; Мф. 23:5
+ 15:40 Лев. 11:44
+ 15:41 Лев. 22:33
+ 16:1 Хост. 6:16,
+ 16:3 Хост. 19:6
+ 16:4 Сан. 14:5
+ 16:5 2 Тим. 2:19
+ 16:7 Лев. 10:1
+ 16:9 Сан. 8:14
+ 16:11 Хост. 16:7-8
+ 16:13 Хост. 2:14
+ 16:15 1 Хаан. 12:3
+ 16:21 Хост. 33:5
+ 16:22 Сан. 14:5

+ 16:22 Сан. 27:16; Иов 12:10; Эккл. 12:7; Зах. 12:1; Аж.-ч. 17:28

+ 16:22 Э. д. 18:23
+ 16:26 2 Тим. 2:19
+ 16:29 3 Хаан. 22:28
+ 16:30 Ыд. ыр. 54:16
+ 16:33 У. ч. 1:12
+ 16:35 Лев. 10:2; Сан. 11:1
+ 16:40 Сан. 3:10; 2 Чыл. 26:18
+ 16:45 Хост. 33:5
+ 16:45 Сан. 14:5
+ 16:46 Лев. 16:12
+ 16:46 Сан. 1:53
+ 16:48 Сан. 25:8; 2 Хаан. 24:25
+ 17:4 Хост. 25:22
+ 17:8 Евр. 9:4
+ 18:1 Хост. 28:38
+ 18:2 Сан. 3:6-10
+ 18:5 Сан. 1:53
+ 18:7 Хост. 26:31; Лев. 16:2
+ 18:7 Сан. 1:51
+ 18:8 Лев. 7:32; Сан. 5:9
+ 18:8 Хост. 29:28
+ 18:11 Лев. 22:2, 11-13
+ 18:12 Ы. х. к. 18:4
+ 18:13 Хост. 23:19
+ 18:14 Лев. 27:21,
+ 18:15 Хост. 13:2, 11-16; Сан. 3:46-47
+ 18:16 Хост. 30:13
+ 18:17 Хост. 13:2, 11-16
+ 18:18 Хост. 29:26-28
+ 18:19 Лев. 2:13; 2 Чыл. 13:5

+ 18:20 Ы. х. к. 10:9; 12:12; 14:27; 18:1-2; Иис. 13:33; 14:3; 18:7; Иез. 44:28

+ 18:21 Лев. 27:30; Ы. х. к. 14:22
+ 18:26 Неем. 10:38
+ 19:2 Ы. х. к. 21:3; 1 Хаан. 6:7
+ 19:4 Лев. 4:16-17
+ 19:5 Хост. 29:14; Лев. 4:11-12; 9:11
+ 19:6 Хост. 12:22
+ 19:6 Лев. 14:4
+ 19:7 Лев. 11:25
+ 19:9 Сан. 8:7
+ 19:10 Лев. 11:25
+ 19:12 Сан. 31:19
+ 19:13 Лев. 15:31
+ 19:15 Лев. 11:32
+ 19:18 Хост. 12:22
+ 19:19 Лев. 11:25
+ 19:20 Лев. 15:31
+ 19:22 Агг. 2:13
+ 20:1 Хост. 15:20
+ 20:2 Хост. 17:1-7
+ 20:3 Хост. 16:3; Сан. 14:2
+ 20:6 Сан. 14:5
+ 20:10 Ыд. ыр. 105:33
+ 20:12 Сан. 27:14; Ы. х. к. 31:2
+ 20:14 Э. д. 25:24-26; Ы. х. к. 2:4
+ 20:15 Э. д. 46:6-7
+ 20:15 Хост. 1:11
+ 20:16 Хост. 2:23; 3:7
+ 20:16 Хост. 14:19
+ 20:17 Сан. 21:22; Ы. х. к. 2:27
+ 20:19 Ы. х. к. 2:28
+ 20:21 Башт. 11:16-17
+ 20:22 Сан. 33:37
+ 20:24 Сан. 20:12
+ 20:26 Хост. 28:2; 29:29
+ 20:28 Сан. 33:38-39; Ы. х. к. 10:6
+ 20:29 Ы. х. к. 34:8
+ 21:1 Сан. 33:40

+ 21:2 Лев. 27:29; Ы. х. к. 7:2; Башт. 11:30-31

+ 21:2 Э. д. 28:20
+ 21:4 Башт. 11:18
+ 21:5 Сан. 11:4-6, 20
+ 21:9 4 Хаан. 18:4; Ин. 3:14
+ 21:10 Сан. 33:43
+ 21:11 Сан. 33:44
+ 21:12 Ы. х. к. 2:13
+ 21:13 Сан. 22:36
+ 21:13 Башт. 11:18
+ 21:15 Ы. х. к. 2:9, 29; Иса. 15:1
+ 21:22 Сан. 20:17, 19
+ 21:24 Ы. х. к. 3:16; Иис. 12:2; Башт. 11:13
+ 21:28 Иер. 48:45-46

+ 21:29 Башт. 11:24; Руф 1:15; 3 Хаан. 11:7; 4 Хаан. 23:13; Иер. 48:7

+ 21:30 Сан. 32:3; Иис. 13:17; Иса. 15:2; Иер. 48:18

+ 21:30 1 Чыл. 19:7; Иса. 15:2

+ 21:32 Сан. 32:1; Иис. 13:25; 2 Хаан. 24:5; Иер. 48:32

+ 21:33 Иис. 13:12
+ 21:34 Ы. х. к. 3:1-2
+ 22:2-4 Башт. 11:25
+ 22:2-4 Хост. 15:15
+ 22:2-4 Иов 40:10
+ 22:5 Ы. х. к. 23:4
+ 22:6 Иис. 24:9; Неем. 13:2; Мих. 6:5
+ 22:18 3 Хаан. 13:8
+ 22:18 3 Хаан. 22:14
+ 22:23 Иис. 5:13
+ 22:36 Сан. 21:13, 15
+ 22:38 Ам. 3:8
+ 23:1 Иов 42:8; 1 Чыл. 15:26
+ 23:8 У. ч. 26:2
+ 23:9 Ы. х. к. 33:28
+ 23:9 Хост. 33:16
+ 23:10 Э. д. 13:16
+ 23:19 Ос. 11:9

+ 23:19 1 Хаан. 15:29; 2 Тим. 2:13; Тит. 1:1-2

+ 23:19 Мал. 3:6
+ 23:22 Сан. 24:8
+ 23:23 Ыд. ыр. 43:1
+ 23:24 Э. д. 49:9,

+ 24:2 Сан. 11:25; Башт. 3:10; 1 Хаан. 10:10; 16:13; 19:20; 2 Чыл. 15:1; 20:14; 24:20

+ 24:8 Сан. 23:22
+ 24:9 Э. д. 49:9
+ 24:9 Э. д. 12:3; 27:29
+ 24:10 Ы. х. к. 23:5
+ 24:17 Мф. 2:2; Ажыд. 22:16
+ 24:17 Э. д. 49:10
+ 24:17 Иер. 48:45
+ 24:18 2 Хаан. 8:14
+ 24:20 Э. д. 36:12; Хост. 17:8

+ 24:21 Э. д. 15:19; Башт. 1:16; 4:11; 5:24; 1 Хаан. 15:6; 27:10; 30:29; 1 Чыл. 2:55; 21:28-29

+ 24:21 Иер. 49:16
+ 24:24 Дан. 11:30
+ 24:24 Э. д. 10:21,
+ 25:1 Сан. 33:49; Иис. 2:1; 3:1
+ 25:2 Хост. 34:15

+ 25:3 Сан. 31:16; Иис. 22:17; Ыд. ыр. 105:28-29; Ос. 9:10

+ 25:4 Ы. х. к. 4:3; 21:22
+ 25:7 Хост. 6:25
+ 25:8 Ыд. ыр. 105:30
+ 25:8 Сан. 16:48; 2 Хаан. 24:25

+ 25:12 Иса. 54:10; Иез. 34:25; 37:26; Ос. 2:18

+ 25:13 1 Чыл. 6:4-15
+ 25:15 Сан. 31:8
+ 25:17 Сан. 31:2, 7

+ 26:2 Хост. 30:12-14; 38:26; Сан. 1:2, 3; 2 Хаан. 24:1; 1 Чыл. 21:2

+ 26:5 Хост. 6:14; 1 Чыл. 5:1-3
+ 26:6 Э. д. 46:8-9
+ 26:7 Сан. 1:21
+ 26:9 Сан. 16:1-2
+ 26:10 Сан. 16:31-35
+ 26:11 Хост. 6:24
+ 26:12 Э. д. 46:10; Хост. 6:15; 1 Чыл. 4:24
+ 26:14 Сан. 1:23
+ 26:15 Э. д. 46:16
+ 26:18 Сан. 1:25
+ 26:19-20 Э. д. 38:1-30; 46:12; 1 Чыл. 2:3-5
+ 26:22 Сан. 1:27
+ 26:23 Э. д. 46:13; 1 Чыл. 7:1
+ 26:25 Сан. 1:29
+ 26:26 Э. д. 46:14
+ 26:27 Сан. 1:31
+ 26:28 Э. д. 46:20
+ 26:29 1 Чыл. 7:14-19
+ 26:33 Сан. 27:1-7
+ 26:34 Сан. 1:35
+ 26:35 1 Чыл. 7:20-27
+ 26:37 Сан. 1:33
+ 26:38 Э. д. 46:21; 1 Чыл. 7:6-12; 8:1-5
+ 26:41 Сан. 1:37
+ 26:42 Э. д. 46:23
+ 26:43 Сан. 1:39
+ 26:44 Э. д. 46:17; 1 Чыл. 7:30-40
+ 26:47 Сан. 1:41
+ 26:48 Э. д. 46:24; 1 Чыл. 7:13
+ 26:50 Сан. 1:43
+ 26:51 Сан. 1:46
+ 26:53 Иис. 11:23
+ 26:54 Сан. 33:54
+ 26:60 Хост. 6:23-25
+ 26:61 Лев. 10:2
+ 26:62 Сан. 3:39
+ 26:65 Сан. 14:28-30
+ 27:1 Сан. 26:33; Иис. 17:3-4
+ 27:3 Сан. 16:1-35, 49
+ 27:4 Иов 42:15
+ 27:11 Руф 4:3-6; Иер. 32:6-9
+ 27:12 Ы. х. к. 3:27; 32:49
+ 27:13 Сан. 20:24
+ 27:14 Сан. 20:12-13
+ 27:16 Сан. 16:22

+ 27:17 3 Хаан. 22:17; Иез. 34:5; Зах. 10:2; Мф. 9:36; Мк. 6:34

+ 27:18 Хост. 24:13
+ 27:19 Ы. х. к. 3:28; 31:14
+ 27:20 Иис. 1:16-18
+ 28:2 Лев. 3:11; 21:6
+ 28:2 Лев. 1:9
+ 28:10 Иез. 46:4-5
+ 28:11 Сан. 10:10
+ 28:16 Хост. 12:1-13
+ 28:17 Хост. 23:15
+ 29:1 Лев. 23:23-25
+ 29:7 Лев. 16:29-31; 23:27-32
+ 29:12 Эзра 3:4
+ 29:39 Лев. 7:16

+ 30:3 Лев. 5:4; Ы. х. к. 23:21; Ыд. ыр. 49:14; Эккл. 5:3

+ 31:2 Сан. 25:17
+ 31:6 Сан. 10:9
+ 31:8 Сан. 25:15; Иис. 13:21
+ 31:15 1 Хаан. 15:3
+ 31:16 Сан. 25:1-5
+ 31:17 Башт. 21:11
+ 31:18 Ы. х. к. 21:10-14
+ 31:19 Сан. 19:12, 22
+ 31:24 Лев. 11:25; Сан. 19:10
+ 31:27 Иис. 22:8; 1 Хаан. 30:24
+ 31:50 Хост. 30:12
+ 31:53 Ы. х. к. 20:14
+ 31:54 Хост. 30:16
+ 32:1 Сан. 21:32
+ 32:4 Сан. 21:24, 35
+ 32:8 Сан. 13:3-4, 21-33
+ 32:10 Ы. х. к. 1:34-36
+ 32:11 Сан. 14:29
+ 32:12 Сан. 14:6
+ 32:13 Сан. 14:33-35
+ 32:17 Иис. 4:12-13
+ 32:18 Иис. 22:4
+ 32:19 Иис. 13:8
+ 32:39 Э. д. 50:23; 1 Чыл. 7:14-15
+ 32:40 Иис. 13:31; 17:1

+ 32:41 Ы. х. к. 3:14-15; 3 Хаан. 4:13; 1 Чыл. 2:21-23

+ 33:3 Хост. 14:8
+ 33:4 Хост. 12:12,
+ 33:5 Хост. 12:37
+ 33:6 Хост. 13:20
+ 33:7 Хост. 14:2
+ 33:8 Хост. 15:22-23
+ 33:9 Хост. 15:27
+ 33:11 Хост. 16:1
+ 33:14 Хост. 17:1
+ 33:15 Хост. 19:2
+ 33:16 Сан. 11:34
+ 33:17 Сан. 11:35
+ 33:31 Ы. х. к. 10:6
+ 33:33 Ы. х. к. 10:7
+ 33:35 Ы. х. к. 2:8
+ 33:36 Сан. 20:1; 27:14
+ 33:37 Сан. 20:22
+ 33:38 Сан. 20:28; Ы. х. к. 10:6
+ 33:40 Сан. 21:1
+ 33:43 Сан. 21:10
+ 33:44 Сан. 21:11
+ 33:47 Ы. х. к. 32:49
+ 33:48 Сан. 22:1
+ 33:49 Сан. 25:1
+ 33:52 Хост. 23:24; Ы. х. к. 7:5
+ 33:54 Сан. 26:54
+ 34:3 Иис. 15:1-4
+ 34:7 Сан. 33:37-39
+ 34:8 4 Хаан. 14:25
+ 34:11 4 Хаан. 23:33; Иер. 39:5

+ 34:12 Э. д. 15:18; Хост. 23:31; Ы. х. к. 11:24; Иис. 1:4

+ 34:17 Иис. 14:1; 19:51
+ 34:19 Сан. 14:6
+ 35:6 Ы. х. к. 4:41-43; Иис. 20:7-8
+ 35:11 Хост. 21:13
+ 35:22 Хост. 21:13
+ 35:25 Хост. 29:7
+ 35:30 Ы. х. к. 17:6; 19:15
+ 35:31 Э. д. 8:22; Хост. 21:12,
+ 35:33 Ыд. ыр. 105:38
+ 35:33 Э. д. 9:6
+ 35:34 Лев. 18:25
+ 36:4 Лев. 25:10
+ 36:7 3 Хаан. 21:1-16; Иез. 45:9; 46:18
+ 36:8 1 Чыл. 23:22

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TVN

Тайылбырлыг Словарь

Тайылбырлыг Словарь

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. Ө

13. П

14. Р

15. С

16. Т

17. У

18. Ү

19. Ф

20. Х

21. Ч

22. Ш

23. Ы

24. Э

Авраам – еврей чоннуң үндезилекчи өгбези, Бурганга бүзүрээриниң үлегер-чижээ. Дээрги-Чаяакчы ооң адын солуваанда, Аврам деп аттыг турган. Дээрги-Чаяакчы ооң-биле тускай чагыг-керээ чарган (Э. д. 12–25 эгелер).

Авырал (орус. благодать) – Бурганның өршээли, ээ көрүүшкүнү, энерели, бүзүрээн кижиге чорудуп бээр күжү.

Ажыдыышкын (грек. апокалипсис, орус. откровение) – Бурганның кандыг-бир кижиге Бодунуң күзел-соруун илередип көргүзери. Бурган ажыдыышкынын янзы-бүрү аргалар-биле кылып турган – чамдыкта кижиге дорту-биле чугаалап, чамдыкта Бодунуң төлээзин чорудуп, а чамдыкта дүш азы онза көстүүшкүн таварыштыр ону көргүзүп турган.

Акталаткан кижи (орус. евнух) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке оолдарны чамдыкта чазап (азы акталап) каар турган. Шак ынчаар акталаткан эр кижилер хааннарга бо-ла бараан болур, чүге дээрге оларны хаанның кадайларынга хамаарыштыр айыыл чок деп санаар турган.

Аллилуйя – Ыдыктыг ырларда Бурганны алдаржыткан кыйгы. Дорт очулдурарга, «Дээрги-Чаяакчыны мактаңар!» дээн.

Аминь – еврей дылдан дорт очулдурарга, «ылап шын» дээн, колдуунда-ла «ындыг», «ындыг-ла болзунам» дээн уткалыг сөс.

Амыр-дыш хүнү (евр. шаббат) – еврейлерде неделяның чедиги хүнү болур, бүрүнү-биле Бурганга тураскааттынган хүн (Хост. 20:8-11; Ы. х. к. 5:12-15). Ол хүнде иудейлер синагогаже баар ужурлуг. Хүннүң-не кылыр ажылды ол хүн кылыры хоруглуг.

Аптара, ыдыктыг аптара (орус. ковчег завета) – Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын ёзугаар израильчилер тускай аптараны кылып каан. Моисей ынаар Он айтыышкын бижээн калбак даштарны суп каан, ынчангаш аптараны «Чагыг-керээниң аптаразы» деп база адап турган. Аптараның халывының кырында ийи херувим дүрзүзүн тургускан. Ол аптараны Ужуражылга майгынының (а ооң соонда Бурганның өргээзиниң) Эң ыдыктыг өрээлинге шыгжаар турган.

Арыг, арыг эвес – ыдыктыг хоойлу ёзугаар (Левит номундан көр) кижиниң мага-бодунуң чамдык байдалдары арыг эвес деп санаттынар (чижээлээрге, кеш аарыы-биле аарыыры, херээжен кижиниң ай демдээн көөрү). Ол ышкаш чамдык дириг амытаннар арыг эвес кылдыр санаттынып турган – оларны чиири база оларның сектеринге дээри хоруглуг. Арыг эвес дириг амытанга, кижиге азы черге дегген кижи арыг эвес апаар турган. Арыг эвес кижиниң Дээрги-Чаяакчыга мөгейген ёзулалдарга киржири хоруглуг.

Асия – Бичии Азияның (амгы Турция күрүнениң кезии) барыын талазында чыдар Римге чагырткан девискээр, Азия дип-биле салчап болбас.

Ашера – Ханаан чүдүлгеде кыс бурган. Хананейлер аңаа мактал-хүндү кылдыр ыдыктыг деп санаары ыяш адагаштар азы ыяштар тургузуп турган.

Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы (орус. священник) – ыдыктыг бараан болуушкун кылыр, өскээр чугаалаарга, Бурганның ыдыктыг өргээ-майгынынга өргүл кылыр база өске-даа чүдүлге ёзулалдары күүседир хүлээлгелиг кижи. Ооң кол сорулгазы – Бурган биле кижилер аразынга эптештирикчи болуру. Дээрги-Чаяакчы Левийниң аймаан Аңаа бараан болур аймак кылдыр шилип, аңгылаан соонда, Бурганның бараалгакчылары деп атты эдилээр эргени Моисейниң акызы Аароннуң эр хиндиктиг үре-салгалынга берген. Бурганның бараалгакчыларының аразында бирги черде турар, онзагай хүлээлгелерлиг база чон мурнунга улуг хүндүткелдиг бараалгакчыны дээди бараалгакчы деп адап турган. Сөөлзүредир ол дээди иудей Чөвүлелдиң база даргазы апарган. Ол тускай хептиг болур болгаш бодун онзагай арыг, үлегерлиг ап чоруур ужурлуг. Чүгле дээди бараалгакчы Ужуражылга майгынында база Бурганның өргээзинде Эң ыдыктыг өрээлче, чылда чүгле чаңгыс катап, өндүр улуг арыглаашкын хүнүнде кирер эргелиг турган (Лев. 16 эгени көр).

Баштыңнар (орус. старейшины) – Израиль чоннуң төрел бөлүктериниң эрге-чагырга туткан төлээлери. Бурганның бараалгакчылары-биле кады иудейлерниң шажынчы амыдыралын башкарып турганнар, оларның чамдыызы дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болур. Баштыңчылар деп адаар улус-биле салчап болбас.

Белдир-ыяш (орус. крест) – херектеннерни хилинчектеп, дорамчылап, бужартадыр дээш, азып шаажылаар адагаш. Рим империязынга эң аар кемниг херек үүлгеткен херектеннерни ийи шавышкак ыяшка хере шаап шаажылаары бүгү шаажылалдарның эң-не каржы болгаш хилинчектиг хевири деп санаттынар. Хөй таварылгаларда шаажылаттырганнарны белдир-ыяшка хол-будундан кадаг-биле чыпшыр кадаар турган. Иисусту белдир-ыяшка хере шаап шаажылаан соонда, ол шаажылал чепсээ Ону дамчып кээр камгалалдың ыдыктыг демдээ болу берген.

Болбаазыраңгай (орус. совершенный) – бүрүн дески, четпес чүүл, тала чок, бүрүнү-биле эки, эң дээди байдалга база эчизинге четкен боору.

Бурган (евр. Элохим, грек. Теос, орус. Бог) – бүгү-ле бар чүвениң Дээрги-Чаяакчызы, бистиң база Чаяакчывыс, амыдыралывыстың үндезин-дөзү.

Буянныг Медээ (грек. Эвангелион) – Иисус Христостуң суртаалдааны Бурганның Чагыргазының дугайында өөрүшкүлүг медээ. Буянныг Медээни христианнар сөөлзүредир Камгалакчы Иисустуң бо делегейге өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында чугаа деп билип эгелээн. Ынчангаш Христостуң амыдыралы болгаш ажыл-херээниң дугайында тоожаан дөрт номну база Буянныг Медээлер деп адаан.

Ваал – Ханаанның чурттакчыларының мөгейип турган янзы-бүрү бурганнарының ат-дужаалы. Дорт очулдурарга, «ээ» дээн.

Веелзевул – Эрги Чагыг-керээ үезинде Израильди долгандыр чурттаан чоннарның мөгейип турган бурганнарының бирээзи (4 Хаан. 1:3 көр). Иисус Христостуң үезинде еврейлер буктарның чагырыкчызы эрликти ынчаар адап эгелээн.

Галилея хөлү – Израильдиң соңгу чүгүнде чыдар бо хөл Галилея, Геннисарет, а сөөлзүредир рим чагырыкчы Тиверийге тураскааткан Тивериада хөлү деп үш аңгы аттыг. Грек сөзүглелде ол улуг эвес хөлдү колдуунда-ла далай дээр турган. Оон Иордан хем үндүр агып чыдар. Ол хөлдүң чоок-кавызынга хөй чурттакчылыг черлер турган, оларның чурттакчы чону колдуунда балык тудуп амыдырап чораан.

Давид – Христостуң төрүттүнеринге чедир бир муң хире чыл мурнунда израиль чоннуң ийиги хааны. Бурганны алгап-мактаан дыка хөй Ыдыктыг ырларның бижикчизи. Бурган Давидке ооң салгакчылары израиль чонну кезээ мөңгеде хааннаарын аазаан, ынчаарга иудейлер боттарының манап турганы камгалакчы хаан Давидтиң ук-ызыгуурундан төрүттүнер ужурлуг деп санап, ону Давидтиң Оглу деп адаар турган.

Дайынчы терге (орус. колесница) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эң күчүлүг дайынчы чепсек-херекселдиң бирээзи кылдыр санадып турган.

Дүрзү-бурган (орус. идол) – еврей чон-биле кожа чурттап чораан чоннар шуткуп-сиилбээн, чуруп каан дүрзүлер кылып алгаш, оларын «бурганнар» деп адап, мөгейип турганнар. Дээрги-Чаяакчыга шынчы эвес иудейлер база чамдыкта ынчалдыр кылып турган.

Дээди иудей Чөвүлел (грек. синедрион) – Иисус Христостуң үезинде иудей чонну башкарып турган дээди даргалар. Дээди Чөвүлелдиң кежигүннеринге Бурганның дээди бараалгакчылары, чоннуң баштыңнары база ном-хоойлу тайылбырлакчылары хамааржып болур турган.

Дээрги-Чаяакчы (евр. Яхве, грек. Кириос, орус. Господь) – Эрги Чагыг-керээде ол ат-дужаал Яхве (Иегова) деп аттың очулгазы, Бурганның ыдыктыг ады болур. Бурган Моисейни израиль чонну Египеттен үндүре берзин дээш чорудуп тура, Бодун ол ат-биле адаан. Шак ол ыдыктыг атты душ бооп бужартадырындан сезингеш, иудейлер Христостуң төрүттүнеринге чедир үеде-ле Ыдыктыг Бижилгелерни номчуп тургаш, ол атты ыыткыр чугаалавайн, ооң орнунга «адонай» азы «дээрги» деп турганнар.

Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи (грек. ангелос) – дорт очулдурарга, «айбычы» дээн уткалыг сөс. Бурганга бараан болуп турар, дээр уктуг, угаан-сарыылдыг, онзагай амытаннар. Бурган оларны дамчыштыр бүгү чүвени башкарып, кижилерге база чоннарга дузалажып турар.

Иордан хем – Израильдиң кол хеми. Ол соңгу чүкте Галилея хөлүнден агып үнгеш, мурнуу чүкте Өлүг далайже агып кирген. Иордан он ийи израиль аймактың эрте-бурунгу черлерин ийи чарып турар – ооң барыын талазынга тос аймак, чөөн талазынга ийи аймак ээлээн черлерлиг турган, а Манассияның аймаа – хемниң ол-бо чарыынга чер ээлеп чурттап турган.

Кижи амытан Оглу (орус. Сын Человеческий) – Иисустуң Бодунга хамаарыштыр ажыглап келген бо ады Ону ёзулуг кижи кылдыр көргүспүшаан, Бурганның медээчилериниң чугаалап келгени Камгалакчы база ол-дур дээрзин онзалап демдеглеп турар. Эрги Чагыг-керээде Даниил медээчи «кижи амытан оглу ышкаш бир-ле Кижи» бүгү өртемчейниң чагырыкчызы болурун чугаалаан.

Кул-кадай (орус. наложница) – Эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эр кижи элээн каш херээженни бодунга кадай кылдыр ап, а ол ышкаш бодунуң кул херээженнерин кадай кылдыр ап болур турган. Ынчалза-даа кул-кадайлары ээзиниң хостуг төрүттүнген кадайлары ышкаш эргелерлиг болбас ужурлуг. Бир эвес ээниң хостуг кадайының ажы-төлү чок болза, ол ашаанга бодунуң чалчазын кул-кадай кылдыр берип болур турган. Ындыг таварылгада чалчадан төрүттүнген ажы-төл ээ херээженниң ажы-төлү ышкаш бооп, хоойлу-дүрүм ёзугаар салгакчылар болур.

Кыртыжап демдектээри (орус. обрезание) – эр хиндиктиг улустуң Бурганга тураскааттынганын херечилээр иудей ёзулал. Төрүттүнгенинден бээр сески хүнүнде оолдарның дотааның кыдыкы кежин демдектеп, кыртыжай кезер. Бо ёзулал Авраам биле Бурганның аразында керээниң демдээ бооп, ол үеден бээр Авраамның үре-салгалының аразында нептерээн.

Левиттер – Левийниң үре-салгалы. Левий болза Иаковтуң он ийи оглунуң бирээзи база израиль чоннуң өндүр улуг өгбелериниң бирээзи болур. Левиттер үш төрел бөлүкке: Гирсоннуң, Кохаттың болгаш Мерариниң салгакчыларынга чарлыр. Бурган левит Аароннуң үре-салгалын Бодунуң бараалгакчылары кылдыр, а өске левиттерни ыдыктыг өргээ-майгынга ажылдап, бараалгакчыларга дузалаар кылдыр шилип алган.

Медээчи, Бурганның медээчизи (орус. пророк) – Бурганның күзел-соруун чонга медеглээр ужурлуг, Ооң тускай кыйгырткан кижизи. Бурган Бодунуң сөзүн медээчилерни дамчыштыр улуска чугаалап турган. Чамдык медээчилерниң сөстери номнар кылдыр бижиттинген болгаш Эрги Чагыг-керээниң элээн улуг кезиин тургузуп турар.

Моав – Израильдиң мурнуу-чөөн чүгүнге чурттап чораан, дүрзү-бурганнарга мөгеер моав чон Лот биле ооң улуг уруунуң хан холужуушкуннуг харылзаазындан тывылган (Э. д. 19:30-38). Израиль чоннуң Ханаанче чоокшулап келгениниң эгезинде-ле, моавтар биле израильчилерниң аразынга өжээннешкек чорук тургустунган. Ол өжээннежиишкин ужун израиль чонга моавтарны бодунуң ниитилелинче хүлээп аарын хоруп каан (Ы. х. к. 23:3). Руфь дугайында номда ол дүрүмнү чымчатканы илдең тускай таварылга бар.

Моисей – израиль чоннуң Египетке төрүттүнген өндүр улуг медээчизи, баштыңчызы болгаш хоойлу-дүрүм тургузукчузу. Моисей Бурганның айтыышкыны-биле еврей чонну Египетке туттуруушкундан үндүрген. Иудей чаңчыл ёзугаар «Беш ном» азы «Моисейниң хоойлузу» ооң бижээн номнары болур.

Мөргүл, мөргүүрү (орус. молитва) – ол дээрге кижиниң Бурган-биле чугаазы азы харылзажылгазы-дыр. Мөргүп тура, кижи Бурганны алдаржыдар, Аңаа өөрүп четтирер, бодунуң бачыттарын миннир, Оон дуза дилээр болгаш оон-даа өске.

Негев – Палестинаның мурнуу чүгүнде (Иуданың аймааның черинде) ээн кургаг ховунуң ады.

Ном-хоойлу тайылбырлакчызы (орус. книжник, законник) – бодун Бурганның хоойлузун (Ыдыктыг Бижилгелерни) шинчилээринге, тайылбырлаарынга база чара бижииринге бараан болдурган эртемден еврейлерни ынча дээр турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчызы Эзра Вавилонга туттуруушкундан ээп келген соонда, иудейлерге Дээрги-Чаяакчыга шын мөгейигже эглиринге дузалаан кижилерниң бирээзи турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчыларының элээн хөйү дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болуп, чоннуң эң чугула херектерин шиитпирлеп турган.

Он-хоорай (грек. Декаполис, орус. Десятиградие) – Иисус Христостуң үезинде Галилея хөлүнүң чөөн талазында турар эң чугула он хоорайның эвилели база ол кезек девискээрниң ады. Он-хоорайның чурттакчыларының хөй кезии дүрзү-бурганнарга чүдүүр улус турган.

Өргүл – еврейлер Бурганга колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү эккеп өргүп турган. Өргүлдүң кол хевирлери Левит деп номда тодараттынып бижиттинген:

– бүрүн өрттедир өргүл – ооң кандыг-даа кезиин чип болбас турган, а өске өргүлдерни кезии-биле азы бүрүнү-биле эккеп салган кижи азы Бурганның бараалгакчызы чиир турган;

– далган-тараа өргүлү – ону янзы-бүрү быжырган хевирлерлиг кылдыр база оливка үзү-биле холаан кылдыр эккеп болур турган;

– эп-найырал өргүлү – ону Бурганның ачы-буяны дээш, Аңаа өөрүп четтириишкин илередири-биле эккеп турган;

– бачыт дээш өргүл – чоннуң аңгы-аңгы бөлүктеринден улуска боттарының бачыттары дээш өргүлдү бай-шыдалын барымдаалап, дөмей эвес хемчээлдиг кылдыр эккээрин чөпшээрээн турган;

– кем-буруу дээш өргүл – ооң-биле Бурганга азы өске-бир кижиге бодунуң кем-буруузу-биле чедирген когаралының орнун тургузары чугула турган.

Өргүлдүң өске хевирлери база турган, чижээлээрге, хүннээшкин өргүлү, сактыышкын өргүлү болгаш о.ө.

Өргүл салыр бедигээш (орус. жертвенник) – даштан кылган онзагай тудуг аймаа, аңаа еврейлер Бурганга өргүлдү (колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү) өрттедип турган. Соломон хаанның үезинден эгелээш, Бурганга өргүл салыр дың чаңгыс чер Ооң Иерусалимде өргээзинге турган.

Өргээ, Бурганның өргээзи (орус. храм) – Бурганга бараан болуушкуннуң ыдыктыг оран-савазы. Соломон хаан Бурганның өргээзин Иерусалимге тудуп тургускан соонда, ол оран-сава Ужуражылга майгынының орнун ээлей бергеш, Израильде Бурганга бараан болуп, мөгеер болгаш өргүл кылыр чаңгыс-ла төп чер апарган. Аңаа Бурганның бараалгакчылары чүдүлге ёзулалдарын күүседип база Бурганга өргүлдү кылып турган. Соломоннуң туттуруп кааны Бурганның өргээзин бистиң эрага чедир 586 чылда вавилон аг-шериг үрегдеп каан. Бурганның ийиги өргээзин бистиң эрага чедир VI чүс чылдың төнчүзүнде туттуруушкундан хосталгаш, ээп чанып келген еврейлер туткан, оларны Давид хаанның Зоровавел дээр салгакчызы удуртуп, Аггей болгаш Захария медээчилер деткип турган. А хөй чылдар эрткенде, Ирод хаан Бурганның өргээзиниң девискээрин эде тургузуп база алгыдып каан. Ол өргээни бистиң эраның 70 чылында рим аг-шериг шуут үреп-бузуп каан.

Өске чоннар улузу (орус. язычники) – иудейлерниң билиишкини-биле Бурганның шилип алган чонунга хамаарышпас, олардан аңгы шажын-чүдүлгелиг улусту ынча дээр. Иудейлер оларны арыг эвес кылдыр санап, аралажып харылзашпазын кызып турган.

Понтий Пилат – Иудеяның Римден томуйлаан тус чер чагырыкчызы, ону б.э. 26 чылында император Тиверий олурткан. Ол Иудеяда рим аг-шеригни башкарып, Бурганның дээди бараалгакчыларын томуйлап база чугула шииткел айтырыгларын шиитпирлеп турган. Еврей төөгүчүлерниң херечилеп турары-биле, Пилат каржы-дошкун, туразы улуг кижи чораан, ол еврейлер болгаш самарийжилерге хөй хораны чедирген.

Прозелит – дүрзү-бурганнарга чүдүп чорааш, ооң соонда иудей чүдүлгени бүрүнү-биле хүлээп алгаш, кыртыжап демдектеттирип алган кижи.

Рефа улус – Ханаанга израильчилер кээр бетинде чурттап чораан кайгамчык улуг-шыырак мага-боттуг аймак-чон.

Саддукейлер – Иисус Христостуң үезинде иудейлерниң фарисейлерге удурланышкак шажынчы болгаш политиктиг бөлүү. Олар өлгеннерниң катап дирлиринге бүзүревес база Ыдыктыг Бижилге кылдыр чүгле Моисейниң Беш номун хүлээп көөр. Дыка хөй саддукейлер Бурганның бараалгакчылары турган болгаш, оларның ызыгууртан, бай-шыырак кижилер аразынга салдары улуг турган.

Самария чурттуглар азы самарийжилер – Палестинаның ортаа кезиинде, Иудеяның соңгу талазында, а Галилеяның мурнуу талазында чыдар черниң чурттакчылары. Самария чурттуглар чоорту дүрзү-бурганнарга чүдүүрүнден ойталап, Бурганга бүзүрей бергеш, Моисейниң хоойлузун сагып келгеннер (4 Хаан. 17 эгени көр). Самарияда чурттаан, еврей ук-ызыгуурлуг-даа болза, өске сөөк-язылар-биле холужа берген чон-биле иудейлер көрүшпес, өжээннежир чораан.

Синагога – иудейлерниң Бурганга мөгеери-биле база ыдыктыг хоойлуну өөренири-биле чыглыр чери.

Синай даг – Египеттен чөөн чүкте Синай чартык ортулукта турар даг. Ол дагга Дээрги-Чаяакчы Моисейге көстүп келгеш, израиль чонга Бодунуң хоойлузун берген. Ол дагны Хорив деп база адаар турган.

Сион – Иерусалим хоорайда Бурганның өргээзи турган дагның ады. Бурган шак ол черни иудейлер Аңаа мөгейзин дээш шилип алган. Иерусалим хоорайны Библияда чамдыкта «Сион-кыс» деп ойзу адап турар.

Соломон – Давид хаанның салгакчызы, бистиң эрага чедир Х чүс чыл үезинде хааннап чораан. Ол болза Бурганның аңаа хайырлааны өндүр улуг мерген угаан биле байлакшылы дээш, Чоокку Чөөн чүкке алдаржаан кижи турган.

Сугга суктурары (грек. баптисмос, орус. крещение) – бо ёзулалды эртип турар кижини сугже хензиг өйде шымындыр сугар. Сугга суктуруп, ыдыктаар ёзулалды эрткен кижиниң үндезини-биле чаартынып, чаа амыдыралче катап төрүттүнериниң база бачыттан ойталааш, Бурганче эглип кээриниң символ-демдээ. Сөөлзүредир Иисус Христостуң өлүмүнге база катап дирилгенинге бүзүрелдиң символу апарган.

Сүлде, Ыдыктыг Сүлде (орус. Дух Святой) – Бурганның Сүлдези; Иисустуң дилээнин ёзугаар Бурган Ададан бадып кээп турар, алыс шынны көргүзер Сүлде; Аргалакчы болгаш Болчукчувус.

Тамы (орус. ад, преисподняя) – бурунгу иудей чүдүлге ёзугаар бүгү өлген кижилерниң турар чери; өлүглер ораны; алдыы оран. Иисус Христостуң үезинде иудейлер тамыны чүгле бачыттыг кижилерниң кеземче эртер чери кылдыр санаар турган.

Угаадыглыг чугаа (орус. притча) – долгандыр турар амыдыралга ийикпе, азы төөгүге үндезилей алдынган, мөзү-шынар азы угаан-сарыыл талазы-биле кандыг-бир өөредиг, угаадыг сиңген чугааны азы үлегер домакты ынча дээр. Угаадыглыг чугаалар кандыг-бир чүүлдү болганчок-ла ойзу чугаалап турар.

Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын (орус. скиния) – израиль чон Египеттен үнүп келген соонда, Дээрги-Чаяакчы Моисейге онзагай майгынны тигерин дужааган. Ол майгынга Бурган Моисей-биле база Бодунуң бараалгакчылары – бүгү израиль чонну Ооң-биле эптештирер төлээлекчилер-биле ужуражып турган. Майгын боду Ыдыктыг болгаш Эң ыдыктыг деп ийи өрээлдиг болур. Ыдыктыг өрээлде Бурганга хүннүң-не мөгееринге ажыглаар херекселдер турар. Ынаар чүгле бараалгакчылар кирип болур эргелиг. Эң ыдыктыг өрээлде ыдыктыг аптара турар. Ынаар чүгле Бурганның дээди бараалгакчызы чылда чаңгыс катап, бүгү чонну бачыттан арыглаар ёзулалды кылыр дээш, кирип болур. Майгынны долгандыр херим турган, ооң иштинче левиттер база кирип болур. Соломон хаанның үезинде Иерусалимде даштан туткан турум өргээ Ужуражылга майгынын солаан.

Үе – Библияның үелеринде хүндүскү үени он ийи шакка чарып турган. Ол шактарны хүн үнгенинден эгелеп санаар (амгы үе санаашкынын ёзугаар эртенгиниң алды хире шактан). Ынчангаш эртенгиниң 9 шак дээрге хүн үнгенден бээр үшкү шак, 12 шак – алдыгы шак, а дүштекиниң 15 шак – тоску шак болур. Ындыг-даа болза, иудейлер хонуктуң эгезин хүн ашканындан (азы хүн үнериниң бетинде кежээден) эгелеп санап турган. А римчилер хонук дүн ортузунда эгелээр деп санап турган.

Фарисейлер – Иудеяга Иисус Христостуң үезинде турган чугула салдарлыг шажынчы бөлүктүң кежигүннери. Фарисейлер боттарын ыдыктыг хоойлуну база иудей ёзу-чаңчылдарны шыңгыы сагып чоруур бис деп чарлап чорааннар. Оларның хөй кезии бай-шыдалдыг улус турган.

Хаарган далганнар байырлалы (орус. праздник опресноков) – Хосталыышкын байырлалының соонда дораан эгелээр, чеди хонук дургузунда уламчылаар байырлал. Далганын хөөдүп четтикпээн еврей чоннуң дүвү-далаш-биле Египеттен дескениниң сактыышкыны кылдыр (Хост. 12 эгени көр) ол чеди хонук дургузунда ажыткы-биле хөөтпейн хаарган далганнар чиир турган.

Ханаан – Чер ортузу далайның чөөн эрииниң чоогунда чер. Ооң девискээринче амгы үедеги Израиль болгаш чамдык кожа күрүнелер кирип турган. Ханаанның чурттакчыларын хананейлер дээр. Эге дөс деп ном ёзугаар, хананейлер Нойнуң уйнуу Хаамдан укталган.

Херувим – чалгынныг, күштүг, дээр уктуг амытан; Бурганның бараан болукчузу. Херувим дүрзүлери ыдыктыг аптараның кырынга-даа, Соломоннуң тутканы өргээ иштинге-даа турган.

Хоойлу, ыдыктыг хоойлу (евр. Тора, орус. закон) – Моисейниң хоойлузун, өскээр чугаалаарга, Синай дагга Моисейге Бурганның бергени, Аңаа бараан болур талазы-биле чурумчуткан хоойлу-дүрүмнер база мөзү-шынарга хамааржыр дүрүм-сагылгалар, хамааты эргелер чыындызын ынча дээр.

Хорив – Синай дагның өске ады.

Хосталыышкын байырлалы (евр. песах, грек. пасха) – израильчилерниң өгбелериниң туттуругга турганы Египеттен адырлып үнгенин демдеглээн байырлал. Ол байырлал кээрге, иудейлер Бурганның айтыышкынын күүседип, анай азы хураган дөгергеш, ооң ханы-биле хаалгазын демдектээш, кежээки чемин чиир турганнар.

Христос (орус. помазанник, Мессия) – еврей база грек дылдан дорт очулдурарга, «Чагдырган» дээн ат. Бурунгу Израильге хаанны дүжүлгеге олуртурда, ыдыктаан оливка үзү-биле бажын чаар ёзулал турган. Иисусту Бурган дүжүлгеге «чаап олурткан», ынчангаш Ол Израильдиң манааны, Ооң кээрин медээчилерниң баш удур чугаалааны Мессия азы Христос болур.

Чагыг-керээ (орус. Завет) – Бурган биле кижилерниң аразында, хаан биле ооң албатыларының аразында керээ дег, ийи таланы хүлээндирип турар дугуржулга. Библияда элээн каш ындыг керээни тодарадып бижип турар, чижээлээрге, Ной азы Авраам дугайында чугааларда. Библияның бирги кезээн христианнар Бурганның израиль чон-биле Моисейни дамчыштыр чарган керээзи дээш «Эрги Чагыг-керээ» деп адап турар. А ийиги кезээн «Чаа Чагыг-керээ» деп адаар, чүге дээрге Иисус Христостуң өлүмү болгаш катап дирлиишкини бүгү улуска Бурган-биле чаа, Моисейниң хоойлузунга үндезилевээн керээ чарар арганы берип турар.

Чууза – хааннар болгаш өске-даа дээди дүжүметтер олуруп чоруур онзагай ыяш терге. Дайынчы тергеге дөмей-даа болза, дайын үезинде ажыглавас турган.

Шефела – Палестинада Иуданың аймаанга хамааржыр девискээр. Ол девискээр Чер ортузу далайның чоогунда оргулааш биле Иуданың дагларының аразынга турган. Шефела көдээ ажыл-агый чорударынга таарымчалыг чавыс тейлери-биле тодараттынар.

Шээрленири азы шээрлениишкин (орус. пост) – мөргүлдүң дээштиин күштелдирер дээш база аажок күштүг качыгдалды Бурганга көргүзер дээш, элээн үе дургузунда аъш-чем чиирин шеглээри.

Ыдыктыг ыр (грек. псалмос) – Бурганны алдаржыткан ырылар. Оларның иштики утказы алгыш-йөрээл база мөргүл хевирлиг болур. Ыдыктыг ырларның номунче 150 ыр кирген, оларның дыка хөйүн Давид хаан чогааткан бооп турар. Чаа Чагыг-керээниң чогаадыкчылары хөй-ле Ыдыктыг ырларны Христостуң бо делегейже чедип кээриниң дугайында өттүр билген медеглелдер кылдыр санап турганнар.

Элчин (грек. апостолос) – Бурганның мурнундан бүрүн эргелиг төлээ. Иисус Христоска бараан болуру-биле кыйгырткан кижи. Иисус Бодунуң эң баштайгы өөреникчилериниң аразындан он ийи кижиге ол атты берген. Сөөлзүредир өске-даа элчиннер тыптып келген, чижээлээрге, Матфий болгаш Павел.

Эрлик (евр. сатан, грек. диаболос, орус. дьявол) – «буруудадыкчы» азы «удурланыкчы» дээн уткалыг сөс. Бурганның удурланыкчызын, кижилерниң күткүкчүзүн, каржы буктарның эң кол баштыңчызын ынча деп адаар. Ооң чамдык өске аттары – веелзевул, бузуттуг.

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Бо таблицаның медээлери амгы үедеги археологияның тывыштарын илередип турар. Ындыг-даа болза, эрте-бурунгу делегейге деңзиниң, узунунуң болгаш ишкириниң эге хемчеглери бүрүнү-биле чаңгыс аай турбаанын база тус черде хүлээп көрдүнгенинден болганчок-ла хамааржыр турганын бодап көөр херек. Ынчангаш шак бо амгы үениң дең үнелиг хемчеглерин чүгле чижеглээн кылдыр көрзе чогуур. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек куруг төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

ДЕҢЗИ

1. гера   550 мг
2. бека (= 10 гера)   5,5 г
3. шекел (= 2 бека)   11 г
4. мина (= 50 шекел)   550 г
5. талант (= 60 мина)   33 кг

УЗУНУ

1. карыш (= 11-12 илиг)   0,22 м
2. кыры (= 2 карыш)   0,45 м
3. стадий   185 м

КУРГАГ ТӨКТҮҮЧЕЛ ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. гомор (= 1/10 эфа)   2,2 л
2. са (= 1/3 эфа)   7,3 л
3. эфа (= 3 са, 10 гомор)   22 л
4. хомер / кор (= 10 эфа)   220 л

СУУК ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. лог   0,3 л
2. гин (= 12 лог)   3,5 л
3. бат (= 6 гин)   22 л
4. хомер / кор (= 10 бат)   220 л

Карталар

Карталар

1. Эрте-бурунгу Чөөн Чүк

2. Египет Болгаш Синай

3. Израиль Аймактарның Ээлел Черлери

4. Саул, Давид Болгаш Соломонга Чагырткан Черлер

5. Израиль Болгаш Иудея Күрүнелер

6. Иисус Христостуң Үезинде Рим Империя

7. Эрте-бурунгу Палестинаның Чер Кырының Тургузуу

8. Иисус Христостуң Үезинде Палестина

9. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалим

10. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалимде Бурганның Өргээзи

11. Павел Элчинниң Бирги Аян-чоруу

12. Павел Злчинниң Ийиги Аян-чоруу

13. Павел Элчинниң Үшкү Аян-чоруу

14. Павел Элчинниң Дөрткү Аян-чоруу

ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК

ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ

ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ

Table of Contents

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

Саннар

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36

Тайылбырлыг Словарь

- Авраам
- Авырал
- Ажыдыышкын
- Акталаткан кижи
- Аллилуйя
- Аминь
- Амыр-дыш хүнү
- Аптара, ыдыктыг аптара
- Арыг, арыг эвес
- Асия
- Ашера
- Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы
- Баштыңнар
- Белдир-ыяш
- Болбаазыраңгай
- Бурган
- Буянныг Медээ
- Ваал
- Веелзевул
- Галилея хөлү
- Давид
- Дайынчы терге
- Дүрзү-бурган
- Дээди иудей Чөвүлел
- Дээрги-Чаяакчы
- Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи
- Иордан хем
- Кижи амытан Оглу
- Кул-кадай
- Кыртыжап демдектээри
- Левиттер
- Медээчи, Бурганның медээчизи
- Моав
- Моисей
- Мөргүл, мөргүүрү
- Негев
- Ном-хоойлу тайылбырлакчызы
- Он-хоорай
- Өргүл
- Өргүл салыр бедигээш
- Өргээ, Бурганның өргээзи
- Өске чоннар улузу
- Понтий Пилат
- Прозелит
- Рефа улус
- Саддукейлер
- Самария чурттуглар азы самарийжилер
- Синагога
- Синай даг
- Сион
- Соломон
- Сугга суктурары
- Сүлде, Ыдыктыг Сүлде
- Тамы
- Угаадыглыг чугаа
- Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын
- Үе
- Фарисейлер
- Хаарган далганнар байырлалы
- Ханаан
- Херувим
- Хоойлу, ыдыктыг хоойлу
- Хорив
- Хосталыышкын байырлалы
- Христос
- Чагыг-керээ
- Чууза
- Шефела
- Шээрленири азы шээрлениишкин
- Ыдыктыг ыр
- Элчин
- Эрлик

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Карталар

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК
- ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ
- ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

- САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

- ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ